Op zoek naar een nieuwe baan? De lambda-waarde is een belangrijk begrip binnen thermisch ontwerp en energie-efficiëntie. Simpel gezegd geeft de lambda-waarde weer hoe goed of slecht een materiaal warmte geleidt. Een hoge warmtegeleiding heeft een negatief effect op de isolatieprestaties, terwijl een lage warmtegeleiding juist zorgt voor betere isolatie. De lambda-waarde, oftewel de warmtegeleidingscoëfficiënt, geeft aan hoe goed een materiaal warmte geleidt en wordt uitgedrukt in W/m·K (watt per meter per kelvin). De waarde van lambda wordt internationaal aangeduid met λ. Dit symbool wordt al decennia gebruikt voor deze grootheid, omdat wetenschappers in de natuurkunde hiermee warmtegeleiding zijn gaan aanduiden. Hoe lager de λ-waarde, hoe beter het materiaal isoleert, omdat er minder warmte doorheen gaat. De lambda-waarde vormt de basis voor het berekenen van zowel de Rd- als de Rc-waarde. De Rd-waarde beschrijft de warmteweerstand van één specifieke materiaallaag en wordt berekend door de dikte van het materiaal te delen door de λ-waarde (Rd = dikte / λ). Hoe lager de λ-waarde, hoe hoger de warmteweerstand bij een bepaalde dikte. De Rc-waarde is de totale warmteweerstand van een constructie en bestaat uit de som van alle Rd-waardes, aangevuld met de binnen- en buitenoppervlakteweerstanden (Ri en Re). Een materiaal met een lage λ-waarde draagt dus sterk bij aan een hogere Rc-waarde. Voordat we inzoomen op de specifieke waarden per materiaal, is het belangrijk te begrijpen dat de λ-waarde een vaste eigenschap van het materiaal is. Dat betekent echter niet dat een materiaal met een lagere waarde altijd beter isoleert dan een materiaal met een hogere waarde. De λ-waarde houdt namelijk geen rekening met de dikte van het materiaal. Door meerdere lagen of een grotere dikte toe te passen, kan ook een materiaal met een iets hogere λ-waarde toch een uitstekende isolatiewaarde behalen. Het kennen van de λ-waarde per materiaalsoort helpt daarom bij het maken van gerichte keuzes tijdens ontwerp en uitvoering, zeker in combinatie met de juiste laagdikte en kwaliteitskeurmerken. Heb je vragen over welke producten passend zijn voor jouw project? Of wil je advies over de optimale toepassing ervan in jouw bouwplannen? Neem dan contact met ons op. “ Wij doen al sinds oudsher zaken met Forster vanwege de goede contacten en betrouwbaarheid. Voor ons een hele fijne partner om mee samen te werken. “ Forster Nederland is voor mij de betrouwbare leverancier met kwaliteitsproducten. Een fijn persoonlijk contact draagt bij aan de lange relatie. Afbouw Rikkert B.V. “ Er wordt bij Forster Nederland altijd oplossingsgericht gedacht. Leveringen en producten zijn van goede kwaliteit. Pragma Bouwgroep B.V. “ De goede langdurige relatie met Jeroen en het vertrouwen dat ze er altijd staan, zorgt voor een groot gun gehalte. Uiteraard spelen ook zaken als A-kwaliteit producten, de leveringen en het altijd klaarstaan mee. “ De kennis en kunde van die mensen die altijd klaar staan in combinatie met de leverbetrouwbaarheid maakt dat wij zaken doen met Forster Nederland N.V. Van Iersel Aluminium Geveltechniek b.v. Lambda-waarde of isolatiewaarde van alle courante materialenDe lambda-waarde geeft de warmtegeleidbaarheid van een materiaal aan. Hoe hoger de waarde is, hoe beter de warmte wordt geleid en dus hoe minder goed het materiaal isoleert.Algemeen kan men stellen dat metalen warmte goed geleiden en dus een hoge lambda-waarde hebben. Gassen isoleren daarentegen wel goed en hebben een lage lambda-waarde. De meeste isolatiematerialen zijn licht en bestaan voor een groot deel uit lucht of een ander gas dat inwendig wordt vastgehouden in het materiaal.Isoleren = lage lambda + hoge dikteWarmteweerstand R van een stuk materiaal = dikte laag / lambda-waarde. Bijvoorbeeld, 10 cm isolatie met lambda 0,022 W/mK heeft een warmteweerstand van 0,10 m / 0,022 W/mK = 4,545 m²K/W.10 cm aluminium daarentegen heeft een zeer kleine warmteweerstand en zal dus warmte of koude goed geleiden. R = 0,10 m / 200 W/mK = 0,0005 m²K/W. De isolatie uit vorige alinea isoleert dus 10.000 x beter...
