Keramische Tegels: Een Uitgebreide Gids

Inleiding tot Keramische Tegels

Keramische tegels vormen een breed scala aan tegels met zeer uiteenlopende kenmerken. Hoewel men bij keramische tegels vaak denkt aan witte vloer- en wandtegels met ornamenten, dekt de term een veel bredere categorie. De diversiteit in materialen, productiemethoden en afwerkingen maakt keramische tegels een populaire keuze voor zowel vloeren als wanden in diverse ruimtes.

Keramische tegels zijn opgebouwd uit dunne lagen keramisch materiaal, een mengsel van zand, klei en andere natuurlijke substanties. Deze materialen worden gemalen, gedroogd, in de gewenste vorm gebracht en vervolgens gebakken op hoge temperaturen, die kunnen oplopen tot 1.250 graden Celsius. De resulterende tegels zijn hard, sterk, hygiënisch en vuurbestendig. Ze buigen of kromtrekken vrijwel nooit. Afhankelijk van de samenstelling en het bakproces kunnen tegels met verschillende uitstralingen en sterktes worden geproduceerd. Bij het kiezen van tegels is het daarom belangrijk om niet alleen op het uiterlijk te letten, maar ook op het onderhoud en het gebruiksgemak.

De oudste vondsten van keramiek dateren van rond 9.000 voor Christus. De eerste geglazuurde tegels werden gebruikt als wanddecoratie in de oude Egyptische piramides (ca. 2.600 v.Chr.) en verspreidden zich daarna snel in Perzië, onder de Assyriërs en Babyloniërs. In Europa werd de tegel populair vanaf de 14e eeuw, met name de Delftse faiencefabrieken die bekend werden om hun "Delftse tegels". Keramische tegels werden pas ongeveer 1000 jaar geleden in Duitsland als wand- en vloerbedekking gebruikt, aanvankelijk alleen in kastelen, paleizen en kerken. Tegenwoordig zijn wand- en vloertegels niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Dankzij industriële productiemethoden is dit luxeartikel een handelsartikel geworden.

Soorten Keramische Tegels

Keramische tegels kunnen worden onderverdeeld in verschillende categorieën op basis van hun productieproces en eigenschappen. Een belangrijk onderscheid kan worden gemaakt tussen fijne en grove keramiek.

Grove Keramiek

Ingrediënten met een grovere korrelgrootte worden gebruikt voor zogenaamde grove keramiek. Hiertoe behoren terracotta en splijttegels.

Terracotta (Cotto)

Terracotta, ook wel cotto genoemd (Italiaans voor "gebakken"), is een blikvanger in warme rode tinten en ziet er zowel binnen als buiten geweldig uit. De grondstof voor terracotta tegels is Toscaanse leisteen, bestaande uit kalkmergel met kwarts. Deze wordt gewonnen uit dagbouwmijnen, gemengd met water en gekneed als een deeg, geplet, gedraaid en drooggedrukt. Na het drogen wordt "cotto" gebakken op 950-1050 °C gedurende ongeveer 36-48 uur. Oxidatie verandert een blauwgrijze klei in de typische roodkleurige cotto die kenmerkend is voor deze keramische tegels.

Terracottategels zijn bijzonder poreus en bijgevolg niet waterdicht, wat resulteert in een beperkt kleurengamma (bruintinten). Het basismateriaal van de tegel (de gebakken klei) is min of meer ook het eindproduct dat men bekomt. Terracotta tegels zijn niet vorstbestendig, maar hebben het voordeel dat ze gemakkelijk te bewerken zijn door hun vrij zachte structuur en dat ze gedecoreerd kunnen worden.

Splijttegels

In tegenstelling tot fijne keramische tegels, die in een mal worden geperst en vervolgens gebakken, worden splijttegels uit één stuk geproduceerd en vervolgens gevormd. Dit betekent dat verschillende vormen mogelijk zijn. De naam "splijttegels" komt van het productieproces van deze keramische tegels: ze worden in twee lagen geproduceerd, rug aan rug, en worden pas na het bakken gesplitst. Splijttegels krimpen meer tijdens het bakproces dan fijne keramische tegels en zijn daarom minder vormvast. Om dit te compenseren, moeten ze met bredere voegen worden gelegd.

