Misschien ken je het alleen van dat gips voor een gebroken been en dergelijke, maar de kunstenaar kan er HEEL VEEL mee. Gips is een poeder - dat na aanmaken met water een chemische reactie ondergaat waardoor het uithardt en niet meer oplosbaar is. Gips is een veelzijdig materiaal en heeft veel voordelen.
Waarom gips voor beeldhouwen en gietwerk
Het is goedkoop en het is gemakkelijk te verwerken. Aanmaken met water - laten uitharden - eventueel bewerken. Je kunt er snel mee werken: in 20 minuten is het hard. Je kunt het gieten maar ook bijna boetseren. Dik opbrengen en bewerken met raspen e.d. Het is gemakkelijk te bewerken met raspen gutsen en schaven - geen krachtinspanning nodig. Wanneer het uitgehard is kan het buiten staan. Wel in de lak of acrylverf (muurverf) zetten, ook de onderkant. Door het aantrekken van vocht valt het toch na een tijd uit elkaar. Dat gebeurt niet meteen - het lost niet meer op in water.
Kleuren en afwerking
Je kunt het kleuren met van alles. Als afwerking: Voor buiten dus een waterbestendige soort. Voor binnen kan het van alles zijn, zoals kleurpotlood, ecoline, schoenpoetsmiddel, wat je maar kunt bedenken. Ook kun je de gips al kleuren bij het aanmaken. Dat doe je met pigmenten, verf of ecoline. De kleur wordt dan vaak wel een beetje pastelachtig omdat de gips zelf zo wit is. Je kunt er beelden mee maken: opbouwen over bijvoorbeeld een piepschuimplorm.
Welke gipssoorten zijn geschikt?
De belangrijkste termen die je tegenkomt: MODEL GIPS (GEEN stucgips). Molda - de zachtste - is geschikt voor beelden en gietmallen; deze wordt het meest gebruikt bij Crejat Supraduro voor beelden en gietmallen. Hartvormgips voor afgieten van beelden (Deze gips ligt qua hardheid tussen de modelgips Molda en de Elfenbeingips in). Elfenbeingips is een harde gipssoort met een zeer fijne korrelstructuur. Zeer geschikt voor het afgieten van beeldjes met fijne detailleringen. Duracast is een ivoorkleurige, zeer harde gipssoort op kunstharsbasis. Houd er wel rekening mee dat gips een natuurproduct is, hierdoor kunnen er soms geringe variaties in de kwaliteit te bemerken zijn.
Het productieproces van een beeld met een mal
- Voordat een betonnen beeld gemaakt kan worden is er een ontwerp nodig. Het ontwerp wordt eenmalig met de hand gemaakt, bijvoorbeeld met klei.
- Het maken van de mal is de belangrijkste stap. Ook hierin zijn er weer verschillende soorten. Een flexibele mal kan meerdere malen gebruikt worden, maar ook types die maar 1 keer gebruikt kunnen worden of mallen waarbij meerdere onderdelen in elkaar moeten worden geschroefd.
- Voordat er een beeld van is gemaakt, is beton niets meer dan een poeder. Aan alle benodigde ingrediënten wordt water toegevoegd. De kleur, structuur en het gewicht van de ingrediënten hebben allen invloed op het uiteindelijke product.
Beelden gemaakt van gips zijn enkel voor binnenshuis, terwijl beelden van hars en cement weer zeer geschikt zijn voor buiten. De ingrediëntenmix wordt in de mal gegoten, die vervolgens voor ongeveer 1 tot 3 dagen in een aparte ruimte wordt opgeslagen waarin de temperatuur en het vochtgehalte op zodanige manier gereguleerd worden, dat het past bij het type beeld dat wordt gemaakt.
Uitgieten, verwijderen en nabewerking
- Nadat het beeld deels is uitgehard, kan de mal worden verwijderd. Door de flexibiliteit van de mal, kan deze makkelijk van het beeld worden afgehaald, zonder het beeld te beschadigen.
- Een tuinbeeld komt niet 100% perfect uit de mal. Het is belangrijk om het beeld te schuren op plekken waar randjes en puntjes uitsteken. Hoeveel er precies wordt geschuurd, is afhankelijk van het uiterlijk dat het beeld moet hebben.
- Als laatste stap worden tuinbeelden meestal gepatineerd met een soort grijze verf. Dit wordt niet gedaan over het gehele beeld, maar alleen op plaatsen die extra geaccentueerd moeten worden. Hierdoor ontstaat er een mooiere dieptewerking en reliëf.
