Symptomen en behandeling van postdureale hoofdpijn na lumbaalpunctie

Uw behandelend arts wil bij u een lumbaalpunctie doen om hersenvocht te verkrijgen voor verder onderzoek. Een onderzoek van hersenvocht kan de arts mogelijk informatie geven over de oorzaak van uw klachten. In deze folder geven wij u meer informatie over dit onderzoek.

Inleiding en doel van de lumbaalpunctie

Met een lumbaalpunctie wordt uw hersenvocht onderzocht en kan de druk van het hersenvocht gemeten worden. Voorbereiding en toediening hangen af van uw medicijngebruik en uw gezondheidstoestand. Soms moet u bloedverdunners tijdelijk stoppen, afhankelijk van het type medicijn en instructies van uw arts.

Voorbereiding

Voor dit onderzoek is meestal geen speciale voorbereiding nodig. Als u onder controle staat van de trombosedienst of bloedverdunners gebruikt, meldt u dit dan tijdig aan uw behandelend arts. Dit geldt niet voor alle bloedverdunners; uw arts zal u hierover informeren.

Regel vervoer naar huis en eet- en drinkgewoontes hoeven niet gewijzigd te worden. U mag gewoon eten en drinken.

De punctie (het onderzoek zelf)

Op de afgesproken dag meldt u zich op de afdeling Neurologie. De patiënt ligt tijdens de punctie op de linkerzij, met de rug zo bol mogelijk door de knieën naar de borst te brengen. De arts voelt de rug om de juiste prikplaats te bepalen en markeert deze mogelijk met een pen. Het vocht wordt uit de ruimte onder het ruggenmerg afgenomen; er wordt niet in het ruggenmerg geprikt.

Na ontsmetting brengt de arts/PA een naald tussen twee wervels in de rug. Dit kan even pijnlijk zijn. Wanneer de naald goed zit, druppelt hersenvocht uit en wordt het vocht opgevangen in een buisje. Na voldoende vochtafname verwijdert de arts de naald en wordt op het prikgaatje een pleister geplakt. De punctie duurt ongeveer 30 minuten. Soms lukt de punctie niet in één keer en wordt direct een tweede prik uitgevoerd.

Nazorg direct na de punctie

Na de lumbaalpunctie ligt u even plat op uw rug. Daarna mag u overeind komen. Sommige mensen krijgen hoofdpijn, nekpijn of duizeligheid. De hoofdpijn kan meteen na de punctie ontstaan, maar ook één tot twee dagen erna. De pijn neemt vaak af bij liggen en neemt toe bij opstaan of lopen.

De hoofdpijn ontstaat door het weglekken van hersenvocht; als het ruggenmerggaatje nog niet dicht is, lakt het inwendig vocht weg en verlaagt dit de druk bij staan. Het is niet schadelijk om wat hersenvocht te verliezen, maar het kan wel vervelend zijn.

Adviezen bij postpunctionele hoofdpijn: bedrust van een tot drie dagen, bij voorkeur plat blijven; cafeïnehoudende dranken zoals koffie of cola drinken; eventueel paracetamol nemen tegen de pijn. Ook wordt vaak aangeraden om zware inspanning te vermijden gedurende de eerste dagen.

Tijdens de eerste dagen na de punctie

Regelmatig drinken, vooral cafeïne, helpt de hoofdpijn te verminderen. U kunt paracetamol innemen tegen de pijn. In sommige gevallen kan de hoofdpijn terugkeren of aanhouden; dan kan een bloedpatch overwogen worden als de klachten niet verbeteren na drie dagen.

Complicaties en speciale behandelingen bij aanhoudende hoofdpijn

Sommige mensen ervaren hoofdpijn, nekpijn of duizeligheid. De hoofdpijn is vaak houdingsafhankelijk: hoger bij zitten of staan en minder bij liggen. Oorsuizen kan naast de hoofdpijn voorkomen. Dit wordt doorgaans veroorzaakt door een tijdelijk tekort aan hersenvocht. In de meeste gevallen geneest dit vanzelf wanneer het lichaam het vochtverlies herstelt.

