Kopse Rollaag Bestrating Aanleggen: Instructies en Praktische Gids

Je zou zeggen dat de kleur en het formaat van je bestrating alles zegt over de sfeer van je tuin. Maar wist je dat ook de manier waarop je het neerlegt de uitstraling bepaalt?

Inleiding tot legverbanden en patronen

• Vierkante tegels worden meestal gewoon in blokverband of steensverband gelegd. Alle tegels liggen dan gewoon rechttoe rechtaan.
• Een variant daarop is het diagonaal verband. De tegels liggen dan nog steeds hetzelfde ten opzichte van elkaar. Maar dan diagonaal gedraaid.
• Bij rechthoekige tegels wordt meestal gebruik gemaakt van het zogenaamde halfsteensverband. Iedere tegel verspringt een halve tegel ten opzichte van de vorige laag.
• Een banenverband wordt toegepast bij tegels die speciaal voor dit verband gemaakt zijn. Er worden dan tegels van verschillende lengtes en breedtes geleverd.
• Je kunt er ook voor kiezen dat deze tegels op zichzelf ook nog verschillende kleuren hebben.
• Bij het wildverband worden tegels van verschillende formaten volgens een herhalend patroon gelegd. Deze tegels passen precies in elkaar, net Tetris.
• Het molenwiekverband zie je tegenwoordig niet meer zo vaak. Misschien ken je het nog wel uit de tuin bij je opa en oma: 4 van die grote grindtegels met zo'n vierkantje ertussen. Perfect voor een traditionele look.
• Tegels met grote beton tegels gecombineerd met oud gebakken waaltjes geven een beetje strak, een beetje speels.

Klinkers en veelvormige patronen

• Bij klinkers is het wat makkelijker om te variëren met legverbanden. Het maakt niet uit of je betonklinkers of gebakken waaltjes gebruikt. De mogelijkheden zijn eindeloos.
• Qua legverbanden is vooral het visgraatverband erg bekend. En dat kun je toepassen met een mooie strek.
• Een van de stevigste verbanden voor klinkers is het visgraatverband. Draai je dit verband 45 graden dan kun je het een keperverband noemen.
• Dit legverband is populair omdat het zo modern oogt. De klinkers worden met de kopse kant tegen de lange kant aangelegd.
• Dit verband is superstevig en is daardoor ook perfect voor de oprit. Zo kun je één stijl doortrekken in je tuin.
• Eigenlijk is het elleboogverband vergelijkbaar met het visgraatverband. Maar bij het elleboogverband liggen de klinkers haaks en evenwijdig met de opsluitband. Dus gewoon rechttoe rechtaan.
• Je bereikt er net weer een andere uitstraling mee. En het is makkelijker te verwerken.
• Ook een veel gezien verband is het halfsteensverband. Net als bij tegels en gemetselde muren een heel bekend verband.
• Je begint met een hele steen. Als je klaar, bent heb je om de rij aan beide kanten ongeveer een halve steen om te knippen.
• TIP Let erop dat je je lijn rechthoudt. Niet veel gezien bij klinkers. Des te meer bij bakstenen muren: het klezorenverband. Hetzelfde als het halfsteensverband, maar dan anders.
• Je verschuift de stenen maar een kwart van elkaar. Dit is een verband dat met name goed uitpakt als je een partij oude klinkers op de kop hebt getikt.
• In sommige gevallen moet je ze zelfs écht op de kop tikken. Omdat de klinkers veelal gebroken zijn en ongelijke lengtes hebben, krijg je alleen strakke langsvoegen.
• Verder zorg je er voor dat de stootvoegen niet op één lijn liggen.

Meer lay-outvariaties voor stenen en waaltjes

• Voor de wat meer creatievelingen hebben we nog het blokverband. Het blokverband is heel simpel te leggen en geeft een heel moderne uitstraling. Je legt de klinkers zo dat er een vierkante ontstaat. Dus vier waaltjes naast elkaar. Of drie dikformaten. Werk je met BKK's, dan zijn het er twee naast elkaar. En het volgende vierkantje draai je dan een kwartslag.
• Bij het waaierverband is het opletten geblazen. Je maakt allemaal waaiervormen die in elkaar vallen. Het beste kun je in het midden van het uiteinde van bijvoorbeeld een oprit beginnen met een halve cirkel.
• Je maakt zoveel halve cirkels naast elkaar als dat het pad of terras breed is. Tussen deze halve cirkels begin je weer een nieuwe halve cirkel die halverwege de bovenkant van de onderliggende cirkels eindigt. Dit herhaalt zich tot het eind.
• Overgewaaid vanuit de klassieke parketvloeren naar de badkamer en nu als bestrating beschikbaar voor buiten: de Hongaarse punt. Het is een opvallende langwerpige steen met uiteinden van 30º.
• Doordat deze uiteinden aan beide kanten evenwijdig zijn kun je toch een strakke lijn creëren met een opvallend effect. Of je legt ze om en om voor een speels zigzageffect met lange strakke lijnen.

