Het Meander Medisch Centrum in Amersfoort is een topklinisch ziekenhuis, ontworpen volgens de principes van een ‘healing environment’. Welzijn en comfort van de patiënt staan centraal. In de periode 2010-2013 bouwden we met het consortium 2MC3 dit moderne ziekenhuis in een parkachtige omgeving. De verschillende gebouwdelen zijn door Atelier PRO zo ontworpen dat ze voldoen aan de huidige eisen van een effectief en comfortabel medisch centrum. Bovendien zijn ze eenvoudig aan te passen aan toekomstige wensen. Een ziekenhuis bouwen is complex vanwege de specifieke eisen die geavanceerde medische technieken stellen aan een gebouw. Er gelden hoge kwaliteitseisen voor de afwerking en de klimatologische beheersing. Bovendien moeten ruimtes gemakkelijk kunnen worden aangepast en toekomstbestendig zijn. Die strenge voorwaarden vereisen zeer goede afstemming tussen de bouwkunde, installatietechniek, inrichting en aansluiting voor medische apparatuur.
Het Meander Medisch Centrum koos niet voor dagelijks toezicht, maar wij dienden vooral zélf aan te tonen dat we aan de kwaliteitseisen voldoen. We bespraken vooraf het gewenst kwaliteitsniveau waar een ieder aan het einde tevreden mee zou zijn. Daarna bepaalden wij vooraf de toetsingsmethode en controleerden het gehaalde kwaliteitsniveau van onze medewerkers en die van onderaannemers zelf en legden dit schriftelijk vast. Het Meander Medisch Centrum heeft ons gevraagd om na de realisatie ook het technisch en bouwkundig onderhoud uit te voeren, voor een periode van drie jaar. Dit omdat we de kennis hebben van het gebouw en de installaties en onze beheerorganisatie goed op deze taak is ingericht. Ook speelde mee dat het bouwproces voorspoedig is verlopen en de contacten plezierig waren. Het ziekenhuis is nu verzekerd van deskundig onderhoud.
Een ziekenhuis als ‘healing environment’
Met het Meander Medisch Centrum in Amersfoort ontwierp atelier PRO in 2013 een ziekenhuis met een nieuwe insteek, opgezet als een 'healing environment': een zorginstelling waar patiënten niet alleen beter worden maar zich ook beter vóelen. Dit vertaalt zich in een gebouw met grote indrukwekkende openbare ruimtes; in daglicht en uitzicht op het landschap en in overal eenpersoonskamers. En ondanks dat het hier gaat om een groot, medisch complex is het Meander toch compact en overzichtelijk: een gebouwensemble waarin mensen, door de heldere stedelijke binnenruimtes, wél de weg kunnen vinden en waar een slimme manier van zoneren en organiseren zorgt voor privacy voor patiënten.
Genomineerd voor: Healthcare Environment Award 2015, Nominatie Architectuurprijs Amersfoort 2014, Runner-up IFHE International Building Award 2016, SBID Healthcare Design Award 2015, WAN Healthcare award 2014, Acute Care Good Design Award. Een gebouw genesteld in het landschap Meander ligt in een parkachtige omgeving, bovenop een terp. Het gebouw kent een open opzet, met verschillende vleugels voor de verschillende medische afdelingen - de Hotfloors, Verpleegafdelingen, Poliklinieken en dagbehandelingen - om er zo voor te zorgen dat het enorme complex niet overkomt als een gesloten bastion, maar open in het landschap ligt.
Wie aankomt bij het Meander ziet niet de gebruikelijke zee aan auto’s of parkeergarages, maar een gebouw dat omringt wordt door de natuur. Dat komt omdat het parkeren in de terp, op maaiveldniveau, is opgelost; zo maken we ruimte voor de natuur en het welbevinden van mensen.
Sociale ruimtes en wayfinding
De wayfinding van het ziekenhuis is opgezet rond vier openbare ruimtes die elk een eigen karakter hebben: De Laan, de Brink, de Oranjerie en de Foyer. De Laan is de centrale as van Meander, de ruggengraat waar mensen binnen komen en waarlangs ze hun weg vinden door het gebouw. Hier bevindt zich de hoofdentree voor voetgangers, terwijl bezoekers die met de auto komen, hier direct met de roltrap omhoog komen, in het hart van het complex. Aan weerzijde van De Laan liggen met glas overdekte binnenpleinen, die ook allemaal een sociale functie hebben: de Brink, waar mensen kunnen eten in het restaurant, de Oranjerie, met de apotheek, en de Foyer, waar evenementen kunnen worden georganiseerd in en rond het auditorium; al deze binnenpleinen doen tegelijkertijd ook dienst als informele wachtruimten voor de bezoekers van de Poliklinieken. Vanuit deze vier openbare ruimtes zijn alle functies in het ziekenhuis te bereiken - het zogeheten ‘1-deurprincipe’ - waardoor de wayfinding in het gebouw overzichtelijk, herkenbaar & eenvoudig is.
