Renovatie van het Binnenhof en de nieuwe publieksentree van de Tweede Kamer

Op de Hofplaats aan het Spui komt het nieuwe entreegebouw. Voor de start van de afgraving is vandaag de eerste steunpaal geplaatst. Architect Pi de Bruijn noemt de nieuwe entree een 'poort naar de democratie'. De keuze voor De Bruijn als tekenaar van deze nieuwe ingang is niet toevallig, want net voor de eeuwwisseling was hij ook verantwoordelijk voor de bouwtekeningen van de Tweede Kamer zelf. 'Ik heb het gebouw altijd willen zien als een open huis', zegt hij. 'Het volk voelt dat het van hen is.'

Ook de beeldspraak van een poort komt niet uit het niks. Naast het feit dat dit de plek is waar in de toekomst ruim een half miljoen mensen per jaar het Binnenhof en de Tweede Kamer zullen betreden, komt onder de grond ook de recent gevonden Spuipoort te staan. Het gewelfde plafond van de nieuwe publieksentree heeft een diepere betekenis. 'Het is net als een steentje dat je in de vijver gooit met ringen er omheen', zegt de architect. Het nieuwe paviljoen is het enige deel echte nieuwbouw in de renovatie van het Binnenhof. Het is nodig vanwege aangescherpte veiligheidsmaatregelen. Zo komen onder de grond ook toegangspoortjes en CT-scans voor tassen te staan.

Bij de start van de bouw van de entree zijn minister Boekholt-O'Sullivan (D66, Ruimtelijke Ordening), Tweede Kamervoorzitter Thom van Campen en wethouder Saskia Bruines (D66, Cultuur) aanwezig om de eerste paal te boren. Er worden diepe gaten geboord, die worden gevuld met cement. Deze moeten damwallen gaan ondersteunen, waarna de afgraving begint voor de nieuwe kelder. De entree moet in de Statenpassage weer omhoog komen. 'Geen parlement in de wereld heeft eerste stenen die al in de dertiende eeuw zijn gelegd. Iedere eeuw kwam er iets bij, dus hier heerst een traditie van bijbouwen.'

1. Volgens wethouder Bruines is de entree niet alleen ontzettend belangrijk voor de Tweede Kamer, maar ook voor de stad. 'Het wordt zodanig ingericht dat alle vervoersstromen daar samenkomen, zodat je er prettig kan verblijven', zegt ze, doelend op ook de nieuwe inrichting van de Hofplaats. 'Er komt voldoende groen en het wordt veilig met de trams, de bussen en de fietsen. Het wordt een plek waar je moet wezen.'
2. Het Rijksvastgoedbedrijf renoveert het Binnenhof. Het Binnenhof is niet alleen een belangrijk symbool van Den Haag. Het is ook het hart van de oude binnenstad, waar elke dag veel bewoners en bezoekers naartoe komen. Het Binnenhof is een plek die bezoekers tijdens de werkzaamheden missen. Door deze waarde voor de stad, is de gemeente nauw betrokken bij de renovatie. De sluiting van het Binnenhof heeft gevolgen voor de directe omgeving en de binnenstad.
3. Het is de bedoeling dat de werkzaamheden zo weinig mogelijk overlast geven. Tegelijk wil het college de kansen gebruiken die de renovatie biedt. Nog niet alle plannen van het Rijksvastgoedbedrijf zijn definitief. De gemeente wil de omgeving zoveel mogelijk betrekken bij de renovatie. Het Rijksvastgoedbedrijf organiseert, samen met de aannemer en de gemeente, overleggen met bewoners, ondernemers en instellingen. Ook opende het Rijksvastgoedbedrijf in november 2023 een bezoekerscentrum op Plaats 22 en een (digitaal) meldpunt.

Het Binnenhof ligt centraal in de binnenstad. Het grenst direct aan straten, pleinen, woningen en bedrijfspanden. Veranderingen aan de buitenkant van het Binnenhof hebben meteen gevolgen voor de omgeving. Het plan van het Rijksvastgoedbedrijf is vooral bedoeld om zuinig en handig te renoveren. Maar het college wil meer: samen plannen ontwikkelen die aansluiten bij de wensen voor de binnenstad. Tweede Kamer, Eerste Kamer en Raad van State verhuizen naar tijdelijke gebouwen. Start periode van onderzoek en voorbereiding renovatiewerkzaamheden. Sinds 2020, voorafgaand aan de uitvoering, zijn de TBI-bedrijven betrokken geweest als adviseur bij het ontwerp. Daarnaast werkten ze mee aan verschillende onderzoeken die in de gebouwen plaatsvonden.