Strek en verdichtingsprincipes

We hebben het ook over een 'strek’ gehad. Maar wat is dat nou precies? In de metselaarswereld bedoelen ze met een strek de lange kant van een steen. Omdat die in het zicht is. Met bestraten kun je ook een strek toepassen. Of een dubbele strek. Dus je legt bijvoorbeeld eerst een rij stenen in de lengterichting. Dan een rij stenen over de breedte en vervolgens weer een rij in de lengte. Dit doe je aan beide (of alle) zijkanten. Daartussen leg je de klinkers in het gewenste verband. Het is mooi en ook nog eens extra stevig.

Op deze foto zie je een strek: de rij klinkers die je diagonaal op de foto ziet. Ze liggen met de lange kanten tegen elkaar aan. Zo vormen ze een rand om de bestrating die links ligt (in halfsteensverband).

Voorbeelden en planmatige aanpak

• Een terras kan door een handige doe-het-zelver aangelegd worden. Maar om tot een goed resultaat te komen, moet de aanleg stapsgewijs gerealiseerd worden. Hulpmiddelen zoals een straatmakerhamer en een trilplaat zullen het werk alleen maar vergemakkelijken.
• Voordat begonnen wordt, moet precies bekend zijn hoe het terras eruit gaat zien. Maak voor u zelf een gedetailleerd tuinplan. Op basis van dat getekende plan, kunnen materialen besteld worden.
• Eerst worden met behulp van een touw de contouren van het terras uitgezet. De uiteindelijke hoogte van de bestrating ten opzichte van zijn omgeving wordt uitgezet op een muur, een gevel van het huis of op een houten paaltje aan de rand van het straatwerk. Belangrijk is dat de gemiddelde hoogte bepaald wordt. Het verloop en afschot van de bestrating - dit voorkomt dat na een forse regenbui het terras blank blijft staan - wordt later vastgesteld.
• Als het zandbed op zijn plaats ligt, wordt het zandbed zo vast mogelijk aangetrild met de trilplaat en wordt het uiteindelijke oppervlak van het terras exact vastgesteld. Met behulp van een touwtje en een waterpas wordt nogmaals de hoogte gecontroleerd en aan de hand daarvan wordt het afschot (circa 1 á 2 cm per lengtemeter) in de bestrating bepaald. Het touwtje dat het afschot volgt wordt met behulp van een aantal stenen vastgezet zodat permanent gecontroleerd kan worden ten opzichte van de uitgezette hoogte.
• Als de opsluitranden goed liggen, zijn ze ook te gebruiken om de hoogten en het verval in hoogte te controleren.
• Het dichtstraten kan op twee manieren gebeuren. Maar het is ook mogelijk om steen voor steen op de goede hoogte te leggen. Dat kan betekenen dat onder de ene steen zand weg moet terwijl onder de andere steen extra zand bijgebracht moet worden. Echter natuursteen- en terrastegels mogen niet afgetrild worden.

Assessoires en uitvoeringsuitrusting

• Wie niet over een modderige bende wil lopen kiest al snel voor een mooi gelegd straatje. Begin met een plan. Maak je plannen en wensen inzichtelijk. Hoelang moet het pad worden? Hoe breed en welk patroon ga je het straatje leggen? Daarna kun je de materialen aanschaffen.
• Ook kleding is geen onbelangrijk punt voordat je begint. Kies voor schoenen met een stalen neus, haal je kniebeschermers uit de kast en trek handschoenen aan.
• Zet eerst je pad uit met wat touw, ook wel uitzetdraden genoemd. Houd er rekening mee dat je je uitzetdraden iets breder zet dan je pad breed moet worden. Graaf de grond binnen de draden weg, dit gat heet een cunet. Bestraten moet op een stabiele ondergrond liggen.
• De bovenste laag zand beweegt te veel en stabiliseert daardoor niet. In de gegraven cunet moet een nieuw zandbed aangebracht worden van minimaal twintig centimeter. Als de bestrating zwaar belast gaat worden, door bijvoorbeeld auto’s, dan moet het zandbed 25 centimeter zijn.
• Meet de dikte van je steen op, bij Lotte is dit 8 centimeter. Haar cunet moet dus minimaal 28 centimeter diep zijn. Gebruik goed zand om het cunet op te vullen. Kies voor zand met leem. Een andere optie is om puin onder het zand te gooien, wanneer de bestrating waar belast gaat worden of als je een onstabiele ondergrond hebt zoals kleigrond.