Maak je bouwproject energiezuinig nog voordat er 1 steen ligt want achteraf bijsturen kost meer geld en moeite. Lijst materialenIsolatieType isolatieλ [W/mK]Vacuüm Isolatie Panelen (VIP)0,007Resolhardschuim0,018 - 0,020PUR of polyurethaanhardschuim0,022 - 0,028PIR of polyisocyanuraathardschuim0,021 - 0,026EPS of geëxpandeerd polystyreen0,031 - 0,045XPS of geëxtrudeerd polystyreen0,028 - 0,038Glaswol0,031 - 0,044Rotswol0,031 - 0,044Cellenglas0,036 - 0,058Papiervlokken0,035 - 0,04Kurk0,038 - 0,04Hennep0,038 - 0,042Vlas0,038Schapenwol0,035 - 0,04Kokosvezel0,04Stro0,056Katoen0,038 - 0,042Grasvezelisolatie0,041Er bestaat lijst met lambda-waardes die gebruikt mogen worden in EPB: EPBDStenenType steenλ [W/mK]Zware steen (graniet, basalt)3.50Blauwsteen, kalksteen2.91Marmer2.91Harde steen2.21Vaste steen1.74Halfvaste steen1.40Bakstenen0.22 - 0.81Kalkzandsteen0.36 - 1.70Betonmetselblokken1.07 - 2.09Betonstenen van klei0.14 - 0.83Cellenbetonblok ken0.10 - 0.32HoutType houtλ [W/mK]Timmerhout van hard-, loof- en naaldhout0.13 - 0.18Multiplexplaat0.09 - 0.24Spaanplaat0.10 - 0.18Cementgebonden vezelplaat0.23OSB-plaat0.13Vezelplaat0.07 - 0.18BetonType betonλ [W/mK]Gewapend beton1.70Ongewapend beton1.30KunststoffenType kunststofλ [W/mK]HDPE0.42 - 0.51LDPE0.33PMMA0.17 - 0.25PP0.10 - 0.22PTFE0.25PVC0.19MetalenMetalen zijn goede warmtegeleiders. Daarom dat ze vaak in koelvinnen gebruikt worden om de warmte af te voeren. Of in warmtewisselaars om warmte of koude over te zetten op een andere stof. Ook: thermische geleidbaarheid, lambda (λ). De λ-waarde (lambda-waarde) geeft de warmtegeleiding van het materiaal aan, bijvoorbeeld van baksteen, beton, hout, metaal, minerale wol. Hoe lager de λ-waarde, des te beter het materiaal isoleert, dus hoe groter de isolatiewaarde. Een paar algemeenheden: zware materialen isoleren slecht, poreuze materialen isoleren beter, vocht in het isolatiemateriaal beïnvloedt het isolerend vermogen nadelig.De warmtegeleidingscoëfficiënt λ drukt uit hoeveel energie per seconde door een vlak van 1 m2 gaat bij een dikte van 1 m, per Kelvin temperatuurverschil tussen beide zijden van het vlak. (Energie per seconde wordt gegeven in Watt ofwel Joule/seconde; 1 Kelvin komt overeen met 1 graad Celcius.)Warmtegeleiding is een eigenschap van het materiaal zelf; de λ-waarde houdt geen rekening met de dikte van het (isolatie)materiaal zelf. Als een bepaald materiaal een hogere λ-waarde heeft dan een ander, dan kun je met een dikker pakket toch eenzelfde isolatiepeil bereiken.
