Heb je een balkon, een klein dakterras of een kleine tuin en wil je toch lekker veel groente, fruit en kruiden kweken? Dat kan absoluut! Ik ben begonnen op een mini balkonnetje en moestuinier nu op circa 10m2. Op die tien vierkante meter kweek ik tientallen groentes. Van sommige groente zelfs meer dan we op kunnen. In deze blog vind je je een aantal slimme tips voor een kleine moestuin met een hoge opbrengst en heel veel oogst!
Slim inrichten en plannen voor een kleine moestuin
- Traditioneel moestuinieren gebeurt in lange rijen, waarin steeds 1 groente wordt gezaaid. Tussen die rijen wordt flink wat ruimte gehouden. Dat is handig als je tussen de plantjes door wil kunnen lopen en makkelijk wil kunnen schoffelen. Maar als je moestuiniert op een klein oppervlak en veel (verschillende) groentes wil oogsten, is dat zonde van de ruimte die je hebt. Ik volg daarom voor een deel de Makkelijke Moestuin methode, waarin je zaait in vakken van 30 x 30 cm voor een optimale opbrengst.
- Natuurlijk kun je in de volle grond zaaien in je kleine moestuin, maar als je in bakken en potten moestuiniert ben je flexibeler en kun je vaak veel meer kwijt in dezelfde ruimte. Potten kun je immers verplaatsen en meedraaien met de zon of juist in de schaduw zetten als het te warm is. Als de groente in een bak of pot heel groot wordt, zet je de kleinere potten met jonge groentjes ervoor, zodat ook die voldoende zon krijgen. Ook handig: je kunt potten in het voorjaar eerst binnen zetten voor een zonnig raam als het nog te koud is of je kweekt binnen nog even door als eigenlijk te koud wordt. En tot slot: onder moestuintafels op poten kun je vaak weer bakken of potten met groentjes kwijt! Dan heb je twee levels met groente.
- De hoogte in gaan is als je weinig ruimte hebt in je moestuin natuurlijk super slim! Koop of maak moestuinbakken op poten en zet bijvoorbeeld bakken met groente die minder zon nodig hebben onder je moestuintafels. Hang speciale balkonbakken aan de reling van je balkon of dakterras en kweek daar aardbeitjes in of kruiden. Je kunt ook prima hangpotten aan een pergola of overkapping hangen met fruit of kruiden erin. En dan zijn er natuurlijk ook de klimgroentes. Plaats een DIY klimrek in de grond / of trellis tegen een muur waartegen klimmende groentes zoals peulen, sugarsnaps, komkommers, courgettes en zelfs pompoenen kunnen groeien.
- Wat je ín de bakken of door de grond in je moestuin heen werkt, heeft ook enorm veel impact op de opbrengst. Ik zweer bij de grond van Makkelijke Moestuin. Door het gebruik van deze unieke mix hebben zelfs grote planten genoeg aan een vak van 30 cm en kun je veel oogsten van een klein oppervlak. Je kunt deze zakken van 40L online kopen (let wel op de verzendkosten), maar ze hebben ze ook bij de Intratuin. Ook de voeding die je toevoegt heeft impact op de groeikracht van je planten. Ik gebruik wederom graag de voeding van Makkelijke Moestuin. Maar gebruik bijvoorbeeld ook graag lavameel: fijngemalen gesteente dat rijk is aan mineralen en sporenelementen. Lavameel zorgt dat je planten weerbaarder worden en de bodem een betere structuur krijgt.
- Als je veel wil oogsten, is het zaak om goed na te denken over wat je wanneer gaat kweken en oogsten. Een moestuinplan maken helpt daar enorm bij. Het helpt je om groente op de juiste momenten te zaaien en ‘goede buren’ naast elkaar te zetten. Plus je krijgt inzicht in hoe lang het duurt voordat je iets kunt oogsten, dus ook in wat je allemaal kunt kweken in één seizoen. Want ook in de herfst kun je bijvoorbeeld nog vanalles zaaien, zodat je de ruimte optimaal benut! In deze uitgebreide blogpost lees je stap voor stap hoe je zo’n plan maakt en waarom het zo handig is.
