We doen tegenwoordig heel veel om onze woningen goed te isoleren en luchtdicht te bouwen om warmteverlies in huis te voorkomen. We besteden veel aandacht aan het luchtdicht afwerken van ramen en deuren, doorvoeren voor riool en ventilatie, etc. Een veel voorkomende vraag is dan: wat doen we met de afzuigkap voor het afvoeren van kookluchtjes? Rechtstreeks naar buiten, aansluiten op het ventilatiesysteem met warmteterugwinning (WTW) of nemen we een recirculatiekap?
Een afzuigkap zuigt niet alleen geuren af, maar ook fijnstof. Allereerst is het goed om je af te vragen waarom een goede keukenafzuiging zo belangrijk is. Tijdens het koken komen er kookluchten vrij. Over het algemeen wordt dit vaak alleen gezien als een geurprobleem; echter, er zit in deze kooklucht ook veel fijnstof. Kleine deeltjes (< 1 µm) die urenlang in de ruimte kunnen blijven hangen en die slecht zijn voor de gezondheid. Een te grote concentratie van fijnstof veroorzaakt gezondheidsklachten zoals irritatie aan ogen, neus en keel en kunnen ook luchtwegklachten zoals astma veroorzaken.
Manieren van afzuiging
In het verleden werd meestal gekozen voor een afzuigkap met een afvoer rechtstreeks naar buiten. Vaak zagen we dat na oplevering van de woning er een gat door de gevel geboord werd, vaak met alleen een kunststof klepje aan de buitengevel. Dit komt de luchtdichtheid niet ten goede. Bovendien is ter plaatse een koude-lek door de onderbreking van de isolatie. De lucht die afgevoerd wordt zal ook weer in de woning toegevoerd moeten worden. Hiervoor dient een rooster of een raam opengezet te worden. Naast dat dit tochtklachten op kan leveren is er ook sprake van veel warmteverlies en dus ten nadele van de energierekening.
En hoe zit het met een recirculatiekap? Dan nemen we toch een recirculatiekap? In veel gevallen is dit een goede oplossing. De lucht wordt gerecirculeerd en zodoende is er geen toe- en afvoer nodig. Tochtklachten worden zo voorkomen. Een aandachtspunt bij het toepassen van een recirculatiekap is dat deze afzuigkappen geen vocht afvoeren. Bovendien zijn de filters erg belangrijk. Kies voor een goed filter en vervang deze op tijd.
Kookafzuiging met warmteterugwinning (WTW) is een derde optie: de afzuigkap aansluiten op het ventilatiesysteem met WTW, ook wel balansventilatie genoemd. Hierbij moet wel rekening worden gehouden met de capaciteit. Het Bouwbesluit schrijft voor dat de opstelplaats van het kooktoestel met minimaal 75 m3/h geventileerd dient te worden. Dit is echter niet voldoende voor een afzuigkap. In het ontwerp van het ventilatiesysteem moet dus al rekening worden gehouden met de afzuigkap. Dit heeft ook gevolgen voor het ventilatietoestel die moet worden toegepast. Kookafzuiging met warmteterugwinning wordt in NeroZero-woningen toegepast. Een artikel over “Ventilatiesysteem met kookafzuiging” laat zien hoe kookafzuiging is gecombineerd met een balansventilatiesysteem in de NeroZero-woning, met zeer geluidsarme prestaties (23 dB) tijdens het koken. In dit project is een Flair 400-toestel en een Atag-afzuigkap toegepast. Voor de Atag-afzuigkappen is een print ontwikkeld zodat de ventilatiecapaciteit van de Brink Flair WTW-unit ook bediend kan worden op de afzuigkap. Een bijkomend voordeel is dat de warmte die vrijkomt tijdens het koken wordt teruggewonnen door de WTW-unit. Door de goede filtering in de afzuigkap wordt vervuiling in het systeem zo veel mogelijk voorkomen.
Praktische oplossingen en aandachtspunten
Samengevat kan worden gesteld dat afzuiging van kooklucht aandacht verdient. Diverse oplossingen kunnen hiervoor worden ingezet, maar niet elke variant is even energiewerend en comfortabel. Als je binnenkort een nieuwe keuken plaatst en de afzuigkap nu op centrale afzuiging zit, denk dan na over de diameter van de afvoerbuis. Een buis met diameter van 15 cm kan zo min mogelijk weerstand bieden. Let erop dat je ook voldoende lucht toevoert, zeker in combinatie met centrale afzuiging. Kunststof afvoer is meestal prima, al zijn er ook discussies over duurzaamheid en luchtdichtheid. Een terugslagklep kan tocht uit de afvoer tegenhouden; soms is ook een gevelkap nodig aan de buitenkant. Als de kou toch via de afvoer naar binnen komt, kan isoleren van de afvoerpijp helpen en kunnen andere afsluitingen aan ramen en deuren meespelen.
Bij afzuigkappen met recirculatie is het belangrijk om te kiezen voor goede filters en deze tijdig te vervangen. Een recirculatiekap voert geen vocht af, maar voorkomt tochtklachten omdat er geen directe buis naar buiten is. Voor gas kookt men best voor directe afvoer naar buiten of voor een combinatie die rekening houdt met ventilatie. Een goede afzuiging en onderhoud dragen bij aan een gezond binnenklimaat en aan energiebesparing.
Specifieke aandachtspunten uit de praktijk
- Afvoerkanaal: controleer op verstoppingen en zorg voor voldoende ademruimte langs de kanalen.
- Filteronderhoud: vetfilters regelmatig reinigen, bij voorkeur in de vaatwasser.
- Ventilatie-capaciteit: ensureer dat de afzuiging past bij de totale ventilatie van de woning.
- Warmteterugwinning: bij WTW-systemen moet rekening gehouden worden met de kookcapaciteit om balans te behouden.
- Terugslagklep en gevelkap: overweeg beiden om kou en tocht effectief te bestrijden.
Een gezond binnenklimaat begint in de keuken. Tijdens het koken komen allerlei stoffen vrij die schadelijk kunnen zijn voor je gezondheid, zoals fijnstof en vocht. Een goede afzuigkap helpt deze stoffen effectief af te voeren, zodat jij en je gezin kunnen genieten van schone lucht. Type afzuigkap: direct naar buiten, via het ventilatiesysteem met WTW, of recirculatie. Capaciteit: minimaal 300 m3/h voor wandafzuiging en minimaal 425 m3/h voor kookeiland of down draft. Geluidsniveau en energiezuinigheid zijn ook belangrijke factoren. Reinig regelmatig de filters en controleer de afvoer. Voeg voldoende luchttoevoer toe om onderdruk te voorkomen, zeker bij centrale afzuiging.
Wens je meer informatie over het gezond houden van het binnenklimaat? Een gezond binnenklimaat begint in de keuken en betrouwbare bronnen kunnen helpen bij het kiezen van de juiste afzuiging voor jouw situatie. De mogelijkheden variëren van directe afvoer, recirculatie met filters tot en met afvoer via een balansventilatiesysteem met WTW. Elke optie heeft zijn eigen voor- en nadelen op energieverbruik, geluid en comfort.
Hoogwaardige afzuiging vraagt om een combinatie van juiste capaciteit, goede filters, juiste installatie en regelmatig onderhoud. Bij twijfels kun je altijd advies vragen aan een specialist en rekening houden met jouw woningtype en kookgewoonten. Een recirculatiekap kan voor sommige situaties een uitstekende middenweg zijn tussen comfort en energiebehoud, terwijl bij gas koken een directe afvoer naar buiten vaak de meest efficiënte keuze blijft.