Splijttegels zijn vorst- en zuurbestendig en zijn zeer veerkrachtig. Over het algemeen zijn ze bijzonder geschikt om buiten te worden gelegd. Splijttegels zijn verglaasd of onverglaasd leverbaar. Ze worden gevormd door extrusie. De klei wordt geperst door een spuitmond die de vorm heeft van twee tegels. Na droging worden deze twee tegels machinaal gespleten. Dubbelhard gebakken tegels zijn geperste, onverglaasde tegels die bij zeer hoge temperaturen worden gebakken (tot 1.250 graden Celsius). De term dankt zijn naam aan het feit dat men vroeger slechts op ongeveer 600 graden bakte.

Fijne Keramiek

Fijn keramiek onderscheidt zich voornamelijk door de waterabsorptie. Typische fijne keramiek heeft een extreem lage waterabsorptie.

Steengoed

Bij keramische tegels wordt steengoed gekenmerkt door een waterabsorptie van minder dan 3%. Vergeleken met aardewerk tegels heeft steengoed een hogere dichtheid, zijn de poriën fijner en heeft het een meer uitgesproken mechanische sterkte. Steengoed tegels met glazuur worden beschouwd als "klassiekers" in de vloerkeramiek. In tegenstelling tot aardewerk, wordt de body van steengoed gebakken op 1150-1300 °C.

Steengoed tegels worden vervaardigd volgens het one-fire-procédé. Ze hebben een lage wateropname en zijn steviger in het materiaal dan aardewerken tegels. De wateropname is minder dan 3% en de steengoedtegels zijn geclassificeerd als vorstbestendig, maar buiten leggen wordt afgeraden. De steengoedtegel is dan ook geschikt als wandtegel.

Porcellanato (Gres)

Keramische tegels kunnen worden gezien als de volgende stap in de evolutie van steengoedtegels, aangezien deze keramische tegels een nog lagere waterabsorptie hebben: 0,5%. De basis voor de productie van porcellanato tegels zijn fijn verwerkte keramische grondstoffen met een hoog gehalte aan kwarts, veldspaten en andere fluxen. Deze worden onder hoge druk drooggeperst. In de laatste stap worden de lichamen gebakken in een walsoven op hoge temperaturen (1200 - 1300 °C). Hierdoor smelten de ingrediënten bijzonder stevig samen.

Porcellanato tegels zijn onverglaasde en zeer compacte tegels die onder zeer hoge druk worden geperst. In dit proces maakt men gebruik van porseleinaarde. De vochtopname van deze tegel is uiterst gering (waardes onder de 0,04%). Vanwege hun hoge breuksterkte en goede slijtage-eigenschappen worden deze keramische tegels vaak gebruikt in openbare, drukbezochte ruimtes. Door hun lage gewicht zijn keramische tegels ook geschikt als wandtegels. Sinds enkele jaren worden tegels van porcellanato ook steeds populairder bij particuliere huiseigenaren, vooral tegels met houteffect en tegels met natuurlijk steeneffect.

Volkeramische tegels worden ook wel grestegels genoemd. Hier gebeurt het bakken op veel hogere temperaturen dan bij terracottategels. Er worden mineralen toegevoegd aan de mengeling van fijngemalen klei. De tegels zijn bijgevolg zeer duurzaam en vorstbestendig. Ze worden het vaakst gebruikt als vloertegel en muurtegels in toiletten, keukens en badkamers.

Geglazuurd porcellanato, ook wel smaltato of glazed genoemd, heeft een glanzende beschermlaag die met een inkjetprinter wordt aangebracht. Hierdoor zijn oneindig veel designs mogelijk, van houtlook en betonlook tot marmermotieven. Unglazed of colorato in massa betekent dat de tegel door en door dezelfde kleur heeft. Deze full-body tegels zijn bijzonder slijtvast en worden vaak gebruikt in commerciële ruimtes of buitenprojecten.

Aardewerk

Aardewerk is een keramiek waarvan de "body" (de dragerlaag, die bestaat uit een mengsel van verschillende mineralen en additieven die worden gebruikt bij de keramische productie) relatief grove poriën heeft na het bakken bij een vrij lage baktemperatuur van 950-1150 °C en een hogere waterabsorptie heeft van meer dan 10%. Aardewerken tegels zijn niet vorstbestendig, maar hebben het voordeel dat ze gemakkelijk te bewerken zijn door hun vrij zachte structuur en dat ze gedecoreerd kunnen worden.

