Definitie en voorwaarden van een ingrijpende energetische renovatie (IER) uitgelegd tot in de kleinst mogelijke details

Van een ingrijpende renovatie is sprake bij het verbouwen van meer dan 25% van de oppervlakte van de totale bouwschil. De totale bouwschil is het dak, gevel en de vloer op de grond of water bij elkaar. Bovendien moet het om het verbouwen van de integrale bouwschil gaan om van een ingrijpende renovatie te kunnen spreken. Bij een integrale gebouwschil gaat het om alle lagen of onderdelen van een bouwschil. Bij een gevel is dat het binnenblad, de spouwvulling en buitenblad bij elkaar.

Een voorbeeld: een dak of gevel die volledig opengaat om te vernieuwen kan een ingrijpende renovatie inluiden. In de praktijk komt het vaak voor dat er door meer dan 25% van het gebouw van binnen naar buiten wordt gekeken. Sommige renovaties hebben wel betrekking op de bouwschil maar niet op de integrale bouwschil; die renovaties vallen dan niet onder 'ingrijpende renovatie' en dus ook niet onder de regels voor IER.

Een ingrijpende energetische renovatie (IER) is het geval waarbij je bij een renovatie de technische installaties vervangt én minstens 75% van de bestaande en nieuwe scheidingsconstructies die grenzen aan de buitenomgeving isoleert of na-isoleert. Het verschil met een gewone renovatie is dat er ook een E-peil wordt berekend, dat maximaal E90 mag zijn. Is men niet aan deze definitie voldaan, dan vallen de werken niet onder IER en geldt een gewone renovatie.

Welke bouwkundige en energetische eisen gelden bij IER?

Voor een IER gelden de volgende eisen:

• Het E-peil is niet hoger dan E90.
• De nieuwe, vernieuwde en na-geïsoleerde scheidingsconstructies moeten voldoen aan de Umax-waarden.
• Minimale ventilatievoorzieningen in alle ruimten van woon-, kantoor- of schooleenheden, analoog aan de eisen voor nieuwbouw.
• Verplicht minimaal aandeel hernieuwbare energie.

Deze eisen zijn van toepassing op woningen, kantoren en scholen. Bij appartementsgebouwen dient elke wooneenheid apart beschouwd te worden. Daarnaast geldt: een bouwaanvraag of stedenbouwkundige melding en medewerking van een architect zijn vereist om in aanmerking te komen voor financiële voordelen.

Drie hoofdonderdelen van IER renovatie

1. Thermische isolatie van de buitenschil: minstens 75% van de bestaande en nieuwe scheidingsconstructies moeten geïsoleerd worden, zoals muren, dak, vloeren en andere constructies die aansluiten op de buitenomgeving. Dakisolatie kan langs binnen of langs buiten worden toegepast; zoldervloer telt niet mee voor IER.
2. Vervanging van technische installaties: installaties voor verwarming, koeling en warm water worden volledig vervangen; leidingen of sommige toestellen kunnen blijven bestaan, maar de verwarmingsketel moet vervangen worden. Warmtepompen en zonneboilers zijn gangbare opties.
3. Ventilatiesysteem: een centraal ventilatiesysteem is verplicht; een ventilatievoorontwerp en een ventilatieprestatieverslag zijn vereist, opgesteld door een EPB-verslaggever of architect. Ventilatiesysteem D (volledig mechanisch) biedt doorgaans de beste prestaties.

Daarnaast is investeren in hernieuwbare energie een vast onderdeel: minstens 15 kWh/m² per jaar uit hernieuwbare bronnen. Dit kan via zonnepanelen, zonneboilers, warmtepompen of warmtepompboilers. De combinatie van isolatie, vervanging van installaties en ventilatie moet resulteren in een E-peil van maximaal 60 bij EPB-aangifte.

Welke installaties of opties zijn mogelijk?

Bij de vervanging van verwarmingssystemen kun je kiezen voor:

• Gascondensatieketel: vaak praktisch en budgetvriendelijk wanneer de woning op aardgas aangesloten is.
• Warmtepomp: levert tot ca. 80% van zijn warmte uit hernieuwbare bronnen; vereist lage temperatuurverwarming.
• Zonneboilercombi: verwarmt sanitair water en eventueel cv-water met zonnewarmte; geschikt voor grote gezinnen.