- Heb je buiten weinig ruimte? Dan is het extra slim om groentes binnen voor te zaaien. Bij sommige groentes, zoals tomaatjes, paprika, pepers en sommige courgettes, moet dat eigenlijk sowieso wel, omdat onze zomers meestal niet lang en warm genoeg zijn. Maar je kunt nog veel meer binnen voorzaaien. Dat kan op een vensterbank op het zuiden. Of je maakt een handige kweekkast met groeilampen, zoals ik dit jaar heb gedaan.
- Voorzaaien helpt je al om zo vroeg mogelijk te beginnen en dus ook zo vroeg mogelijk te kunnen oogsten. Door slim te plannen kun je veel kweken en ook in het najaar nog oogsten. Zaai ook in de nazomer nog voldoende, zodat je het groeiseizoen oprekt. Je kunt ook een moestuinbak op poten van Elho met een kweekdeksel kopen, zodat je een mini-kasje maakt. Dan kun je eerder beginnen en langer doorgaan! Tot slot is de handige moestuinmuts van Makkelijke Moestuin ideaal om je plantjes te beschermen tegen de eerste of laatste nachtvorst.
- Eén van de meest gemaakte fouten door beginnend moestuiniers, is te lang wachten met oogsten. Als je de opbrengst van je kleine moestuin op je balkon, terras of in je kleine tuin wil vergroten, zorg dan dat de ruimte in de aarde die je hebt zo kort mogelijk bezet is. Dat betekent dus: oogsten zodra het klaar is. Sowieso zijn de meeste groentes klein en jong veel lekkerder dan als ze groter zijn. Als je een grote moestuin en voldoende ruimte hebt, kun je grotere planten (zoals peultjes en erwtjes) laten staan tot ze echt niets meer opbrengen. Maar heb je weinig ruimte en wil je veel oogst, dan haal je ze er veel eerder uit: zodra de productie van de plant zichtbaar begint te verminderen!
- Een succesvolle moestuin in een kleine tuin, betekent ook slim keuzes maken als het gaat om welke groente en fruitsoorten je kweekt. Wil je veel oogst? Kies dan liever niet voor groentes die een half jaar in je moestuin moeten staan (denk aan pastinaak en knolselderij). Want dan nemen ze onnodig lang plek in beslag. Een kleine moestuin heeft baat bij snelgroeiers zoals peulen (heb je wel een klimrek voor nodig), radijs, sla en spinazie. Op zakjes groentezaadjes staat meestal wel aangegeven hoe lang het duurt voor je kunt oogsten.
- Deze spreekt ook voor zich: als je weinig ruimte hebt, kun je geen tig soorten pompoenen of courgettes kweken, want die nemen nou eenmaal te veel ruimte in. Kies liever voor groentesoorten die niet veel plek innemen. En als je toch voor pompoenen/courgettes wil gaan, kies dan rassen die klimmen, zoals babypompoen en klimcourgettes. Ook op het gebied van fruit zijn er planten die weinig ruimte in beslag nemen en toch veel oogst geven. Denk aan aardbeien, bosbessen, citroen en zelfs kleine appel- en perenboompjes.
- Je hoeft natuurlijk niet alles vanaf zaad op te kweken of zelf binnen voor te zaaien, al is dat wel het voordeligst. Als je snel veel wil oogsten kun je ook in het tuincentrum al kleine plantjes kopen. Dat geeft je echt een voorsprong. Zo kocht ik dit jaar voor €1,70 zes eikenbladslaplantjes die als een malle groeien en waar ik al weken lang losse malse blaadjes van oogst voor in mijn salades en op mijn boterhammetjes. Echt super lekker, altijd vers en het spaart een hoop zakjes sla kopen uit!
