Asbest is een materiaal dat tot 1994 veel in de bouw en scheepsbouw werd gebruikt. Sinds 1994 is het in Nederland verboden om asbest te verhandelen en toepassen, omdat werken met asbest gevaarlijk en ongezond is. Ondanks het verbod op gebruik van asbest, komt het nog steeds voor in gebouwen en objecten van voor 1994 en in schepen soms ook nog van na 1994. Asbest is gevaarlijk als er vezels vrijkomen. Dit kan door zagen, schuren, boren of breken gebeuren, maar ook door veroudering of verwering van materialen, zoals golfplaten. Bij verbouwingen, sloop en installatie is er een verhoogd risico op het vrijkomen van gevaarlijke asbestvezels.
Wilt u asbest verwijderen of weten of er asbest in of om een gebouw zit? Dan is het essentieel om de regels te kennen. In Nederland is het maken, gebruiken en hergebruiken van asbest verboden. Als u gaat verbouwen of slopen, moet u onderzoeken of er asbest in en om het gebouw zit. U moet asbest professioneel (laten) verwijderen.
Wat is asbest?
Asbest is een verzamelnaam voor verschillende soorten kleine, naaldachtige vezels die verwerkt zijn in diverse (bouw)materialen. De vezelachtige structuur is te zien op breukvlakken en bij beschadigingen van asbestmateriaal. Asbest is een product dat na 1950 veel gebruikt werd in bijvoorbeeld gebouwen, treinen, schepen en fabrieken, en bij het verharden van wegen, paden en erven. Sinds 1 juli 1993 is het verboden om asbest te gebruiken. Bij verbouwen of slopen kunnen werknemers asbestvezels inademen en gevaarlijke ziektes krijgen.
Asbest in gebouwen
In gebouwen van voor 1994 kan asbest zitten. De Asbestwegwijzer biedt informatie over waar u asbest in en om woningen kunt vinden. Daken waarin asbest verwerkt zit, kunnen gevaarlijk zijn voor uw gezondheid. Door weersinvloeden slijten daken langzaam en kunnen er asbestvezels vrijkomen. Als u die inademt, kunt u daar ziek van worden of zelfs kanker van krijgen. Heeft u ander asbestmateriaal, zoals een pijp of vensterbank met asbest erin? Dan kan dit vaak blijven zitten, mits de situatie veilig is. Is het materiaal bijvoorbeeld beschadigd en kunnen er daardoor asbestvezels vrijkomen? Dan moet het asbest verwijderd worden. Is er wel asbest, maar is de situatie niet gevaarlijk voor de gezondheid? Dan kan het blijven zitten.
Asbest verwijderen: regels en risicoklassen
Asbest moet volgens strenge veiligheidsregels (laten) verwijderen. Voordat u gaat slopen of verbouwen, laat u een onderzoek doen naar de risicoklasse van het asbest. Klasse 1 duidt op een laag risico, terwijl klasse 2 en 2a een hoog risico vertegenwoordigen. Dit onderzoek laat u uitvoeren door een bedrijf met een asbest-certificaat. Asbestverwijderaars met een geldig certificaat staan geregistreerd in het register voor asbestverwijdering.
Risicoklasse 1 (laag risico)
Voor werkzaamheden met asbest of asbesthoudend materiaal die zijn ingedeeld in risicoklasse 1, geldt het volgende:
- Een niet-gecertificeerd bedrijf mag het asbest verwijderen.
- Grond met asbest valt onder risicoklasse 1.
- De werknemers die het werk gaan doen, moeten getraind zijn in het verwijderen van asbest.
- De werknemers moeten een gezondheidsonderzoek kunnen krijgen voordat ze beginnen met het werk.
- Het verwijderings- of sloopbedrijf moet de asbestwerkzaamheden uiterlijk 2 dagen van tevoren melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie.
- U moet uiterlijk 2 dagen voordat het werk begint een sloopmelding doen.
Risicoklasse 2 of 2a (hoog risico)
Bij werkzaamheden met asbest die zijn ingedeeld in risicoklasse 2 of 2a, gelden strengere regels:
- Een gecertificeerd bedrijf moet het asbest verwijderen.
- Er moet altijd een Deskundig Toezichthouder Asbestsloop (DTA) toezicht houden.
- U moet de asbestwerkzaamheden melden in het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS).
Certificaten en registers voor asbestverwijderaars
Alleen bedrijven met een certificaat voor asbestverwijdering mogen asbest inventariseren en verwijderen. U kunt een certificaat voor asbestverwijdering aanvragen bij organisaties die door het Ministerie van SZW zijn aangewezen. Als u een certificaat heeft, staat u vermeld in het register voor asbestverwijdering, dat wordt bijgehouden door Stichting Ascert.
Werknemers beschermen tegen asbest
U bent verplicht maatregelen te nemen om uw werknemers te beschermen tegen asbestziekten. Dit omvat onder andere:
- Het risico op blootstelling aan asbest opnemen in uw risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E).
- Werknemers die met asbest werken minimaal 1 keer per 3 jaar een medisch onderzoek aanbieden.