Daarnaast is een volledig mechanisch ventilatiesysteem (Ventilatiesysteem D) vaak de beste keuze voor betere luchtkwaliteit en minder warmteverlies. Voor hulpmiddelen bij het bepalen van de beste combinatie en prijzen is het verstandig offertes aan te vragen bij verschillende specialisten.

Welke renovaties leveren financiële voordelen op?

De IER-renovatie kan verschillende financiële prikkels opleveren, mits aan de definitie en voorwaarden voldaan is en er een bouwaanvraag met architect betrokken is. Mogelijke premies en voordelen omvatten:

• Mijn VerbouwPremie: premies voor isolatie, beglazing, warmtepompen en zonneboilers, vaak inkomensafhankelijk.
• EPC-labelpremie: premie voor renovatie van label E/F naar A (ook bij IER).
• Vrijstelling onroerende voorheffing voor 5 jaar bij EPC/E-peil aan bepaalde waarden (bij E60).
• Korting op registratierechten: 1% tarief i.p.v. 3% bij aankoop van de enige eigen woning met IER-verbintenis binnen 6 jaar (let op recente wijzigingen vanaf 2025).
• Mijn VerbouwLening: lening tot 60.000 euro via het Energiehuis voor investeringen die onder Mijn VerbouwPremie vallen.

Om in aanmerking te komen voor deze voordelen moet de projectdefinitie IER met medewerking van een architect en bouwaanvraag (of stedenbouwkundige melding) voldoen. Als dit niet het geval is, geldt de renovatie als gewone renovatie en komen geen voordelen toe.

Praktische stappen en aanbevelingen

Belangrijke aandachtspunten bij het plannen van een IER:

• Laat samen met een isolatiespecialist controleren of minstens 75% van de buitenschil correct is na-geïsoleerd en voldoe aan EPB-eisen.
• Overweeg of jouw woning op gasnetwerk aangesloten is; indien mogelijk kan gascondensatieketel een praktische keuze zijn, maar overweeg ook warmtepomp of zonneboiler als middelen voor hernieuwbare energie.
• Laat een erkende EPB-verslaggever een ventilatievoorontwerp opstellen vóór de start van de werken en een ventilatieprestatieverslag na afloop.
• Vraag offertes aan bij meerdere specialisten om prijzen, werkwijzen en uitvoeringstermijnen te vergelijken.
• Houd rekening met de datum van bouwaanvraag, aangezien sommige fiscale voordelen en premies gerelateerd zijn aan deadlines (bijv. wijzigingen per 1 oktober 2025).

Bij registers en notariële afspraken kunnen er extra verplichtingen zijn, zoals het opnemen in de notariële akte van de intentie om de woning energetisch te renoveren en het tonen van EPC-bouw bij EPB-aangifte. Voor appartementen gelden dezelfde voorwaarden, met de extra controle op EPB-onderdelen per eenheid.

Als je twijfelt of jouw project voldoet aan IER, neem dan contact op met een EPB-verslaggever en een architect. Een IER kan aanzienlijke voordelen opleveren, zoals lagere energiekosten, verbeterd wooncomfort, en een hogere woningwaarde, naast de fiscale en premie-gerelateerde voordelen.

Belangrijke samenvatting van de voorwaarden en definities

Een ingrijpende energetische renovatie vereist: minstens 75% isolatie van buitenschil en vervanging van verwarmings- en koelingsinstallaties; een maximaal E-peil van E60-90 afhankelijk van de situatie; volledige ventilatie-installatie; en een aandeel hernieuwbare energie. De bouwschil bestaat uit dak, gevel en vloer; integrale bouwschil vereist voor IER. Financiële voordelen zijn mogelijk mits architect en bouwaanvraag en EPB-voortijdige documentatie. Vanaf 2025 zijn er wijzigingen in regels omtrent gasaansluitingen en energiedoelen voor nieuwbouw en IER-projecten.

Toonzaalvoorbeeld en sleutelgetallen

Een concreet voorbeeld: 75% buitenschil na-geïsoleerd, vervanging van verwarmingsinstallatie, volledig ventilatiesysteem, en minstens 20 kWh/m² jaar aan hernieuwbare energie. Einddoel: E-peil 60 of lager en EPC-bouw bij EPB-aangifte. Verlaagde registratierechten, premieopties en vrijstelling onroerende voorheffing kunnen volgen onder de juiste voorwaarden.

tags: #ingrijpende #energetische #renovatie #6