Onderdeel van afschot is ook de afvoer van het water. Het hele systeem, van het afvoeren van een oppervlak tot het afvoeren in riolering of ondergrond, is onderdeel van het dakafschot. Met name op een plat dak is afschot van groot belang. Dakbedekking slijt sneller, de druk op het dak is groter en ook mossen en andere begroeiing gedijen bij stilstaand water. Als effectief afschot wordt 1% aangehouden. Op maximaal 5% van het dak mag water blijven staan. Dus 95% moet droog zijn. Bestrating moet minimaal 10mm op een strekkende meter aflopen. Vaak wordt als regel aangehouden voor bestrating 10 tot 20mm per strekkende meter afschot. Ook hier geld dat er geen plassen water meer mogen staan op de bestrating in dit geval.
Omdat het op de juiste manier aflopen van je dak zo belangrijk is, is het slim om naar de verschillende mogelijkheden te kijken. Het aflopen verwerken in je balkenlaag van je dak is een goede optie maar het is wel erg opletten vooraf. Dit is best een tijdrovende oplossing en daardoor duur. Het verwerken in je isolatie is de makkelijkste optie en ook het goedkoopste. Het doel van dakafschot is altijd het voorkomen van stilstaand water op het dak. Zoals gezegd is het aanbrengen van een (lichte) helling een van de meest gebruikte vormen van afschot. De helling hoeft ten slotte amper zichtbaar te zijn om toch het water af te voeren.
- Hoewel afschot niet in het Bouwbesluit is opgenomen, geldt in zijn algemeenheid als richtlijn dat maximaal vijf procent van een plat dakoppervlak enige tijd stilstaand water mag bevatten. Je gebruikt een verouderde webbrowser.
- Het platdak van de aanbouw (21m2) ziet er niet goed meer uit. Is het verstandiger om de bestaande lagen te verwijderen voordat een nieuwe laag wordt aangebracht of is het ook mogelijk (verstandig) om een nieuwe laag over de bestaande laag heen te leggen. Op dit moment is het platdak geïsoleerd. Het is de bedoeling om eventueel een extra laag isolatie aan te brengen. Het platdak lijkt niet vaak gerepareerd, maar er zitten wel bobbels in en het water blijft staan op het dak aangezien het laagste punt niet de afvoer is.
- Op een plat dak mag altijd wat water blijven staan... Ik vind zelf dat over een bestaand iets heen gaan geen optie is... Zonder foto kunnen we hier niet beoordelen of het nodig is, en zelfs met foto's is het denk ik moeilijk te beoordelen.
Een dak moet al een aantal jaren een afschot hebben van 16mm/m. De plassen moeten verspreid op het dak liggen. Jullie zitten er allemaal naast. Wel word er in de vakrichtlijnen vanuitgegaan dat je minimaal 10 mm effectief afschot nodig hebt maar dit is geen wet. Soms wordt ten onrechte wel en soms ten onrechte niet naar het Bouwbesluit verwezen als het gaat over de waterhuishouding van een dak.
Afschot-eisen en normen: wat geldt er echt?
Hoe groot moet het afschot van daken minimaal zijn? Verwarring hierover is ontstaan doordat in de norm NEN 6702 'Belastingen en vervormingen TGB 1990' in artikel 10.4.3 het volgende over afschot wordt gezegd. De in de norm opgenomen toelichting op dit artikel vermeldt het volgende: “De eisen dienen om te voorkomen dat waterplassen op platte daken e.d. achterblijven. Een afschot van ten minste 1,6% tezamen met de doorbuigingseis volgens 10.4.2 is voldoende om in geval van bijvoorbeeld sneeuwbelasting, plasvorming door smeltwater te vermijden. De genoemde waarde voor het afschot geldt alleen als er sprake is van starre steunpunten. Bij daken samengesteld uit liggers, gordingen en platen moet met de doorbuiging van de samenstellende delen rekening zijn gehouden waardoor een groter afschot moet zijn aangehouden.”
Het Bouwbesluit verwijst uitsluitend voor de sterkte van de bouwconstructie naar NEN 6702. Wateraccumulatie, door bijvoorbeeld gebrek aan afschot, is wel een belastingcombinatie en dus een Bouwbesluit-item. Adviserende instanties en adviesbureaus bevelen al jaren aan om daken met afschot te ontwerpen, meestal uitgaande van 1,6% en de bijbehorende doorbuigingseisen. Een veelgebruikt criterium is dat maximaal 5% van het dakoppervlak direct na regenval in plassen mag liggen, mits deze verdeeld zijn over meerdere plassen. Let wel: elke instantie heeft zijn eigen regels die expliciet in de opdracht moeten worden genoemd om juridisch afdwingbaar te zijn.
In de praktijk wordt vaak aanbevolen om afschot via de dakconstructie of via isolatie te realiseren. Afschotplaten van isolatiemateriaal kunnen bijvoorbeeld bestaan uit PIR-hardschuim of steenwol, maar deze opties kunnen leiden tot een toename van de isolatiedikte en daarmee tot hogere opstandhoogte. Een alternatief is afschot in de draagconstructie via de balkenlaag, wat tijdrovend en kostbaar kan zijn maar wel stevige zekerheid biedt.
