Linoleum inkt op waterbasis aflakken handleiding: stap-voor-stap gids met tips en ervaring

Dit artikel bundelt een uitgebreide ervaring met het linoleum afdrukken met inkt op waterbasis, inclusief praktische stappen, materiaalkeuzes en veelgemaakte fouten. We nemen de lezer mee van voorbereiding tot einddruk en geven zo veel mogelijk concrete aanwijzingen voor thuisgebruik.

Voorbereiding en basisprincipes van de inktkeuze

Inkt op waterbasis bijvoorbeeld. Een inkt die je kunt verdunnen met water en kunt afwassen met water en soms een beetje zeep. Maar welke is dan de beste? Inkt op oliebasis werkt fijner, omdat het veel minder snel droogt. Je kunt het uren achter elkaar op je inktplaat laten liggen, zonder dat het opdroogt. Maar op papier duurt het ook weer langer voordat het droog is. Hoe ga je daar dan mee om?

Gelukkig bestaan er ook inkten op oliebasis die je wel gewoon schoon kunt maken met zeep en water (Cranfield Caligo Safe Wash). Superhandig! Dat scheelt weer allerlei 'enge' oplosmiddelen. Mocht je helemaal los willen gaan, er bestaat ook speciale drukinkt voor op textiel (Speedball) en stempelkussentjes met inkt (bijv. Versa Color) die je goed kunt gebruiken voor een kleine linosnede of een snelle afdruk.

Goed materiaal is de helft van prettig werken en mooie afdrukken maken. Weten hoe je het materiaal gebruikt is de andere helft. Slecht materiaal werkt frustrerend. In het begin kan het voelen alsof alles tegenzit, maar met de juiste inkten en gereedschappen kom je vaak al een heel eind op weg.

Materialen en voorbereiding van de afdruk

Stap 1 is het papier een beetje vochtig maken. Dan voegt het zich soepeler tijdens het drukken, en het papier neemt gemakkelijker de inkt aan. Een gladde geplastificeerde plank, een sproeifles (oude Glassex fles) en een keukensponsje, sproei sproei, veeg veeg, netjes neerleggen en het volgende wel erop. Op de achterkant weer sproei sproei, veeg veeg, volgende. Printerpapier is aan de dunne en slappe kant hiervoor, dat merk ik wel, wat dikker echt hoogdrukpapier neemt water gemakkelijker op en blijft wat vlakker, maar dit werkt wel.

Vervolgens inkt op waterbasis uitrollen op een glasplaat, met een rubber rol. Daarna is de linoplaat aan de beurt. Met de inktrol inkt opnemen van de glasplaat, en dan uitrollen over de lino. Al met al is dit denk ik het meeste werk van elke afdruk; goed gelijkmatig maar niet te ‘vet’ ininkten. Te vet zorgt voor dikke inktranden in de afdruk, en voor kleine details die wegvallen, te dun levert geen goed zwart op. Even wat extra aandacht voor de randjes van de lino, en door naar de reflectie van licht op de inkt te kijken zie ik ook hier of het goed gelijkmatig is.

Drukken en afdrukken

En dan de druk maken. Een van de ingevochte vellen netjes over de lino leggen, opletten dat er geen bobbels en vouwen zijn. Even met de hand aanwrijven, dan leg ik er een vel siliconenpapier overheen voor soepel afdrukken en om het papier te beschermen. Siliconenpapier is dat gladde papier dat op de achterkant van stickers zit, of -in mijn geval- aan de achterkant van een etiketten vel voor de printer. En dan is het wrijven geblazen. Ik gebruik gewoon een soeplepel voor dit soort werk. Aan de achterkant vschemert langzaam de afdruk wat door (en als het papier iets te nat is zelfs veel meer, zoals hier links onder).