- Voor de één betekent veel opbrengst: veel oogsten of veel verschillende groentes kweken. Maar het kan natuurlijk ook betekenen: zo veel mogelijk besparen. Ik moestuinier omdat ik het leuk vind, niet persé om kosten te drukken (al helpt het zeker mee). Maar als dat wel het doel is van jouw moestuin in je kleine tuin, balkon of terras, kijk dan goed naar welke groente en fruitsoorten je het meest eet gedurende het jaar en kweek juist die volop. Ook op groentesoorten die vrij duur zijn in de winkel kun je natuurlijk veel besparen. Als je moestuiniert heb je vaak veel oogst van één groente in een korte tijd. Krijg je het niet op? Denk dan aan de mogelijkheden van invriezen en inmaken! En tot slot: kweek soorten die lang houdbaar zijn, zodat je er ook in de wintermaanden van kunt genieten. Voorbeelden zijn aardappels, uien en knoflook.
- Kleine moestuin, veel oogst! Dat waren ze: mijn twaalf handige tips om in je kleine tuin, op je balkon, dakterras of patio een moestuin te beginnen waar je super veel verschillende groentes uit kunt oogsten. Heb je nog vragen naar aanleiding van bovenstaande moestuintips of heb je zelf nog een suggestie om de opbrengst van een kleine moestuin te vergroten? Deel het van gerust hieronder in de comments!!
Verser dan groente en fruit uit je eigen moestuin bestaat niet, maar wat als je weinig ruimte hebt? Dan kun je de lucht in. Een moestuin (op je dak) is een droom van velen. Je eigen groente verbouwen is niet alleen gezond en goed voor het milieu, maar werken in de tuin is ook nog ontspannend. Toch is er een drempel om te beginnen. Dat kan ruimtegebrek zijn, of het feit dat je überhaupt geen tuin hebt. Je zou dan een stukje grond kunnen huren, maar dat kost wel wat meer (reis)tijd. Een andere optie is je dak op. Heb je toegang tot een plat dak? Dan zijn er volop mogelijkheden.
Eerste stappen: randvoorwaarden en veiligheid
De eerste stap is het controleren van de draagkracht van je dak. Een gemiddelde moestuin op het dak weegt ongeveer 150 tot 600 kilogram per vierkante meter. Bijna net zo belangrijk is de kwaliteit van je dakbedekking. Je kunt een bouwkundige, of een dakspecialist om advies vragen. Is het dak sterk genoeg? Dan kun je aan de slag.
Wil je grootschalig aan de slag en is de tuin zichtbaar vanaf de straat, dan is het soms nodig om een vergunning aan te vragen. Dit neemt meestal zo’n 12 tot 20 weken in beslag en je moet er van alles voor aanleveren. Komt je moestuin hoog boven de grond, dan is het belangrijk om veiligheidsmaatregelen te nemen. Plaats hekken, of begin ver genoeg van de rand van je dak.
Op het dak is het droger en warmer dan in de tuin. Daarom is een goede toevoer van water heel belangrijk. Een kraan op het dak biedt uitkomst, maar een irrigatie- en drainagesysteem is helemaal fijn. Je wilt namelijk niet de hele tijd met emmers water de trap op moeten lopen om water te geven, of met emmers naar beneden om overtollig water af te voeren.
Om de groente goed te laten groeien, heb je genoeg aarde nodig. Sommige planten, zoals kruiden en veldsla hebben genoeg aan 10 cm, maar voor worteltjes heb je al 20 centimeter nodig.
Het geheim voor een succesvolle moestuin is goed bodemgebruik. Op het dak is dat niet zo gemakkelijk, maar het kan wel. Het is belangrijk dat je grondlaag luchtig is, want anders kunnen de planten geen wortelschieten. Je kunt het beste kiezen voor een lichte grondsoort, dat veel water opneemt. Denk hierbij aan kleikorrels, lava of pruimsteen.
Een bijkomend voordeel van een groen dak, is dat je meteen je dak isoleert. In de winter blijft de warmte lekker binnen en in de zomer houdt het dak je huis koel. Dubbele winst dus.