Een ziekenhuis op maat van de mens
Een ziekenhuis is vaak een stressvolle omgeving. Juist daarom is goede wayfinding belangrijk, en juist daarom wilden we graag ‘humane’ ruimtes ontwerpen, waar mensen door de indeling en vormgeving tot rust komen - iets wat bijdraagt aan het genezingsproces van patiënten. Daglicht, een gevoel van oriëntatie en uitzicht op het landschap spelen daarbij een belangrijke rol. Daarom hebben we door het hele complex heen open ruimtes gecreëerd, waardoor het landschap tot diep het gebouw zichtbaar is; ook dringt daglicht zo diep het gebouw binnen. Tegelijkertijd zorgt het zicht op de buitenwereld er ook voor dat mensen zich makkelijker kunnen oriënteren in de doolhofachtige, technisch omgeving die een ziekenhuis vaak is.
De medische machine Tegelijkertijd is een ziekenhuis ook een ‘medische machine’ die goed moet functioneren. Daarom hebben we veel aandacht besteed de organisatie van het gebouw. In hoofdlijnen zijn er drie zones aan te wijzen: een hoogtechnische vleugel met de Hotfloors (operatiekamers, Internsive Care, Coronary Care Unit en ondersteunende techniek) en facilitaire ruimtes; een middeltechnische vleugel voor de Kliniek, met verpleegafdelingen en de dagbehandeling; en een laagtechnische vleugel, waar de Poliklinieken en de kantoorruimtes te vinden zijn. Op het niveau van de parkeergarage ligt een logistieke ring voor het personeel, waarmee de drie vleugels met elkaar worden verbonden. Zonder dat de bezoeker of patiënt er iets van merkt, kan het gebouw 24 uur per dag worden bevoorraad.
Privacy voor patiënten Ook is er tussen de Hotfloors en de Kliniek, op de tweede verdieping en dwars op de twee vleugels, een aparte verbindingszone gemaakt voor het medisch personeel, die onder meer gebruikt wordt voor patiëntenvervoer (‘beddentransport’) naar en van de operatiekamers. Deze zone maakt - net als de Hotfloors zelf - bewust geen onderdeel uit van de openbare ruimtes, en is níet toegankelijk voor bezoekers en andere patiënten; zij maken gebruik van De Laan, die toegang biedt tot de vleugel met de verpleegafdelingen én die met de Poli’s; hier vindt bewust géén beddentransport plaats. Dit is een zeer weloverwogen keuze, omdat het onprettig is voor patiënten die vervoerd worden en tegelijkertijd om bezoekers niet te confronteren met de onrust die gepaard gaat met de ziekenhuismachine.
Een passend en patiëntgericht ontwerp
Uitgangspunt van het exterieurontwerp was dat iedere vleugel een afwerking kreeg die aansloot bij de locatie en het gebruik: zo is voor de buitengevels die grenzen aan het park gebruik gemaakt van een roodbruine steen, zodat het gebouw opgaat in het landschap. Binnen in de patio’s en de ruimtes tussen de gebouwen kozen we juist voor een witte baksteen, zodat het daglicht optimaal wordt gereflecteerd. Het interieur van het Meander Medisch Centrum is zoveel mogelijk vormgegeven vanuit het genezingsproces van de patiënt: een rustgevende omgeving waarin alles bijdraagt aan het herstel, een ‘healing environment’. Daarom is er ook bewust gekozen voor privékamers voor alle patiënten.
Duurzaamheid en flexibiliteit
De duurzaamheidsambities van het Meander Medisch Centrum waren hoog, en met resultaat: door de zorgvuldige keuze van natuurlijke materialen en toekomstbestendige bouwtechnieken kreeg het gebouw een GreenCalc+ label B met een score van 233. Daarnaast is het complex flexibel indeelbaar en makkelijk uit te breiden. De verpleegafdelingen en Poliklinieken hebben een ‘conventionele’ bouwstructuur en bieden daarmee flexibiliteit voor de toekomst. De Hotfloors daarentegen zijn op maat voor het ziekenhuis ontworpen en liggen vast op hun eigen plek binnen het gebouw - maar de vleugel met de OK’s kan wel verlengd worden het park in. Dat deze opzet werkt, blijkt wel uit het feit dat de psychiatrische afdeling in 2021 is omgevormd tot een centrum voor oncologische zorg en het Meander in 2024 is uitgebreid met een extra vleugel met Hotfloors, een Coronary Care Unit en een Oogdagcentrum -ontworpen door atelier PRO.