Giet- en marmereffecten met gietslip
Betonmengsels kunnen in de mal worden gegoten met verschillende kleuren en effecten. Bijvoorbeeld: Meng ca. 3 eetlepels beton met water tot een romige massa. Giet het mengsel in de siliconenmal en klop de luchtbellen eruit. Tip: je kunt de mal schuin zetten zodat je een schuin verloop hebt tussen de twee gietmassa's. Maak de mengbeker schoon. Doe er ca. 4 eetlepels wit creatief gietpoeder in en meng het met water tot een romige massa. Voor een rechte overgang laat u het beton drogen voordat u de witte massa in de mal giet. Voor een meer ongelijkmatige overgang giet u de witte creatieve gietmassa op het natte beton. Na ca. 2 uur kunnen de gietstukken uit de mal worden gehaald. Laat de ronde theelichtmal ca. 12 uur drogen. Voor één mal heeft u ca. 9 eetlepels koolzaadwaslinten nodig. Smelt de was in de universele smeltpot en klem de houten lont in het midden van de theelichtmal. Vul de gesmolten was in de mal en laat uitharden. Meng ongeveer 7 eetlepels wit creatief gietpoeder met water tot een romig mengsel. Giet voor een witte theelichthouder het mengsel in de vorm, klop de luchtbellen eruit en laat drogen. Voor tweekleurige houders eerst een kleine hoeveelheid van het mengsel in de mal, laat het drogen en vul de mal vervolgens met gekleurd gietslip. Voeg kleur toe aan het mengsel en giet in de mal. Voor het marmereffect mengt u de gietmassa zoals gewoonlijk en voegt kleurconcentraat toe. Giet in de mal en haal na ongeveer 2 uur de stukken eruit. Laat de theelichtvorm nog 12 uur drogen. Voor één waxinelichtvorm heb je ongeveer 9 eetlepels koolzaadwaslinten nodig. Smelt ze in een pot, plaats een lont en vul de mal.
Keramiek en mallen bouwen
Decoratie en techniek: Pons met motiefpons een cirkel uit kraftpapier en schrijf er tekst op. Gebruik een perforator om een gaatje te maken zodat het jutekoord aan de theelichthouder kan worden vastgemaakt. Voor de vierkante theelichthouder gebruik je hobbylijm en wikkel je een jutekoord omheen. Om keramiek te maken begin je altijd met een moedervorm. Deze vorm moet lossend zijn, zodat je de mal later gemakkelijk uit de gips krijgt. De moedervorm moet zo vlak mogelijk zijn en flexibel, anders krijg je problemen bij het verwijderen van de mal.
Gips voor keramische mallen wordt gemengd met water in verhoudingen afhankelijk van het type gips. Bijvoorbeeld met Vigo 60 gips: ongeveer 60 gips per liter water. Laat gipsklontjes oplossen en roer goed na. Giet het mengsel rustig in de vorm, til zachtjes op de mal om luchtbellen eruit te krijgen en laat de mal tot enkele centimeters boven de moedervorm vullen. Laat de gips harden en koel daarna af. Haal de gips uit de vorm en vervolgens de moedervorm uit de gips. Laat de mal verder drogen (vaak twee weken, afhankelijk van klimaat). Daarna kun je de mal vullen met gietklei.
Zo maak je zelf een mal van siliconen! | DIY siliconenrubber video | Tips bij het gieten
Toelichting op toepassing en nut
Voor mooie betonnen tuinbeelden ben je bij gespecialiseerde leveranciers aan het juiste adres, want betonnen tuinbeelden zijn duurzaam en kunnen jaren buiten blijven staan. Dit heeft te maken met de techniek en het gebruik van een matrijs of mal. Het grote verschil zit hem in het gebruik van een matrijs, wat toelaat meerdere exemplaren te produceren met consistente vorm en detail.
Samenvatting van stappen naar een betonnen beeld met mal
- Ontwerp en moedervorm maken (klei als voorbeeld).
- Mal kiezen of maken (flexibel, herbruikbaar of eenmalig).
- Gipsmengsel maken en gieten in de mal.
- Mal verwijderen na uitharding en moedervorm eruit halen.
- Nabehandeling: schuren, patineren en afwerking voor gewenste uiterlijk.
- Transport en verpakking bij levering.