Werking en installatie van hemelwaterafvoer en dakgoot

Een hemelwaterafvoer zorgt ervoor dat hemelwater niet op uw dak blijft liggen, maar via de dakgoot en een uitloop in het riool of regenton verdwijnt. Onder hemelwater verstaan we alle vormen van water die uit de lucht vallen, zoals regen, sneeuw en hagel. Het is van belang dat hemelwater zo snel mogelijk vanaf uw dak wordt afgevoerd. Als hemelwater langdurig op uw dak blijft liggen, neemt de kans op lekkage namelijk toe.

Wat is precies een hemelwaterafvoer?

De hemelwaterafvoer in nauwe betekenis, de hemelwater-afvoerbuis, is de regenpijp (vaak als hwa op bouwtekeningen). Doel van de hemelwaterafvoer is het afvoeren van hemelwater van dak en dakgoot naar de riolering of, soms, naar een wadi (een systeem voor afvoer en opvang van hemelwater, meestal in de grond) of een greppel. Meestal vindt hemelwaterafvoer plaats via hemelwaterstandleidingen (regenpijpen) aan de buitenkant van een gebouw, soms via een ketting waarlangs het water stroomt.

Onderdelen: dakgoot, lijngoot en regenpijp

Een hemelwaterafvoer bestaat in essentie uit twee onderdelen, namelijk een dakgoot en regenpijp. Deze zijn los van elkaar te bestellen, maar vaak ook als één geheel systeem. Lijngoten en regenpijpen zijn twee essentiële elementen in het beheer van regenwater rondom gebouwen. De manier waarop ze met elkaar zijn verbonden, speelt een cruciale rol bij het voorkomen van wateroverlast en het behoud van de integriteit van uw gebouw en landschap.

Een lijngoot, ook wel bekend als een lineaire afvoergoot, is een belangrijk onderdeel van de waterafvoer infrastructuur rondom gebouwen. Het is een smalle, langwerpige goot die langs oppervlakken zoals trottoirs, opritten en terrassen wordt geplaatst om regenwater op te vangen en af te voeren naar een geschikte locatie, zoals een regenpijp of een afwateringsput.

Maten en capaciteit: hoe kies je de juiste afmetingen?

In Nederland wordt vaak gekeken naar het aantal afvoerpunten (regenpijpen) en de afvoercapaciteit die ieder afvoerpunt heeft, om te bepalen welke maat dakgoot je nodig hebt. De diameter van de regenpijpen zijn meestal 60, 70, 80 of 100 mm; deze maat is afhankelijk van de verwachte hoeveelheid water die afgevoerd moet worden. Vaak wordt 80 of 100 mm toegepast. Gezien de meer intense regenval van de laatste decennia is het verstandig een grote maat te kiezen, die wel bij de rest van het hwa-net moet passen!

Een algemene richtlijn is om voor elke vierkante meter dakoppervlak een regenpijp diameter van 1 vierkante centimeter aan te houden. De keuze voor een regenpijp dient afgestemd te worden op de oppervlakte van het dak. Hoe groter het dak, hoe breder de goot en/of regenpijp moet zijn. Zo zijn er regenpijpen met een diameter van 70 t/m 100 millimeter verkrijgbaar.

Materialen: voor- en nadelen

Een hemelwaterafvoer kan van verschillende materialen gemaakt worden. Wij zetten deze voor u op een rij:

• Zink: zinken afvoeren gaan voor langere tijd mee en zien er aantrekkelijk uit. Ze kosten ongeveer 45 euro per meter. Deze prijs geldt zowel voor de dakgoot als regenpijp.
• Aluminium: aluminium is zeer goed bestand tegen strenge weersomstandigheden. Het heeft bovendien een chique uiterlijk en is voor ongeveer 40 euro per meter verkrijgbaar.
• Koper: bent u op zoek naar een hemelwaterafvoer met bronzen afwerking? Dan is koper wellicht een geschikt materiaal. Net als zink heeft dit materiaal een lange levensduur. Een koperen afvoer kost circa 45 euro per meter.
• PVC: doorgaans het goedkoopste materiaal voor hemelwaterafvoeren, maar zeker niet minder efficiënt! PVC is een minder duurzaam materiaal, maar heeft dan ook weinig onderhoud nodig. Bovendien is het in verschillende kleuren verkrijgbaar. Een PVC afvoer kost om en nabij 30 euro per meter.