De grote vegen die ik maak met wrijven zijn aan de achterkant ook te zien, maar als het goed is lopen die op de voorkant mooi door elkaar tot een egaal vlak. En dan ligt er in 10 minuten wel een eerste afdruk. En toen ging het een beetje mis. Of niet mis, maar toen dwaalde ik in elk geval even af. Eigenlijk was mijn plan om nu de andere manieren van afdrukken te proberen, maar uhm, ik zag ook nog mogelijkheden om de lino beter te maken. Als ik toch ruimte voor verbetering zie, moet ik dan nu stug verder en afdrukken gaan maken van een plaat die niet optimaal is? Nee, dan toch liever eerst verbeteren waar ik kan. De dag erna ben ik er zeker van, er kan nog nier en daar wat bijgesneden worden. En dan weer afdrukken, weer gewoon een handafdruk, net als gisteren, dan kan ik tenminste goed vergelijken.

En dus weer papier invochten, inkt uitrollen, de plaat ininkten, en aan de slag met de lepel. Beter, misschien nog een paar kleine puntjes? Al met al ben ik eigenlijk best wel gelukkig met deze lino. Een idee van ruim 10 jaar geleden dat nu eindelijk echt vorm heeft gekregen. En op dit moment heb ik eigenlijk meer zin in nog een lino snijden -er zijn nog wel wat ideeën- dan in afdruk experimenten doen met deze plaat… Ik dwaal de komende week nog wat verder van de afdruk experimenten af vrees ik.

Techniek, afwerking en reflectie

Het lijkt zo simpel: je smeert een beetje inkt op een plaatje linoleum en dan krijg je een prachtige afdruk. Helaas werkt het vaak niet zo soepel, zeker niet wanneer je net begint met linosnede. Er komt nog heel wat bij kijken om een mooie afdruk te maken van je lino's.

Waarom kiest men voor waterbasis? Het biedt makkelijker schoonmaken en minder oplosmiddelen, maar vraagt wel aandacht voor de juiste vervlakking en verdunning. Inkt reageert tenslotte anders dan verf wanneer je kleuren mengt. Leer de inkt kennen die je gebruikt: je weet dan sneller of je te veel of te weinig hebt gebruikt. Roer inkt eerst goed door elkaar met een inkt- of paletmes voordat je het uitrolt met de inktroller; dit verbetert de consistentie en de viscositeit.

Wist je dat inkt kan spreken? Het vertelt je precies of je te veel, te weinig of genoeg hebt gebruikt. Je hoeft alleen maar te leren hoe je het moet begrijpen. Wanneer je weet wat het geluid van inkt betekent, zijn jullie de beste vrienden.

Tips en tips voor betere resultaten

• Gebruik voor thuiswerk liever een paar kleine tubes van Schmincke of Talens dan hele grote potten inkt.
• Verdun inkt waar nodig met water en voorkom te vet of te dun inktplakken.
• Voor een zachte maar duidelijke afdruk: zorg voor een gelijkmatige laag en voorkom luchtbellen onder het papier.
• Houd rekening met de randjes en laat de inkt gelijkmatig doorlopen naar de onderkant van de plaat.
• Controleer de reflectie van het licht op de inkt om de uniformiteit te beoordelen.

Aanvullende overwegingen en praktijkervaring

In Printmakers Club vind je allerlei leuke cursussen waarmee je leert hoe je zelf linosnedes maakt. Meer informatie over het online cursusaanbod, vind je hier. Heb je vragen?

Inkt op waterbasis uitrollen op een glasplaat, met een rubber rol. Daarna is de lino aan de beurt. De inktrol neemt inkt op en rol daarna over de lino. Het gebruik van siliconenpapier en een lepel zorgt voor een gecontroleerde druk en betere afdrukken. Een eerste afdruk ligt meestal binnen 10 minuten, waarna evaluatie en aanpassing volgen.

Met de juiste balans tussen inkt, papier en druk, kun je steeds consistenter mooie afdrukken maken. Het proces vraagt oefening en geduld, maar de resultaten kunnen erg bevredigend zijn.

tags: #linoleum #inkt #op #waterbasis #aflakken