Moestuinbakken zijn een fijne manier om je eigen moestuin te beginnen. Je kunt klein beginnen en langzaam uitbouwen als je de smaak te pakken hebt. Daarnaast heb je geen vergunning nodig en hoef je meestal je dakbedekking niet aan te passen. Ze zijn er in verschillende vormen en maten.
Een moestuin moet je met liefde onderhouden. Behalve watergeven is het belangrijk om je groentetuin dagelijks bij te houden door onkruid te wieden. Kan je ook iets oogsten? Wekelijks kun je nieuwe groenten en kruiden zaaien, zodat je niet ineens met te veel opbrengst zit. Elke drie maanden voeg je meststoffen toe en geef je het geheel een goede schoonmaakbeurt.
Heb je zelf nog tips? Moestuin Beginnen? Even voor de zekerheid: iedereen weet toch wel wat een moestuin is? Zo’n eetbare Hof van Eden in je achtertuin? Zo één waar je met een beetje geluk het hele jaar door groenten, kruiden en fruit van het seizoen uit de grond trekt en op tafel serveert? Niet voor jou weggelegd, want geen ruimte en veel te ingewikkeld? Dacht het niet. Je kunt op een paar vierkante meter al makkelijke eetbare planten zaaien, kweken en oogsten. Als je de moeite neemt dit blog helemaal uit te lezen, dan kom je erachter dat een moestuin beginnen helemaal niet zo moeilijk is. Je moet er alleen wel tijd en moeite in investeren. Alles begint met de juiste plek. De meeste groenten gaan hard op de zon (tuin op het zuiden), maar ze houden ook van een beschutte plek. Ligt je tuin verkeerd ten opzichte van de zon, ligt je tuin op het noorden, of heb je geen balkon? Hang dan niet meteen je hark aan de haricots verts, want er zijn ook groenten die prima gedijen in de halfschaduw. Je hoeft echt geen grootgrondbezitter te zijn om groente -en laten we vooral de kruiden en het fruit niet vergeten- te verbouwen. Zelfs op een vierkante meter of in een paar potten lukt dat al. Ook al heb je wel een flinke lap grond beschikbaar, moestuingroentjes zoals jij kunnen beter klein beginnen. Lange halen, snel thuis werkt niet in moestuinland. Hou het lekker overzichtelijk in het begin, dan kom je er vanzelf achter welke gewassen meer ruimte nodig hebben. Als je alles lekker op de rit hebt, kun je altijd nog kiezen voor uitbreiding. Wil je een moestuin beginnen, maak het jezelf dan niet te moeilijk en kies voor makkelijke groenten. Want ja, die bestaan echt. Kerstomaatjes bijvoorbeeld, of bonen, pluksla en rucola. Misschien komt Oost-Indische kers niet snel in je op, maar de bloemen en bladeren van dit kekke plantje doen wonderen op je bord. Eigenlijk maakt het niet erg veel uit wanneer je jouw makkelijke moestuin gaat aanleggen. Je eigen moestuin of verticale moestuin beginnen … wat is eigenlijk de beste tijd om jouw eigen toekomstige groentejuwelier aan te leggen? Dat doe je het best in het vroege voorjaar of het najaar. Ga je voor de lente, dan heb je het voordeel dat je meteen kan beginnen met planten. Wil je je moestuin beginnen in het najaar, dan is er wel een dingetje om rekening mee te houden: in de daaropvolgende wintermaanden kan het onkruid flink de grond uitschieten. Leestip! Kies je voor zaden of voor jonge plantjes in je groentetuin? Met jonge plantjes heb je eerder resultaat, want zaden hebben natuurlijk even nodig om te groeien. De meeste zaden kun je al in het voorjaar in de volle grond zaaien. Je kunt ook vanaf februari binnen voorzaaien. Dat doe je in een zaaibakje of in een potje op de vensterbank. Rond april mogen de plantjes dan lekker naar buiten. Het beste resultaat krijg je als je de moestuin opsplitst in tenminste vier vakken. Zorg dat je in elk vak één gewasgroep plant. Plant dus aparte vakken met