Aardewerk tegels worden vervaardigd volgens het one-fire-procédé. Ze zijn geglazuurde keramische tegels en worden uitsluitend als wandtegels gebruikt. Hun transparante of ondoorzichtige keramische glazuur wordt meestal gesmolten in een tweede bakproces. Deze wandtegels hebben een hoge wateropname van ca. 3-10%.

LET OP: Wandtegels mogen nooit als vloertegel worden gebruikt. Uw glazuur kan gemakkelijk beschadigd raken door bijvoorbeeld vallende voorwerpen, die van het glazuur kunnen afschilferen.

Productietechnieken en Eigenschappen

De productie van keramische tegels omvat verschillende stappen en technieken die de uiteindelijke eigenschappen van de tegel bepalen. Twee belangrijke productiemethoden zijn droogpersen en extrusie.

Droogpersproces

Bij het droogpersproces wordt een kleimengsel onder hoge druk geperst om de tegel te vormen. Dit proces wordt voornamelijk gebruikt voor fijne keramische massa's en resulteert in tegels met een hoge dichtheid en nauwkeurige afmetingen.

Extrusieproces

Bij het extrusieproces wordt de kleimassa door een spuitmond geperst, wat resulteert in een lange streng klei die vervolgens op tegelmaat wordt afgesneden. Dit proces wordt vaak gebruikt voor grove keramiek en kan leiden tot meer variatie in de vorm en textuur van de tegels.

Dubbelhard Gebakken Tegels

Dubbelhard gebakken tegels zijn tegels die een extra productiestap ondergaan, waarbij ze tweemaal in de oven worden gebakken. Dit zorgt voor een uitzonderlijke hardheid en een hogere weerstand tegen slijtage, waardoor de tegels bijzonder duurzaam zijn. Het dubbele bakproces maakt deze tegels zeer geschikt voor intensief gebruikte ruimtes, zoals keukens, badkamers, en zelfs buitenruimtes zoals terrassen en patio's. Het resultaat is een tegel die niet alleen functioneel is, maar ook esthetisch aantrekkelijk door de levendige kleuren en strakke afwerking.

Dubbelgebakken tegels bieden talloze voordelen ten opzichte van enkelgebakken tegels. Het dubbele bakproces zorgt voor een sterkere tegel die beter bestand is tegen dagelijks gebruik en zware belasting. Dit maakt ze ideaal voor drukbezochte ruimtes in huis en commerciële toepassingen, zoals winkels en restaurants. Bovendien blijven de kleuren langer behouden omdat de toplaag extra gehard is.

Afwerking en Uiterlijk

De afwerking van keramische tegels bepaalt niet alleen hun uiterlijk, maar ook hun functionaliteit. Er zijn diverse afwerkingen beschikbaar, elk met unieke eigenschappen.

Geglazuurde Tegels

Geglazuurde keramische tegels hebben een toplaag van gekleurd glazuur. Deze toplaag wordt aangebracht na het eerste bakproces en de tegel wordt vervolgens nogmaals gebakken. Dit proces zorgt voor een beschermende laag die de tegel kleurt en vaak een glanzende uitstraling geeft. Geglazuurde tegels zijn verkrijgbaar in een breed scala aan kleuren, patronen en designs, waardoor ze een populaire keuze zijn voor designvloeren en wandbekleding.

Onglazuurde Tegels

Onglazuurde tegels, ook wel bekend als full-body tegels, hebben door en door dezelfde kleur. De kleur wordt verkregen door het toevoegen van kleurpigmenten aan de kleimassa vóór het bakken. Deze tegels zijn bijzonder slijtvast en worden vaak gebruikt in commerciële ruimtes of buitenprojecten waar duurzaamheid essentieel is.

Gepolijste Tegels

Gepolijste keramische tegels worden na het bakken machinaal gepolijst om een glad, glanzend oppervlak te creëren. Dit proces, ook wel bekend als 'levigato' of 'lucido', resulteert in een luxueuze uitstraling. Het polijsten kan echter de poriën van de tegel openen, waardoor ze gevoeliger kunnen worden voor vlekken. Daarom worden gepolijste glazuren niet altijd aanbevolen bij intensief gebruik.