De renovatie van het Binnenhof is één van de grootste (totaal ca. 95.000 m²) en meest complexe bouwprojecten in Nederland. Sinds de zomer van 2020 is het team van Nico de Bont actief op het Binnenhof, samen met de TBI-collega’s van J.P. van Eesteren en Croonwolter&dros. De voorbereidende fase stond in het teken van opnames doen, onderzoek naar constructie en materialisatie en beschermingen aanbrengen. Het Tweede Kamer-complex bestaat uit zeven bouwdelen: A, B, C, H, J, K en N. Na een intensieve onderzoeksperiode en voorbereidingen zijn in 2025 de realisatieovereenkomsten getekend voor de meeste bouwdelen van het Tweede Kamer-complex. Gebouwdelen Tweede Kamer-complex: Gebouw N (oranje) werd begin jaren '90 gerealiseerd door J.P.

Het Binnenhof moet flink op de schop. De lijst met gebreken is lang, zo concludeerde een commissie onder leiding van oud-minister Liesbeth Spies in 2015. Technische installaties zijn sterk verouderd en de brandveiligheid is onvoldoende. Bij brand zouden de monumentale gebouwen onherstelbaar beschadigd worden. De renovatie start in 2021 en moest oorspronkelijk worden afgerond in 2026. Door vertraging was deze planning bijgesteld naar, op zijn vroegst, eind 2028. De laatste schatting is dat de renovatie tot 2031 zal duren. Tijdens deze renovatie zit de Tweede Kamer in het voormalige gebouw van het ministerie van Buitenlandse Zaken (Bezuidenhoutseweg 67). De Eerste Kamer zetelt aan het Lange Voorhout 34-36/Kazernestraat en vergaderen in het voormalige gebouw van de Hoge Raad. Het ministerie van Algemene Zaken is tijdelijk verhuisd naar het gebouw waar ook de ministeries van Economische Zaken en Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur zich bevinden (Bezuidenhoutseweg 73), maar voorlopig zit het ministerie nog op het Binnenhof.

Maar de kosten lopen op. In 2025 werd de algehele kostenraming geschat op € 2,7 miljard. Voor het hele traject trok de minister 475 miljoen euro uit, maar de totale kosten stegen. Het project omvat 6 verschillende architectenbureaus en meerdere fases. De grafelijke zalen vereisen extra aandacht vanwege vocht, schimmel en brandveiligheid. Het vergunningsproces voor de renovatie van de Grafelijke zalen wordt voorbereid, zodat dit deel mogelijk sneller aansluit bij de resterende planning.

Bezoekers en omwonenden kunnen straks weer genieten van het Binnenhof. Het Rijksvastgoedbedrijf en de gemeente zorgen voor informatie en betrokkenheid, onder meer via het Informatiecentrum Binnenhof Renovatie en diverse publicaties. In 2031 wordt verwacht dat de renovatie is afgerond en bezoekers weer zonder hindernissen door het Binnenhof kunnen wandelen. De renovatie is een gigantisch ingewikkelde operatie met vele betrokken partijen en een complex logistiek vraagstuk.

Beelden en informatie worden regelmatig bijgewerkt via de nieuwsberichten en de officiële kanalen van RVB en de gemeente Den Haag. De volgende fases zullen onder meer de Hofvijver en de Hofpoort betreffen, met focus op veiligheid, toegankelijkheid en leefbaarheid voor bewoners en bezoekers van de binnenstad.

Belangrijke data en kosten in vogelvlucht

Renovatieplan en verhuizing hebben geleid tot langdurige bouwwerkzaamheden. De totale kosten stijgen richting circa € 2,7 miljard (prijspeil 1 januari 2026). De eerste stenen van de entree zijn gelegd als startsein voor de ondergrondse arbeid, inclusief damwallen en afgraving. De eerste paal wordt vandaag geboord, waarna de fundering een stevige basis biedt voor de nieuwe kelder en toegangsruimtes onder de Hofplaats.

In het plan zijn onder meer verdiepte toegangspoortjes en CT-scans voor tassen opgenomen om de veiligheid te verhogen. De entree komt terug in de Statenpassage en moet weer een open en uitnodigende poort naar de democratie vormen, zoals de ontwerpvisie van Pi de Bruijn beoogt.

Het effect op de omgeving en de stad

• Veranderingen aan de buitenkant van het Binnenhof beïnvloeden direct de omgeving en leefbaarheid van de binnenstad.
• De Hofplaats krijgt een nieuwe inrichting met groen, betere doorstroom en veilige verbindingen voor tram, bus en fiets.
• Een tijdelijke huisvesting voor Tweede Kamer en Raad van State is ingericht in diverse gebouwen in de stad.

Overige relevante punten

Het Binnenhof is een historisch en cultureel hoofdstuk van Den Haag, met duizenden zalen en kamers die telkens weer aangepast worden aan de hedendaagse eisen. De renovatie heeft als doel de veiligheid, toegankelijkheid en leefbaarheid te verbeteren, zonder de historische waarde te ondermijnen. Overleggen met bewoners, ondernemers en instellingen blijven een voortdurend proces gedurende het project.

tags: #metro #binnenhof #verbouwing