bladgroenten, koolsoorten, wortels, peulgewassen, knollen of vruchtgroenten. Elke groep gebruikt namelijk hun eigen voedingsstoffen. Niemand zit natuurlijk te wachten op ziekten en plagen die jouw gewassen het leven zuur maken in de kersverse moestuin. Met wisselteelt maak je daar korte metten mee. Belangrijk is ook, dat je in een rechte lijn zaait. Klein maar handig tipje: zorg dat je overal goed bij kunt in je moestuin. Maak daarom de bedden niet te breed en zorg voor paadjes rondom. Heb je een kleine moestuin, maak dan ook gebruik van de hoogte. Tijd voor een recap. Eerst maak je de grond vlak en spit je de aarde goed om. Daarna bedek je de bovenste ca. Denk aan het onderhoud! Biologische bemesting is onmisbaar als je wilt dat de smaak van de groente uit jouw moestuin mensen straks in extase brengt. Je gaat vast spinazie in je tuintje planten. Bedenk dan dat stikstof voor optimale groei zorgt. Met fosfor en kalium maak je courgette en tomaat erg blij. Leestip! Het toverwoord om de kwaliteit van de moestuingrond te verbeteren, is mulch. Een lekkere dikke laag rondom je planten. Mulch bestaat uit organisch materiaal zoals houtsnippers, stro, grasmaaisel (niet té veel, anders verstikt de grond), bladaarde en compost. Mulchen doe je het best in de lente of herfst, want dan is de grond warm en vochtig. Verder is beendermeel een werkelijk fantastische manier om voedingsstoffen toe te voegen aan de bodem. Goed voorbereide grond zorgt uiteindelijk voor een indrukwekkende groenteoogst.
We hebben het al even genoemd, maar gaan er toch nog even wat dieper op in: makkelijke groenten voor de beginnende moestuinier. Het ene gewas vraagt meer onderhoud dan het andere. En laten we eerlijk zijn … gemak dient de mens toch? Liever struiktomaten dan stamtomaten. Waarom? Liever stambonen dan stokbonen. Stambonen hoef je niet te ondersteunen en op te binden, dus lekker makkelijk. Uien en knoflook: na het planten, heb je er bijna geen omkijken meer naar. Luizen doen het slecht op lavendel, dille, salie en uien of knoflook. Toch luis in je moestuin? Bestrijd ze dan biologisch. Wat slakken betreft, moeten we eerlijk zijn: deze plaagdieren zijn knettergek op moestuinplanten. De beste (en meest diervriendelijke) manier om van ze af te komen? Haal ze handmatig weg en maak een barrière voor slakken in je tuin. Als beginnende (en vooruit, ook als gevorderde) moestuinier wil je graag snel en efficiënt werken. Tuinschepje: vliegensvlug en simpel uitplanten? Schoffel: eenjarig onkruid haal je weg met de onvolprezen schoffel. Watergeefsysteem: schaf een reservoir of regenton aan, zodat je snel en makkelijk je gieter volplempt. Ook met een tuinslang en kraan in de buurt geef je je moestuin snel te drinken … en hoef je zelf niet met de ene na de andere volle gieter heen en weer te lopen. O ja, als je in de volle grond teelt, vermijd dan gebieden met een overdaad aan meerjarig onkruid.
Leuk hè, zo’n moestuin? Of duizelt het je nu al. Maak het jezelf lekker makkelijk en schakel de expertise in van De Tuin Hoveniers in Vlaardingen. Wil je dit jaar groenten uit eigen tuin eten, maar weet je niet waar je moet beginnen? Een moestuin aanleggen voor beginners is makkelijker dan je denkt!
Je kunt in principe jaarrond starten met een moestuin, maar de meest ideale tijd is in het voorjaar of het najaar. Zo voorkom je vorstperiodes en hete zomers bij het aanleggen. Je aanmelding is helaas niet gelukt.
Praktische tips voor beginners
- Zie je op tegen het vele werk dat je in een grote lap grond moet steken? Niet doen! Begin gewoon met een paar potten met moestuinplanten of wat eetbare planten in je borders, zoals radijsjes.