Lappato Afwerking

Lappato of Lappatta verwijst naar een halfglanzende zijdeglans afwerking, verkregen door het oppervlak van de tegel licht te polijsten. Dit geeft een subtielere glans dan volledig gepolijste tegels en biedt een moderne, verfijnde uitstraling.

Naturale Afwerking

Naturale of "Nat." duidt op een natuurlijke, matte afwerking met een lichte structuur. Deze afwerking is ideaal voor een moderne of industriële look en biedt vaak een betere grip dan glanzende tegels.

Design en Esthetiek

Keramische tegels bieden een ongekende veelzijdigheid in design, waardoor ze aan vrijwel elke interieurstijl kunnen worden aangepast.

Houtlook Tegels

Met houtlook tegels kan de warme uitstraling van hout worden nagebootst met de duurzaamheid en het onderhoudsgemak van keramiek. De houtstructuur en het reliëf worden zo nauwkeurig aangebracht dat ze nauwelijks van echt hout te onderscheiden zijn. Houtlook tegels zijn verkrijgbaar in diverse maten en soorten, en kunnen worden gelegd in wildverband of visgraatmotief.

Betonlook Tegels

Betonlook tegels combineren perfect met robuuste industriële stijlen. Grote afmetingen creëren een ruimtelijk effect en kunnen door het hele huis worden toegepast om de juiste sfeer te creëren. Door de voegen in dezelfde kleur als de tegel te kiezen, ontstaat het effect van een gegoten betonvloer.

Marmerlook Tegels

Marmerlook tegels bieden een chique, luxe en stijlvolle uitstraling, verkrijgbaar in glanzende of matte oppervlakken. Ze geven een luxe hoteleffect en zorgen voor de juiste sfeer, vaak gebruikt in woonkamers en badkamers. Houd er rekening mee dat een glanzende tegel gladder kan zijn als hij nat is.

Natuursteenlook Tegels

Natuursteenlook tegels bieden de uitstraling van echte natuursteen zonder de kwetsbaarheid en gevoeligheid ervan. Deze tegels passen in zowel klassieke als moderne interieurs en hebben meestal een print die zorgt voor een mooie natuurlijke uitstraling.

Praktische Overwegingen

Bij het kiezen en plaatsen van keramische tegels zijn er diverse praktische aspecten waarmee rekening moet worden gehouden.

Afmetingen en Vorm

Keramische tegels zijn verkrijgbaar in bijna elke denkbare vorm en maat. Van stijlvolle kleine tegels tot chique XXL-tegels, en van rechte stroken voor keramisch parket tot vierkante en rechthoekige vormen. Ook meer complexe vormen, zoals mozaïek (5x5 cm), hexagon (zeskantig) en octagon (achtkantig), zijn mogelijk.

Kaliber en Maatvoering

Elke tegel krijgt een kalibernummer dat aangeeft binnen welke maatmarges de tegel valt. Een tegel van 60x60 centimeter kan in werkelijkheid bijvoorbeeld 59,8x59,8 centimeter meten. Wanneer vloertegels en wandtegels strak in één lijn gewild worden, is het belangrijk dat deze van dezelfde fabrikant komen en hetzelfde kalibernummer hebben om hoogte- en maatverschillen in de voegen te voorkomen.

Vlakheid van Tegels

Hoe groter een tegel is, hoe moeilijker het wordt om deze perfect vlak te produceren. Een minimale bolling of holle vorm hoort bij het productieproces. Een kleine kromming van maximaal 0,5 procent van de diagonaal is toegestaan volgens de Europese richtlijn. Om dit effect te beperken, wordt aangeraden om tegels niet in halfsteensverband te leggen, maar maximaal in een 1/3-verband.

Gerectificeerde en Gekalibreerde Tegels

De term gerectificeerd betekent dat de tegel na het bakken is gezaagd, waardoor deze scherpe, rechte randen heeft. Hierdoor kunnen de voegen smaller worden gezet, wat zorgt voor een moderne uitstraling. Een voeg van minimaal 2 millimeter wordt geadviseerd voor waterdichtheid. Kalibreren wordt vaak verward met rectificeren, maar betekent iets anders: het op gelijke dikte zagen van een tegel, wat vooral bij natuursteen voorkomt. Keramische tegels zijn standaard van gelijke dikte.