Het berekenen van het juiste afschot voor een plat dak is essentieel voor een optimale dakafwatering. De helling van het afschot is afhankelijk van factoren zoals de dakgrootte en de gewenste afvoercapaciteit. Een vereenvoudigd stappenplan:
- Stel de gewenste afvoercapaciteit vast (liter per seconde of m3/u).
- Meet de lengte en breedte van het dak om de oppervlakte te bepalen.
- Bepaal de helling door de gewenste afvoercapaciteit te relateren aan de dakoppervlakte.
- Kies implementatiemethode (balkenlaag, isolatie, of combinatie) en selecteer materialen.
- Verifieer de afwatering met testen of waterpasmetingen en corrigeer waar nodig.
Bij EPDM-daken bestaan aanvullende overwegingen: minimaal 2% afschot wordt aanbevolen, wat neerkomt op ongeveer 2 cm per meter. Belangrijke aandachtspunten zijn een schone, droge en vlakke ondergrond, passende hellingsprofielen of opstanden en het volgen van fabrikantinstructies. Professionele installatie blijft aanbevolen bij gebrek aan ervaring.
Aandachtspunten en veelvoorkomende problemen
- Onvoldoende helling kan leiden tot stilstaand water en lekkages.
- Onjuiste uitlijning: water hoopt zich op bepaalde plekken op.
- Slechte afwerking van randen kan waterinsijpeling veroorzaken.
- Onvoldoende draagkracht kan verzakken onder het gewicht van afschot.
- Onjuiste isolatie kan condensvorming veroorzaken en dakschade vergroten.
Regelmatig onderhoud en controle zijn essentieel: reinig goten en afvoerkanalen, controleer afschotmateriaal en dakbedekking, en meet periodiek de helling. Houd ook rekening met tekenen van wateroverlast zoals vlekken op muren of plafonds.
EPDM-platte daken vereisen specifieke aanpak: ondergrond schoon en vlak, geschikte hellingsprofielen, en fabrikant-instructies volgen. Retentiedaken hebben geen standaardafschot; daar ligt de focus op waterretentie als ontwerpkeuze, met bijbehorende veiligheidsvoorzieningen.
Het Bouwbesluit en lokale regelgeving bepalen vaak extra vereisten zoals de aansluiting van hemelwaterafvoer op standleiding en de rol van NPR 3216 bij binnenriolering. In nieuwbouw is dit doorgaans wettelijk verplicht, bij renovatie afhankelijk van opdracht en instemming van adviesbureaus.
De kosten voor het creëren van afschot variëren met dakgrootte, complexiteit en materialen. Hoewel initiële investeringen nodig zijn, leveren goede afwatering en verminderde lekkages op lange termijn kostenbesparingen op. Offertes vergelijken, referenties controleren en verzekeringen nagaan vergroten de kans op een betrouwbare partij.
Adviesvragen bij aanschaf van een plat dak-project: laat constructieve berekeningen door een constructeur uitvoeren bij grote aanpassingen; overweeg professionele hulp bij twijfel of gebrek aan ervaring; en inventariseer de lokale regels via het omgevingsplan en BOPA-procedures.
Voor het aanbrengen van afschot kun je kiezen voor:
- Verwerken in de draagconstructie (balkenlaag): nauwkeurig en tijdrovend, maar duurzaam.
- Verwerken in isolatie: meest eenvoudige en kosteneffectieve optie; gebruik speciale afschotisolatieplaten of schuimbeton, C-EPS of spramet-beton.
- Combinerende methoden afhankelijk van dakopbouw en gewenste dakhoogte.
Na aanleg: controleer de afwatering, observeer de richting van waterstroming en voorkom plassen. Pas bij EPDM-daken de 2% richtlijn toe en volg fabrikant-instructies op de voet.
Dakhelling en hoe je de stijging ten opzichte van de horizontale afstand kunt beïnvloeden
- Waarom is afschot belangrijk voor een plat dak? Een plat dak zonder afschot kan leiden tot wateroverlast en schade aan het dak; het Bouwbesluit vereist doorgaans een minimale helling voor een goede dakafwatering.
- Hoe bereken je het afschot voor een plat dak? Bepaal dakoppervlakte en gewenste afvoercapaciteit, en verdeel de benodigde helling proportioneel over het dakoppervlak; gebruik eventueel een eenvoudige formule of advies van een constructeur.
- Welke materialen en gereedschappen zijn nodig? Kies waterdichte materialen, afschotisolatieplaten, hellingprofielen, en meetinstrumenten zoals waterpassen of laserwaterpassen.
- Kan ik zelf afschot aanbrengen of moet ik een professional inschakelen? Zelf doen is mogelijk bij adequate kennis; bij twijfel is het verstandig een professioneel bedrijf in te schakelen.
tags: #minimaal #afschot #plat #dak #bouwbesluit