Lekkage van urine langs een katheter is een veelvoorkomend probleem bij mensen die een katheter gebruiken. Dit kan leiden tot ongemak, irritatie en infecties. Een suprapubische katheter, een blaaskatheter die via de buik wordt ingebracht, vereist speciale verzorging en kan eveneens te maken krijgen met lekkage. De meeste patiënten kunnen de verzorging zelf uitvoeren, maar inschakelen van wijkverpleging is ook mogelijk. U ontvangt instructies over het gebruik van de katheter en het urineopvangsysteem. Benodigd opvangmateriaal wordt op recept voorgeschreven via een medische speciaalzaak.
Wat is een suprapubische katheter?
Een suprapubische katheter is een slangetje dat via de buikwand, boven het schaambeen, rechtstreeks in de blaas wordt ingebracht. Dit wordt gedaan om urine uit de blaas te laten weglopen, bijvoorbeeld na een operatie aan de plasbuis (urethraplastiek).
Het inbrengen van de suprapubische katheter
Voor het inbrengen van de katheter hoeft u niet nuchter te zijn. Indien u bloedverdunnende medicijnen gebruikt, dient u hiermee vier tot zeven dagen voor de ingreep te stoppen in overleg met de uroloog. De buik wordt geschoren tussen de navel en het schaambeen. De ingreep vindt plaats op de afdeling OK dagbehandeling onder plaatselijke verdoving. Soms wordt vooraf een blaaskatheter via de plasbuis ingebracht om de blaas te vullen met een zoutoplossing. Na het ontsmetten van de huid, wordt deze plaatselijk verdoofd met een injectie. De arts maakt een kleine snee in de verdoofde huid en prikt met een dikkere naald de blaas aan, wat een drukkend gevoel kan geven. Via deze naald wordt een holle buis ingebracht. Na verwijdering van de naald kan de katheter via de buis direct in de blaas worden geplaatst. De buis wordt verwijderd en het ballonnetje aan het uiteinde van de katheter wordt opgeblazen om uitglijden te voorkomen. De katheter wordt met een hechting aan de huid vastgezet en het wondje wordt afgedekt met een steriel gaasje. De blaaskatheter via de plasbuis wordt verwijderd. Het plaatsen van de suprapubische katheter duurt ongeveer een kwartier.
Bij pijn na het inbrengen kan paracetamol worden gebruikt. U kunt direct na de ingreep naar huis, maar wordt geadviseerd niet zelf terug te rijden.
Oorzaken van lekkage langs de suprapubische katheter
Lekkage langs een suprapubische katheter kan diverse oorzaken hebben:
Verstopping van de katheter
Als de katheter verstopt is, kan urine langs de katheter lekken. Dit kan gebeuren door neerslag (slijm of gruis) in de blaas door afgestoten slijmvlies van de blaaswand, of door steenvorming die zich hecht aan het uiteinde van de katheter. Controleer eerst of een knik in de katheter of de slang van de katheterzak de oorzaak is. Komt er geen urine meer via de katheter, neem dan contact op met de huisarts of wijkverpleging voor mogelijke verwisseling.
Blaaskrampen
Urine kan langs de katheter worden geperst door blaaskrampen. Blaaskrampen kunnen een gevolg zijn van een infectie of irritatie door de katheter. Bij aanhoudende klachten na de eerste week na katheterwissel, of bij iemand die voorheen geen klachten had, kan overwogen worden de katheter opnieuw te wisselen in verband met een mogelijke fabricagefout.
Problemen met de katheter zelf
- Zit de katheter wel tot in de blaas? Dit kan worden beoordeeld met echo en/of door te proberen de katheter op te schuiven.
- Zit er een gaatje in de slang? In dit geval dient een nieuwe katheter te worden ingebracht.
- Defecte katheter: Soms kan de katheter zelf defect zijn.
Slecht geplaatste katheter of verkeerde grootte
Een slecht geplaatste katheter of een verkeerde grootte van de katheter kan ook bijdragen aan lekkage.
Oplossingen voor lekkage
Verschillende maatregelen kunnen worden genomen om lekkage te verhelpen:
Praktische oplossingen bij lekkage
- Controleer katheterplaatsing: Beoordeel met echo of de katheter correct in de blaas zit.
- Vervang defecte slang: Indien er een gaatje in de slang zit, breng dan een nieuwe katheter in.
- Verhelp verstopping: Zie het stappenplan voor een verstopt katheter.
- Blaaskrampen aanpakken:
- Roteer de katheter over zijn lengte-as.
- Controleer de ballonvulling; iets minder vulling kan de klachten verminderen.
