Kalkzandsteen is een bouwmateriaal dat overwegend in het binnenmilieu wordt toegepast en wordt gevormd door kalk en zand. Ondanks dat het vochtdoorlatend is, wordt het niet snel aangetast door vocht; het nat worden is niet volledig te voorkomen, maar het materiaal kan wel water opnemen en damp afgeven. Voor oplevering is het uiteraard belangrijk dat het casco droog wordt opgeleverd.
Wat is kalkzandsteen en waarom is het zo veel toegepast?
Kalkzandsteen bestaat voornamelijk uit kalk en zand. Kalkzandstenen worden vandaag de dag veel in de bouw gebruikt, omdat ze verschillende voordelen met zich meebrengen. Ze zijn bijna wit tot lichtgrijs, vrij licht en robuust, vooral als ze op andere bouwstenen rusten. Het grote voordeel is dat stenen snel kunnen worden geplaatst vanwege hun formaat, wat de bouwsnelheid verhoogt. Kalkzandsteen is een kunststeen, die ademend is en vocht doorlaat terwijl hij niet snel door agressieve middelen wordt aangetast.
Productie en eigenschappen
Om kalkzandsteen te maken, wordt een mengsel van speelzand (>90%), gebrande kalk en water in een mal gegoten. Het mengsel wordt verwarmd met stoom en onder hoge temperatuur en druk gelijktijdig behandeld, zodat een sterke binding ontstaat. De exacte cijfers voor druk en duur zijn afhankelijk van het gewenste dichtheidsbereik. Kalkzandsteen is een natuurproduct en de productie verloopt bij relatief lage temperaturen, waarbij puingranulaten uit sloop hergebruikt kunnen worden; dit verbetert de milieuprestatie.
Kalkzandsteen versus andere bouwmaterialen
In vergelijking met gebakken bakstenen en natuursteen kent kalkzandsteen een aantal onderscheidende kenmerken: het is niet gebakken, wat tot een ander productieproces leidt; het is ademend en vochtopneembaar, maar niet waterbestendig zoals sommige andere stenen. Het materiaal kan niet met gewone betonmortel worden vastgezet; er is lijmmortel nodig of een speciale bastaardmortel met kalk erin. De wanddikte en het type mortel beïnvloeden de verwerking en het uiteindelijke uiterlijk.
Bevochtigen en waterbestendigheid van kalkzandsteen
Een veelgestelde vraag is of kalkzandsteen waterbestendig is en hoe men stenen bevochtigt voor het metselen. Kalkzandsteen kan nat worden, maar dit kan niet volledig worden voorkomen; het nat worden hoeft geen bezwaar te zijn zolang de constructie vervolgens droog wordt opgeleverd. Belangrijk is dat kalkzandsteen water opzuigt, wat invloed heeft op de voegvorming en het afwerken van de muur. Voor oplevering moet het casco droog zijn. Ventilatie en vochtbeheer spelen hierbij een cruciale rol.
Voordelen en nadelen in vochtige omgevingen
Voordelen: kalkzandsteen is ademend, heeft een hoge massa wat bijdraagt aan geluidsisolatie en brandwerendheid, en kan in dichtheden variëren om grotere constructieve wanden mogelijk te maken. Nadelen: hij is niet bestand tegen agressieve chemicaliën en wordt niet direct op een fundering geplaatst zonder rekening te houden met vochtflinkten; diezndien is een kimconstructie aan te raden om de statische en drainage te waarborgen.
Toepassing in funderingen en wanden: wat moet je weten?
Bij funderingen op staal of in kelders wordt vaak gevraagd of kalkzandsteen waterbestendig is. Het voordeel is dat het materiaal met weinig complicaties in water kan staan, maar let erop dat de steen water opzuigt en er daardoor vochtplekken kunnen ontstaan als ventilatie onvoldoende is. Kalkzandsteenwanden kunnen bij hoge belasting dragende wanden vormen, mits bouwkundige ontwerpen en dilatatievoegen correct worden toegepast. Voor brandwerendheid kunnen wanddiktes van 100 mm al 90 minuten brandwerendheid opleveren.
Hoe kalkzandsteen te verlijmen en te verwerken
Bij het verlijmen van kalkzandsteen wordt vaak gewerkt met lijmmortel; een lijmbak laat een dunne lijmlijn achter aan beide zijden van de steen. Omdat kalkzandsteen vochtgevoelig is, kan overload aan lijm lekkage en krimp veroorzaken; verlijmen gebeurt vaak op kimconstructies. Bij grotere wanden kan er sprake zijn van dilatatievoegen om krimp en uitzetting op te vangen. Het gebruik van een veeranker en U-profielen kan nodig zijn wanneer muren naast bestaande wanden worden geplaatst. Een dunne afwerklaag van gips is mogelijk dankzij het gladde oppervlak en de lijmmortel.
Formaten en afmetingen
Kalkzandsteen is beschikbaar in verschillende formaten, waaronder het grote lijmblok (43,7 x 10,0 x 19,8 cm) en kleinere formaten zoals maassteen (21 x 11 x 8 cm) en waaltjes (21,2 x 10 x 5,2 cm). Het formaat heeft invloed op de verwerkingssnelheid en de dikte van de wanden.
Bedrijfstoepassingen en duurzaamheid
Kalkzandsteen is een veelgebruikt bouwmateriaal, met een lange geschiedenis in de Nederlandse bouw. Het materiaal is goed bestand tegen vocht en kan in funderingen en onder maaiveld worden toegepast. Voor oplevering is het casco droog, en ventilatie tijdens de bouw blijft essentieel. Kalkzandsteen is licht, robuust en heeft uitstekende geluid- en brandwerende eigenschappen.
Beoordeling van uw situatie: wat te doen als amateur
Als u watersaguard wilt zijn bij het metselen, onthoud dan dat het bevochtigen van stenen bedoeld is om de hechting te verbeteren en de kans op scheurvorming te verlagen. Tikken moet je vermijden: probeer stenen waterpas te krijgen en laat mortel voldoende plastisch blijven; te natte of te droge mortel kan leiden tot ongelijkmatige stapeling. Zet de stenen in water tussen 5 en 20 minuten voor het bewerken, maar let op dat te lang weken tot verloren hechting kan leiden. Houd rekening met de ademende eigenschappen en vochtproblematiek van de muur, zodat bij oplevering een droog casco wordt bereikt.
Kalkzandsteen lijmen (formaat 43,7x10x19,8cm)
tags: #kan #kalkzandsteen #tegen #water