Activatievideo BeterDichtbij Meander
Overzicht en maximale flexibiliteit
Het nieuwe pand van Meander Medisch Centrum in Amersfoort realiseert een gespecialiseerd Centrum voor oncologische zorg. De verbouwing is in april gestart en wordt naar verwachting in september opgeleverd. Het nieuwe centrum is gevestigd aan de parkzijde van het gebouw, op de 1e verdieping van het voormalige Symforagebouw uit 2013. Het Centrum voor oncologische zorg wordt de locatie voor multidisciplinaire mammazorg, en de poliklinieken van de medische oncologie en hematologie. Er komt een huiskamer met toegang tot het park van het ziekenhuis, een stilteruimte, faciliteiten voor mammadiagnostiek en spreek- en onderzoekskamers. De specialisten die betrokken zijn bij de zorg voor vrouwen en mannen met borstkanker werken allemaal in het nieuwe centrum. Ook de consulenten die psychosociale ondersteuning bieden aan patiënten houden spreekuur in het Centrum voor oncologische zorg. De filosofie ‘de mens centraal’ achter de oorspronkelijke opzet van het ziekenhuis blijft ook hier leidend voor het ontwerp en de inrichting.
De pitch van Atelier PRO, tevens architect van het oorspronkelijke gebouw, sloot het best aan bij de Meander-visie op ‘healing environment’. Door het creëren van een rustige, huiselijke en vertrouwenwekkende plek. De inrichting van het centrum is ontworpen door Atelier PRO en mede mogelijk gemaakt door de Vrienden van Meander. De rol van VDNDP was het maken van een integraal document waarin de disciplines bouwkunde, installaties en constructie, als ook de (medische) inventaris en derden leveringen zijn opgenomen. Doel was een communicatiemiddel te hebben voor de overleggen met gebruikers en uitvoerende partijen, t.b.v. Dit project betrof de nieuwbouw van het ziekenhuis in Amersfoort van maar liefst 100.000 m2.
Een groot gebouw waarbij het functionele ontwerp ervoor zorgt dat patiënten en bezoekers uitstekend hun weg kunnen vinden. Het is niet alleen een groot maar ook een prachtig en modern gebouw met ingerichte eenpersoonskamers voorzien van een eigen badkamer en sanitair. Dit geeft patiënten de rust, ruimte en privacy die zij nodig hebben. De rol van VDNDP was het maken van een integraal document waarin de disciplines bouwkunde, installaties en constructie, als ook de (medische) inventaris en derden leveringen zijn opgenomen. Doel van dit ruimteboek was een communicatiemiddel te hebben voor de overleggen met gebruikers en uitvoerende partijen, t.b.v. de te verwachten integrale kwaliteit en om waar nodig dit was proactief te kunnen optreden t.a.v. gesignaleerde knelpunten. In het ruimteboek zijn ca. 250 representatieve ruimten (typologieën) volledig uitgewerkt. Vanuit een 3D coördinatiemodel zijn 3D beelden, plattegronden, plafond- en wandaanzichten gegenereerd. Het coördinatiemodel is gemaakt door samenvoeging van alle beschikbare 2D en 3D tekenwerk van de partijen. Ontbrekende of niet gemodelleerde onderdelen zijn daarbij voor VDNDP toegevoegd.
In het eerste en tweede kwartaal van 2021 hebben we een gedeelte van de cleanroom verbouwd om een ruimte te creëren waarin zeer weinig micro-organismen en andere deeltjes aanwezig zijn (GMP Klasse B). Onder andere het luchtbehandelingssysteem werd verbeterd en een extra personensluis werd gerealiseerd. Om er zeker van te zijn dat de verbouwing nadelige gevolgen had voor de kwaliteit van de bereidingen in de aangrenzende cleanroom omgeving, werd tijdens de verbouwing in deze aangrenzende ruimten uitgebreid bemonsterd en gemeten. Voor de oplevering van de cleanroom is een uitgebreide validatie uitgevoerd. Sinds de verbouwing is niet alleen de kans op verontreiniging uit de omgeving verkleind, ook de kans op introductie van verontreiniging door de bereider kleiner geworden. Een groot voordeel van de aanpassingen is dat we nu een groter assortiment aan bereidingen mogen maken die we ook kunnen doorleveren aan andere (ziekenhuis)apotheken.
tags: #meander #ct #ruimte #verbouwing