Funderingen, rollen en randafwerking

Wanneer de zandlaag ligt, zetten we de rollaag. Dit is de kantopsluiting in de lengterichting. Hiervoor kun je betonbandjes gebruiken of halve stenen. Nu kun je beginnen met het leggen van stenen. Leg de stenen een voor een aan en sla ze dicht tegen elkaar met een stratenmakershamer. Stampen is het verdichten, dat doe je een beetje op gevoel. Maak de zandlaag mooi glad. En dan kan het bestraten eindelijk beginnen.

• Leg de stenen zo strak mogelijk tegen elkaar. Zo heb je de minste kans op onkruid tussen je stenen. Als alle stenen dan liggen til of stamp je de stenen goed aan. Strooi daarna hoogzand over het paadje. Veeg het zand met een bezem tussen de stenen.
• Opsluitbanden aanbrengen is de volgende stap. Waarom vraag je je af? Als je langs de bestrating of rondom een terras opsluitbanden aanbrengt kunnen de tegels geen kant meer op en blijven ze vele malen beter liggen dan wanneer je dit niet doet. De opsluitband laat je iets onder de tegels uitkomen en ligt dus een klein beetje verdiept.
• Je gebruikt in de laatste stap opvulzand of voegzand om de voegen op te vullen. De voegen van de bestrating moeten goed vol met zand komen. Het beste is dit als het gaat regenen, het water neemt het zand mee en stroomt tussen de voegen waardoor de voegen vol raken.

Achtertuin en bomen

Na de aanleg zal er voor de boom het een en ander veranderen. Het water en de zuurstof die nu nog onbelemmerd in de grond kunnen doordringen zullen door de steen- en tegelverharding gedeeltelijk tegengehouden worden. Het is het beste dat je rond de stam van de boom een royale boomkrans uitspaart. De uitgespaarde boomkrans kan ook ingevuld worden als zeer laag plantvak, met bodembedekkers die enige betreding verdragen.

Als er toch een vorm van verharding moet komen, dan kan de grote boomkrans gevuld worden met een losse halfverharding, zoals een grindlaag op een ondergrond van antiworteldoek. Achterhoeks Padvast is ook een oplossing. Op die manier heb je wel het ruimtelijke effect van een open terrasruimte, maar hoeft er geen graafwerk of verdichting direct rond de boom plaats te vinden. De verharding mag niet in stabilisatie gelegd worden en de voegen mogen niet afgedicht worden.

Onderhoud en uitvoeringstips

• In bijna alle tuinen ligt wel enige vorm van bestrating. Mooie tegels maken een tuin helemaal af en zorgen voor een duidelijk looppad of een mooi terras. Er zijn veel verschillende soorten tuin bestrating die je prima zelf kunt aanbrengen. De voorbereiding bij het leggen van bestrating is minstens zo belangrijk als de uitvoering.
• Je hebt niet alleen stenen en zand nodig, maar ook een aantal gereedschappen. Als je het echt goed wilt aanpakken gebruik je een trilapparaat voor een goede verdeling van het zand en het maken van een stevige ondergrond. Hierdoor blijft je bestrating goed liggen. Een rubberen hamer is ook onmisbaar. Hiermee kun je de stenen extra stevig aanbrengen. Gebruik nooit een gewone hamer van metaal, dit zal schade toebrengen aan de tegels of stenen.
• Klinkers lenen zich goed voor een eenvoudig terras of een oprit, terwijl natuurstenen tegels een mooi pad in een gazon kunnen vormen. Uiteraard is ook de prijs van belang: de ene tegel is duurder dan de andere. Zoek je goedkope tuin bestrating maar wil je toch een mooie uitstraling? Maak gebruik van een van onze aanbiedingen.

tags: #kopse #rollaag #bestrating