Aansluiting en montage van dakgoot en regenpijp

Bij een schuin dak monteert u de dakgoten met behulp van meerdere beugels aan het dakbeschot. Daarbij is het van belang dat de dakgoot lichtelijk schuin afloopt, zodat het water richting de regenpijp stroomt. De onderzijde van de regenpijp sluit u vervolgens aan op het riool of regenton. Het hoofddoel van een dakgoot is om regenwater dat van een hellend dak afloopt op te vangen en via een regenpijp af te voeren.

Bij een plat dak is de montage van de hemelwaterafvoer net iets anders. Dan wordt het regenwater meestal niet via een regenpijp afgevoerd. Desondanks is het met name bij platte daken van groot belang om hemelwater zo snel mogelijk af te voeren. Bij een plat dak plaatst men doorgaans een kiezelbak. Deze bak vormt de verbinding tussen het platte dak en de regenpijp en wordt vaak gemonteerd aan daken waar een grindlaag op ligt. De kiezelbak zorgt ervoor dat er geen grind in de regenpijp terecht komt. Bovendien wordt er vaak een bladvanger in de bak geplaatst, zodat ook bladeren de regenpijp niet bereiken.

Onderuitloop en zijuitloop bij platte daken

Wat betreft de uitloop bij een plat dak zijn er standaard twee systemen voor hemelwaterafvoer: de onderuitloop en de zijuitloop. Bij de onderuitloop wordt het regenwater recht door de dakvloer naar beneden afgevoerd, of recht door de dakvloer en dan vrijwel onmiddellijk een haaks pijpje naar een verticale regenpijp. Op de onderuitloop wordt bovenaan meestal een rooster (bolrooster) of zeefkorf met zeefdeksel geplaatst of als onderdeel van de regenpijp een bladafscheider, zodat grind, bladeren en takjes niet in de hemelwaterafvoer terecht kunnen komen.

Bij een zijuitloop wordt het water horizontaal, met een pijpje met een afschot van ca. 7 graden, door een muur of wand afgevoerd, waarna het water in de regenpijp komt. Zijuitlopen zijn er in twee uitvoeringen, die van 45 en van 90 graden. Standaard uitvoering is een buis van 80x60 of 100x60 mm.

Stappenplan voor montage van een dakgoot (praktisch)

1. Allereerst is het essentieel om te bepalen op welke hoogte de dakgoot moet worden geïnstalleerd, zodat al het hemelwater adequaat wordt opgevangen.
2. Bepaal de locaties van de gootbeugels. Houd er rekening mee dat de maximale afstand tussen twee gootbeugels niet meer dan 50 cm mag zijn.
3. Begin met het plaatsen van de eerste en de laatste gootbeugel om het juiste afschot te creëren. Voor elke meter dakgoot moet je een afschot van 3 mm aanhouden.
4. Maak de dakgootdelen op maat en zaag deze eventueel in. Begin met zagen aan de onderkant van de dakgoot om te voorkomen dat er stukken van de dakgoot afbreken.
5. Plaats de dakgoot in de beugels en monteer verbindingsstukken, eindkappen en de aansluiting voor de regenpijp.
6. Test de dakgoot door water met een emmer of tuinslang erin te gieten en controleer op lekkages en doorstroming.

Als je een dakgoot met klemverbindingen gebruikt, schuif je de verschillende onderdelen in elkaar totdat ze stevig vastklemmen. Op de hulpstukken staat aangegeven hoe ver de delen in elkaar geschoven moeten worden om een waterdichte verbinding te creëren. De eerste en laatste beugel worden geplaatst op de gewenste hoogte en tussen deze punten wordt een lijn gespannen zodat het afschot zichtbaar wordt.

Installatie voorbeeld: onderuitloop met S-bocht en regenpijp

In dit voorbeeld plaatsen we een onderuitloop door de dakbedekking, een S-bocht en een regenpijp met scharnierpijpbeugels. 01 Onderuitloop: bepaal de plek waar de afvoer moet komen en teken deze af. Boor met een gatenzaag een gat voor de dakdoorvoer. Breng vervolgens de dakdoorvoer met MS Polymeer kit aan tussen de flap van de afvoer en de EPDM-dakbedekking op ongeveer 1 cm binnen de rand van de flap en rond de opening en rol vervolgens het geheel goed aan. 02 S-bocht: schuif deze over de onderuitloop en draai deze in de goede positie zodat de regenpijp door middel van beugels geplaatst kan worden.