Hoe hoger de thermische geleidbaarheid, hoe meer het materiaal dus de warmte doorlaat naar buiten. Hoe lager deze geleidbaarheid, des te beter is de isolerende werking van het product. De aanduiding λd houdt in: λ declared (afhankelijk van het type materiaal). De aanduiding λcalc of λreken of λr houdt in: λ calculated (afhankelijk van de constructie), ook wel rekenwaarde genoemd (de rekenwaarde is vaak ca. 20% hoger dan de declared waarde, dit geldt vooral voor materialen die nat kunnen worden en daardoor minder goed isoleren). Let op (voor de tabel hieronder):- we gebruiken hieronder de declared-variant- verschillende bronnen geven vaak verschillende waarden (afhankelijk van leverancier, rekenwaarde of laboratorium, droog of nat, verschillen in volumieke massa, toevoegingen e.d.; de DoP van het specifieke product van een fabrikant moet uitsluitsel geven)- als geen aparte waarden vermeld zijn voor droog en nat wordt altijd droog verondersteld (of in ieder geval binnenshuis bij kamertemperatuur)- af en toe staan er lege regels in de tabel om hem wat meer "leesbaar" te maken. De onderstaande tabel geeft een aantal waarden van de warmtegeleidingscoëfficiënt, waarbij geldt: - een paar hondersten betere lambda is niet eens zo belangrijk, geschiktheid voor de toepassing en vooral een vakkundige uitvoering is vaak relevanter (mede i.v.m. luchtdichtheid); natuurlijk kan ook de prijs een voorname rol spelen- gebruik voor de zekerheid de rekenwaarde i.p.v. de declared waarde (eigenlijk zou je op de uiteindelijk berekende Rc gewoon een "veiligheidsmarge" moeten zetten, ook i.v.m toch niet geheel luchtdichte afsluitingen e.d, en niet op de lambda's) - de decimale komma bij de warmtegeleidingscoëfficiënt moest voor de sorteringsoptie (klik op een turquoise kolomkop) plaatsmaken voor de decimale punt- de milieubelasting is hier niet meegenomen omdat die zeer discutabel wordt bepaald (bijvoorbeeld schapenwol wordt door sommige milieumensen als hoog milieubelastend beoordeeld terwijl de schapen vanwege het vlees worden gehouden en in het geheel niet om de wol; jammer dat milieumensen nooit eens normale bèta-mensen zijn)- bij de berekening van de Rtotaal (dat is de Rc-waarde plus de overgangsweerstanden Rsi en Rse) van een bouwdeel spelen dus ook de Rsi en Rse (interne en externe ) een rol; vandaar dat de Rtotaal-waarde van bijvoorbeeld enkel glas niet 0,004/0,8=0,005 is, maar 0,004/0,8+0,13+0,04=0,175 kan zijn en dus de U-waarde van dit glas niet 1/0,005 = 200 is, maar 1/0,175 = ca. 5,7 (overigens, let ook op de significantie, die 0,175 is eigenlijk veel te nauwkeurig in deze de omgeving)- thermische isolatiematerialen hebben zeker niet altijd óók goede geluidsisolerende eigenschappen (zie het Excel-sheet met akoestische en thermische materialen van Gerard Voskuil)- een niet of zwak geventileerde luchtlaag (spouw) wordt beschouwd als een homogeen materiaal en heeft daardoor een betere warmteweerstand dan een (sterk) geventileerde spouw; de lambda van deze spouw wordt de equivalente warmtegeleidingscoëfficiënt λeq of λequi genoemd; de equivalente warmtegeleidingscoëfficiënt van een spouw kan eventueel bepaald worden door de daadwerkelijke dspouw/Rspouw (ofwel dcav/Rcav).
Het broertje van de warmtegeleidingscoëfficiënt is de warmteweerstand (de R-waarde), de verhouding tussen de dikte en de warmtegeleidingscoëfficiënt: R = d / λThermische faseverschuivingSommige leveranciers van isolatiematerialen, vooral van natuurlijke materialen, geven aan dat het materiaal een goede thermische faseverschuiving heeft: de tijd tussen het bereiken van de hoogste buitentemperatuur en de hoogste binnentemperatuur is in dit geval 7 à 12 uur. Het duurt vrij lang voordat het isolatiemateriaal de warmte weer uitstraalt naar de kamers, maar niet zó lang dat het de hele nacht warmte blijft uitstralen.Het voordeel is dat er gedurende het etmaal een geleidelijker temperatuurverloop binnenshuis is.Praktisch kan het nadeel zijn dat die stoffen meer warmte kunnen opnemen (een hogere warmteopslagcapaciteit) en dus ook meer warmte zullen uitstralen in de nacht, als je het in een hete zomer juist minder warm wilt hebben. Zie bij faseverschuiving voor positieve, neutrale en negatieve aspecten.
Isolatiewaarde zelf berekenen met Ubakus - tutorial Rc-waarde spouwmuur uitrekenen
De lambda-waarde geeft de warmtegeleidbaarheid van een materiaal aan, bijvoorbeeld van baksteen, beton, hout, metaal, minerale wol. Hoe lager de λ-waarde, des te beter het materiaal isoleert, dus hoe groter de isolatiewaarde. De lambda-waarde wordt gebruikt voor thermische berekeningen aan gebouwen en thermische componenten (isolatie etc.). De thermische geleidbaarheid van een materiaal wordt gedefinieerd als de hoeveelheid warmte die wordt overgedragen in een bepaalde tijd over een afstand L in een richting loodrecht op een oppervlak A, vanwege een temperatuurverschil ΔT, en wanneer de warmteoverdracht alleen afhankelijk is van de temperatuurgradiënt. De λ-waarde drukt uit hoeveel energie per seconde door een vlak van 1 m2 gaat bij een dikte van 1 meter, per Kelvin temperatuurverschil tussen beide zijden van het vlak. De Griekse letter λ, lambda, [W/mK] wordt gebruikt om de warmtegeleidbaarheid van een materiaal aan te geven. De warmtegeleidbaarheid van een materiaal wordt daarom in de volksmond de lambda-waarde genoemd. De lambda-waarde wordt gebruikt voor thermische berekeningen aan gebouwen en thermische componenten (isolatie etc.).