- Informeer patiënt over de noodzaak om voldoende te drinken.
- Gebruik eventueel een katheterventiel in plaats van een opvangzak. Dit zorgt ervoor dat er urine in de blaas blijft, waardoor de punt van de katheter niet tegen de blaaswand prikt.
Gebruik van gespecialiseerde katheters
Een van de oplossingen voor lekkage is het gebruik van katheters van Curan. Deze katheters zijn speciaal ontworpen om de kans op lekkage te verminderen. Ze zijn vervaardigd uit zachte, flexibele materialen met een glad oppervlak, wat de kans op lekkage aanzienlijk vermindert.
Verzorging en onderhoud
Katheter verwisselen
Een suprapubische blaaskatheter kan zes tot twaalf weken blijven zitten. De eerste keer wordt de katheter gewisseld op de polikliniek, omdat de insteekopening vrij snel kan sluiten na verwijdering van de oude katheter. Uw huisarts of wijkverpleegkundige kan de volgende keren de katheter verwisselen. Er worden twee katheters en twee wisselsets besteld bij een medische speciaalzaak, inclusief een reserveset voor noodgevallen. Na gebruik van een wisselset en katheter kunt u deze zelf weer bestellen.
Wondverzorging
Overmatige reacties, zoals de groei van ‘wild vlees’ bij de insteekopening, kunnen worden aangestipt met zilvernitraat. De insteekopening van de katheter moet dagelijks worden schoongemaakt met water en eventueel worden afgedekt met een ingeknipt gaasje.
Voldoende drinken
Het is essentieel om voldoende te drinken, met een streefdoel van 1,5 liter urineproductie per dag.
Urine-opvangsysteem
U kunt een urinezak aansluiten op de katheter, die met een speciaal bandsysteem aan uw been kan worden vastgemaakt. Zorg ervoor dat een te grote lus de urineafvoer niet belemmert. De slang van de opvangzak kan op maat worden gemaakt. Een beenzakhouder is een alternatief als bandjes knellen. De opvangzak moet dag en nacht lager hangen dan de blaas en mag de grond niet raken. Het kraantje mag nergens tegenaan komen.
Nachtelijke urineafvoer
Voor de nacht kan de nachtzak aan de dagzak worden gekoppeld. Zet het kraantje van de dagzak open en dat van de nachtzak dicht. De beenbanden kunnen 's nachts worden afgedaan.
Verwisselen van urinezakken
Om infecties te voorkomen, dient zo schoon mogelijk met de katheter en opvangzakken te worden omgegaan. Zowel been- als nachtzakken kunnen drie dagen worden gebruikt, mits ze dagelijks worden uitgespoeld met kraanwater. Controleer na het aansluiten van een nieuwe zak op knikken in de slang en dat de katheter nergens trekt. De urine moet goed kunnen weg- en doorstromen, en de slang moet vrij blijven bij alle bewegingen.
Mogelijke complicaties
Iedere patiënt met een katheter heeft bacteriën in de urine. Antibiotica worden alleen voorgeschreven bij verschijnselen van een ontsteking, zoals koorts.
Verdere mogelijke problemen bij langdurig gebruik
- Lekkage langs de katheter of via de plasbuis: Dit kan worden veroorzaakt door een knik in de katheter of slang, of door blaaskrampen.
- Uitvallen van de katheter: Als de katheter uit de blaas is gegleden, moet zo snel mogelijk een nieuwe katheter worden ingebracht omdat het gaatje snel kan sluiten. Neem direct contact op met de huisarts of wijkverpleging.
- Uitvallen van het katheterstopje: Het uiteinde van een katheter wordt na verloop van tijd slapper en wijder.
Hoe vervang je een suprapubische katheter?
Blaastraining
In overleg met de uroloog kan besloten worden tot blaastraining om de functie van de blaas te herstellen. Probeer de blaas om de 2 à 3 uur te legen, ook zonder aandrang, door het katheterstopje te openen. In het begin kan de urineproductie laag zijn. Zonder blaastraining kan overdag een stopje worden gebruikt, dat 's nachts wordt verwisseld voor een nachtzak. Het katheterstopje dient dagelijks te worden schoongemaakt met kraanwater.
Meer informatie
De informatie op deze pagina's dient als aanvulling op het gesprek met de uroloog en verpleegkundige. Bij verdere vragen kunt u contact opnemen met de verpleegkundige op de Poli Urologie tijdens het telefonisch spreekuur, maandag tot en met vrijdag van 8.30 - 9.00 uur en van 13.30 - 14.00 uur.
tags: #lekkage #bij #suprapubische #katheter