03 Ophangbeugel voorboren: bepaal nauwkeurig de locatie van de eerste beugel; plaats deze niet lager dan 100cm vanaf de dakgoot en boor een gat van 10mm. Verdeel de overige beugels gelijkmatig met een maximale onderlinge afstand van 150cm. 04 Schroefstift: draai de schroefstift in het voorgeboorde gat en schroef de beugel vast. 05 Regenpijp: sluit de regenpijp aan op de S-bocht en de drainage. 06 Boldraadrooster: het is ook mogelijk een roestvrij stalen boldraadrooster in de dakdoorvoer te plaatsen, zodat de regenpijp niet verstopt raakt met bladeren.

Belangrijke regels, voorzieningen en ontlastingen

In Nederland gelden specifieke regels en normen voor de afvoer van regenwater. Het is van groot belang dat de afloop van het hemelwater in het midden van de dakgoot uitkomt. Water mag niet samen met huishoudelijk afvalwater in dezelfde leiding worden afgevoerd. Dit voorkomt overbelasting van het riool en vermindert de kans op wateroverlast. Iedere hemelwaterafvoer moet een ontlastvoorziening hebben. Dit is een extra beveiliging, bijvoorbeeld een bladvanger of noodoverlaat, die ervoor zorgt dat water veilig weg kan stromen als de regenpijp of ondergrondse afvoer verstopt raakt of te weinig capaciteit heeft.

Een goede gewoonte is om tijdens bouw of verbouwing voor een tijdelijke hemelwaterafvoer te zorgen: een flexibele slang met de diameter van de uitloop erboven en uitkomend in een deel van de tuin of bouwplaats waar het water weg mag lopen. De slang is eenvoudig aan te brengen en voor de duidelijkheid is deze slang vaak blauw van kleur.

Onderhoud en veelgemaakte fouten

Eenmaal aangesloten, is regelmatig onderhoud van de lijngoot en regenpijp essentieel. Reinig de lijngoot regelmatig om verstoppingen te voorkomen. Een van de meest voorkomende fouten is het aanbrengen van te weinig afschot. Hierdoor blijft regenwater in de dakgoot staan, wat vervuiling en verstoppingen kan veroorzaken. Ook worden beugels soms te ver uit elkaar geplaatst, waardoor de dakgoot na verloop van tijd kan doorhangen. Bij PVC dakgoten wordt daarnaast nog wel eens vergeten dat het materiaal uitzet en krimpt door temperatuurverschillen.

Praktische adviezen en alternatieven

Als u kiest voor een dakgoot in de kleur van het houtwerk van je huis, bespaar je jezelf schilderwerk. Wilt u een hemelwaterafvoer laten aanleggen, zodat regenwater snel wordt afgevoerd? Dan bent u bij Dakdekker Fedim aan het juiste adres! Wij zijn namelijk dé expert op het gebied van hemelwaterafvoeren en andere dakbedekkingen. Wij helpen u graag met het aanleggen, vervangen, ontstoppen of repareren van uw hemelwaterafvoer.

Natuurlijk is het verstandig als niet al het regenwater in het riool verdwijnt. Een beperkte hoeveelheid kan nuttig gebruikt worden in de tuin. Voor elke woning één of twee regentonnen werkt dan ook gewoon goed: aardig nut door opvang en opslag van hemelwater (ontlast de openbare riolering) en aardig nut bij een tekort aan regenval en om geen drinkwater te gebruiken voor de tuin. Er is wel wat onderhoud nodig (in de herfst, de ton moet toch leeg voor de winter intreedt met vorst).

Wanneer een professional inschakelen?

Hoewel het aansluiten van een lijngoot op een regenpijp een haalbare klus kan zijn voor doe-het-zelvers, zijn er situaties waarin het verstandig is om professionals in te schakelen. Dit geldt vooral voor complexe aansluitingen of als u niet zeker bent van uw eigen vaardigheden. Bovendien kunnen professionals advies geven over het meest geschikte systeem voor uw specifieke behoeften.

Wanneer zich problemen voordoen met het afvoeren van hemelwater kan de gemeente het beste met het waterschap overleggen en nagaan of de knelpunten aangepakt kunnen worden door o.m.: vertraagd afvoeren van hemelwater, lokaal bufferen (wadi's, greppels), meer omvangrijke waterbergingen of vergroten van de afvoercapaciteit van het oppervlaktewater.

tags: #hwa #afvoer #goot