Hardheid en Slijtvastheid

De hardheid van een tegel wordt uitgedrukt in de Mohs-schaal, van 1 tot 10. De slijtvastheid van geglazuurde tegels wordt gemeten met de PEI-waarde, die loopt van 1 (laag) tot 5 (zeer hoog). Voor woonruimtes wordt minimaal PEI 3 geadviseerd, terwijl keukens en entrees vaak PEI 4 of 5 gebruiken.

Antislipwaarde (R-waarde)

De R-waarde geeft de antislipgraad aan. Voor woonruimtes is R9 vaak voldoende, terwijl badkamers en keukens beter af zijn met R10 of R11. Voor buitenruimtes of openbare toepassingen gelden hogere antislipwaarden tot R13.

Ondervloer

Een zandcement- of betonnen ondervloer is het best geschikt voor keramische tegels. Het is van groot belang dat de ondergrond niet veert, zodat de tegel en voegen niet kunnen scheuren. Indien de ondervloer niet recht is, dient deze eerst geëgaliseerd te worden.

Onderhoud en Levensduur

Keramische tegels staan bekend om hun onderhoudsgemak en lange levensduur.

Reiniging

Het reinigen van keramische tegels is heel eenvoudig. Lauw water is vaak al voldoende voor lichte vervuiling. Indien nodig kunnen biologisch afbreekbare, milieuvriendelijke neutrale reinigingsmiddelen worden gebruikt. Vermijd zeep- of oliehoudende producten, omdat deze een laag op de tegels vormen waardoor vuil en afdrukken zichtbaar worden. Na de plaatsing is het belangrijk om de cementsluier van de tegels te verwijderen met cementsluierverwijderaars.

Duurzaamheid en Milieuvriendelijkheid

Keramische tegels gaan lang mee en hebben een lage impact op natuur en milieu. De grondstoffen, zoals klei, worden op een verantwoorde manier gewonnen en zijn gerecycled. Afgekeurde tegels krijgen een nieuw leven als granulaat, gebruikt als fundering voor wegen. De productieprocessen zijn gericht op duurzaamheid.

Levensduur

In principe gaan keramische tegels een leven lang mee. Vanwege de hardheid en slijtvastheid van de tegels slijten ze niet weg en hebben ze een lange levensduur.

Combinatie met Vloerverwarming

Keramische tegels zijn uitermate geschikt om te combineren met vloerverwarming. Vanwege hun lage warmteweerstand verspreidt de warmte zich snel, wat bijdraagt aan het comfort en energiebesparing. De warmtedoorgifte kan tot wel 95% bedragen.

Veelgestelde Vragen

1. Waaruit bestaan keramische tegels?

Keramische tegels zijn tegels die opgebouwd zijn uit zand, klei en mineralen. Dit wordt op een temperatuur van 1200 ˚C gebakken. Vervolgens wordt er een glazuurlaag aan de bovenkant gemaakt die de kleur en het dessin van de tegel bepaalt. Na nogmaals bakken ontstaan een sterk eindproduct dat waterdicht en slijtvast is.

2. Zijn keramische tegels geschikt voor vochtige ruimtes?

Ja, keramische tegels zijn uitermate geschikt voor badkamers en toiletten. In ruimtes als deze komt veel vocht vrij, waardoor het essentieel is om een kwalitatieve vloer te hebben die hier tegen bestand is.

3. Hoe krasbestendig zijn keramische tegels?

Keramische tegels zijn uitermate krasbestendig. Hoewel geen enkel product volledig krasvrij is, staan keramische tegels bekend om hun sterkte en krasbestendigheid.

4. Hoe hygiënisch zijn keramische tegels?

Vanwege de hoge dichtheid van keramische tegels zijn ze zeer hygiënisch. Vuil hoopt zich niet op in de poriën van de vloer, omdat deze er nauwelijks zijn. Ze zijn hypoallergeen en antistatisch, waardoor stof, bacteriën en schimmels geen kans maken.

5. Is het leggen van keramische tegels moeilijk?

Met een goede instructie kunt u de vloer in principe zelf leggen. Dit valt echter buiten de garantie. Het leggen is vaak niet geheel onproblematisch voor leken, vooral in natte ruimtes en op trappen. Overweeg daarom of u de werkzaamheden door een geschoolde vakman wilt laten uitvoeren.

tags: #klik #hardgebakken #vloertegels