- Met beschutting tegen de wind is je moestuin al half af. Maak waar mogelijk dus gebruik van schuttingen, hagen, (inheemse) heg of warme muren. Tijdens droge perioden moet je tuin voldoende water krijgen, dus een kraan of regenton in de buurt is wel zo handig.
- Een goede moestuin begint met een goede bodem. Is jouw grond erg zwaar of is de kwaliteit matig, plaats dan verhoogde bedden en vul die met goede grond, compost en voldoende voeding. De verhoogde bedden of moestuinbakken hoeven trouwens niet diep te zijn; 30 centimeter is voldoende. Zorg wel voor voldoende loopruimte tussen de bedden, zodat je overal makkelijk bij kan. Tip! Verhoogde moestuinbakken zijn een goede optie voor als de bodem van je tuin (te veel) vervuild is. Wil je liever toch op vollegrond je moestuin aanleggen, dan kan het zijn dat je bodem eerst moet aanpakken. Dit zie je vaak bij arme zandgronden. Deze verrijk je met compost en mulch. Bij andere bodems kan het zijn dat voeding voldoende is, maar snel verzadigd raakt met water.
- De volgende stap is het kiezen van de groenten. Bedenk ook dat sommige groenten moeilijker te bewaren zijn nadat je ze geoogst hebt. Het zou zonde zijn als je het weg moet gooien!
- Sommige planten vragen meer aandacht dan andere. Wees dus realistisch over de tijd die je aan je moestuin kunt besteden. Tomaten moet je bijvoorbeeld steunen, dieven en regelmatig water geven. Spinazie en sperziebonen kunnen langer zonder extra verzorging. En overblijvende groenten zoals asperges kun je gewoon lekker hun gang laten gaan.
Wil je beter leren moestuinieren? Gardeners’ World heeft sinds kort iets nieuws: een moestuincursus! Ontdek hoe leuk moestuinieren is! Wil je all the way gaan? Zaai dan jouw favoriete groenten en kruiden zelf. Het assortiment aan zaden is immens, zowel gangbare als biologische. Voor biologische zaden worden doorgaans andere rassen gebruikt, soorten die resistenter zijn tegen ziekten en plagen. Traditionele zaden worden omhuld met een pesticidelaagje, bio zaden zijn vrij van chemische middelen en kunstmest. Wil je ecologisch tuinieren, kies dan voor biologische rassen! Het enige nadeel is dat de opbrengst iets lager kan liggen. Wil je sneller resultaat dan kan je ook kiezen voor plantgoed. Vanaf mei zijn veel plantjes te verkrijgen in de handel.
Start je nog maar net, kies dan geen al te moeilijke gewassen maar ga voor pluksla, radijzen, snijbiet, plant knoflook, aardappelen,... Laagblijvende, compacte of overhangende soorten zijn ideaal voor bakken. Ook kruiden zoals basilicum, peterselie, komkommerkruid en eetbare bloemen zoals Oost-Indische kers, Tagetes en Viola zijn uitstekend hiervoor. De meeste rassen kunnen reeds in april gezaaid worden maar met bepaalde gewassen zoals radijzen, sla en spinazie kan je al eerder aan de slag gaan. Ook tomaten kan je binnenshuis voorzaaien in zaaitrays. Eens gezaaid of geplant is het belangrijk om de kweekbak goed te onderhouden. Zorg dat de plantjes niet uitdrogen maar geef water met mate zodat de grond niet te nat wordt.
Wat doe je aan arme grond? Compost en voeden | Tuinonderhoud | Tuinmanieren
Vandaag wordt het heet in Nederland: tot wel 37 graden! Kokosblokkeren als bouwmateriaal? Een voorbeeld: Eén kokosblok is genoeg voor één vak. In totaal ongeveer 4 liter per blok. Klaar! Een ideaal mengsel om jarenlang in te tuinieren. Vul alleen af en toe de voeding aan.