Bij aanhoudende klachten na drie dagen kan een bloedpatch worden overwogen. Hierbij wordt 10 tot 15 ml van het eigen bloed via de prikopening ter hoogte van het gaatje terug geïnjecteerd. De bloedpatch blokkeert het lek en kan de hoofdpijn snel verlichten. Een bloedpatch kan éénmalig of meerdere keren worden herhaald indien nodig. De behandeling wordt uitgevoerd door een anesthesioloog in de poliklinische setting.

Wanneer contact op te nemen

Heeft u hevige hoofdpijn, koorts of neurologische veranderingen, neem dan contact op met de polikliniek Neurologie via het genoemde telefoonnummer. Bij ernstige of plotseling verslechterende klachten buiten kantooruren kunt u contact opnemen met de spoedeisende hulp van de juiste locatie.

Praktische tips en wat te verwachten

Een prik is nooit volledig pijnloos, maar de kans op pijn kan worden vergroot door de houding die u aanneemt, zodat de naald direct goed zit. Na het onderzoek blijft u mogelijk enkele uren plat liggen en moet u na afloop vaak iemand meenemen die u naar huis brengt. Houd rekening met lichte tot milde hoofdpijn of misselijkheid in de dagen na de punctie.

Verzekering, administratie en vragen

Neem bij elk ziekenhuisbezoek een geldig legitimatiebewijs en uw zorgverzekeringspas mee. Als gegevens wijzigen, meld dit bij de patiëntenregistratie. Heeft u vragen, kunt u contact opnemen met de laborant, baliemedewerker of de polikliniek Neurologie. De contactgegevens vindt u aan het eind van deze folder.

Relatieve risico’s en statistieken

Bij jonge mensen komen postpunctionele hoofdpijn vaker voor dan bij ouderen. De kans op hoofdpijn na ruggenprik ligt rond de 15-20% bij jonge personen en is lager bij oudere patiënten. De klachten kunnen tot twee weken na het onderzoek optreden en zijn doorgaans onschuldig.

Specifieke aandachtspunten bij nusinersen (spinraza) behandeling

Bij sommige behandelprotocollen met nusinersen (spinraza) wordt een ruggenprik gebruikt. Een veelvoorkomende bijwerking is hoofdpijn, bekend als postpunctionele hoofdpijn. De pijn is houdingsafhankelijk en kan voorkomen direct na de prik of tot drie dagen erna. Oorsuizen kan naast de hoofdpijn voorkomen. Het mogelijk tekort aan hersenvocht ligt aan de basis van deze klachten. Een atraumatische naald kan de kans op postpunctionele hoofdpijn verkleinen.

Behandelingsstappen bij aanhoudende of ernstige klachten

1) Bedrust en hydratatie met cafeïnehoudende dranken; 2) Paracetamol voor pijnbestrijding; 3) Overweging van bloedpatch bij aanhoudende klachten na drie dagen; 4) Informatie aan de behandelend arts en coordinatie met anesthesioloog indien nodig.

Samenvatting van stappen en belangrijke aandachtspunten

• Geen speciale voorbereiding meestal; informeer arts over bloedverdunners.
• Onderzoek duurt ca. 30 minuten; liggend poseren en prik tussen twee wervels.
• Hoofdpijn, nekpijn of duizeligheid mogelijk; ligt aan vochtverlies en drukverlaging.
• Bedrust en cafeïne-houdende dranken helpen; paracetamol kan gebruikt worden.
• Bij aanhoudende klachten na drie dagen: contact opnemen met de neuroloog; bloedpatch mogelijk.
• Vervoer naar huis regelen; vermijd rijden of openbaar vervoer bij klachten.

Statistische illustratie en data

tags: #intern #lekkage #na #lumbaalpunctie