- Uw werknemers goed voorlichten over de gevaren van asbest.
Wordt u aansprakelijk gesteld door uw (ex-)werknemer die ziek is geworden door blootstelling aan asbest? Dan kan het zijn dat u schadevergoeding moet betalen. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert streng op de regels voor het werken met asbest. Als u zich niet aan de regels houdt, riskeert u een boete die kan oplopen tot € 30.000.
Meldingen en vergunningen
Bent u aan het verbouwen en moet u daarvoor een deel van het gebouw slopen? Of wilt u bestaande (asbesthoudende of asbestgelijkende) golfplaten daken vervangen of weghalen? Dan moet u een sloopmelding doen. Soms is ook een omgevingsvergunning vereist.
Verwijder je asbest? Dan moet je altijd een sloopmelding doen. Komt er geen asbest bij kijken? Dan hoef je alleen een sloopmelding te doen als er meer dan 10 m³ sloopafval vrijkomt.
Ga je slopen en komt er meer dan 10 m³ sloopafval vrij? Dan moet je een sloopmelding doen. Ga je slopen in een pand dat voor 1994 is gebouwd? Let dan goed op, want er is tot 1994 veel gebruik gemaakt van asbest, dus het is mogelijk dat er in jouw pand asbest aanwezig is. In sommige gevallen heb je een omgevingsvergunning nodig, bijvoorbeeld bij het slopen van of in een (rijks)beschermd stads- of dorpsgezicht of (rijks)monument.
Als particulier asbest wilt verwijderen, bijvoorbeeld tijdens het slopen, doe je een sloopmelding. Je ontvangt dan binnen 5 werkdagen bericht. Bij een bedrijf kan dit tot 4 weken duren. Het verlenen van een vergunning duurt iets langer.
Let op: Het bedrijf dat het asbest gaat verwijderen, mag niet zelf het asbestinventarisatierapport opstellen. Om ervoor te zorgen dat het bouwen en/of slopen veilig gebeurt, moet u een veiligheidsplan opstellen. Aan de hand hiervan wordt beoordeeld of uw plannen veilig en verantwoord kunnen worden uitgevoerd.
Vraagt u een omgevingsvergunning aan, dan betaalt u leges. Wilt u weten of u een melding moet doen of een vergunning nodig hebt? Ga je slopen en komt er meer dan 10m3 sloopafval vrij? Dan moet je een sloopmelding doen.
Wil je een sloopmelding doen of een omgevingsvergunning aanvragen? Dat kan digitaal via het Omgevingsloket. Het Omgevingsloket bepaalt per activiteit het bevoegd gezag. Initiatiefnemers kunnen via het Omgevingsloket een melding of aanvraag indienen, zoals een sloopmelding.
Asbestafval verpakken en afvoeren
Als je sloopmelding is goedgekeurd, kun je in sommige situaties aan de slag met het verwijderen van het asbest. Probeer het materiaal wat asbest bevat heel te houden. Gebruik geen stofzuiger! Verpak het materiaal wat asbest bevat en alles wat je hebt gebruikt in dubbel plastic. Dit is verkrijgbaar bij de bouwmarkten. Zorg ervoor dat het luchtdicht verpakt is en dat het handzame pakketjes zijn die je zelf in de container bij de milieustraat kunt deponeren.
Als je asbest wilt verwijderen of het verpakte asbest bij de milieustraat wilt inleveren, dan moet je daarvan een melding maken. Na het invullen van het formulier ontvang je binnen 5 werkdagen bericht. Het verlenen van een vergunning duurt iets langer. Het doen van een sloopmelding is gratis.
Toezicht en sancties
De Nederlandse Arbeidsinspectie pakt het onveilig verwijderen van asbest actief aan. Er zijn speciale inspecteurs die dagelijks onaangekondigd inspecteren op plekken waar wordt gesloopt of verbouwd. Een inspecteur van de Nederlandse Arbeidsinspectie kan sloop- of verwijderingswerk onmiddellijk stilleggen als dat nodig is. De Inspectie treedt hard op tegen het onveilig verwijderen van asbest. Bedrijven die onveilig asbest verwijderen, kunnen hoge boetes krijgen. Rommelen met asbest kan dus zomaar het einde zijn van een bedrijf.
Het toezicht op asbest is belegd bij verschillende inspectiediensten. In een aantal gevallen neemt de ILT uw melding in behandeling, in andere gevallen zijn dat de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ISZW), de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA), of uw gemeente.
Vragen en contact
Heb je nog vragen? Neem dan contact op met de medewerkers van het team Vergunningen. Zijn er dringende vragen over asbest of het verwijderen hiervan? Neem dan contact op via 14 0515.
Als je als huurder graag asbest wilt verwijderen, neem dan contact op met je huurbaas of de woningcorporatie. De eigenaar van het asbesthoudende materiaal is altijd verantwoordelijk.
Denkt u dat er direct een groot risico is? Neem dan contact op met de ILT via de contactpagina of telefonisch via 088 489 00 00.