Soorten en diktes
Gesitueerd binnen de categorieën zijn er verschillende soorten multiplex die variëren in waterbestendigheid, afwerking en toepassingsgebied:
- Watervast multiplex - Heeft een afwerking waardoor het goed bestand is tegen vocht.
- Gegrond multiplex - Deze platen kun je direct schilderen.
- Triplex (binnen) - Voor binnengebruik met minder lagen en interieurverlijming.
- Okoumé multiplex, hardhout multiplex en watervast verlijmd multiplex - Varianten met specifieke toepassingseigenschappen.
Multiplex is te krijgen in verschillende diktes. 9 mm: toepassingen waarbij de plaat niet zo sterk hoeft te zijn. 15 mm: geschikt voor zware belasting. 18 mm: zeer hoge draagkracht. Door de variatie in verschillende soorten hout zijn multiplex platen breed in te zetten. Afhankelijk van waar je de multiplex plaat wilt plaatsen, is het belangrijk om te kijken naar de kwaliteitsaanduiding. Multiplex wordt verdeeld in 3 kwaliteitsklassen, namelijk klasse A, B en C. In klasse A vallen multiplex platen van de hoogste kwaliteit. Op de platen mogen geen verkleuringen en kwasten zichtbaar zijn. Klasse C multiplex mogen zogenaamde ‘open splits’ en vaste en losse kwasten bevatten. Uiteraard hangt aan elke klasse een ander prijskaartje.
Technische verwerking en afwerking
Naar gelang je multiplex gaat bewerken, zijn er enkele aandachtspunten. Allereerst is het belangrijk om multiplex te zagen met scherpe en fijne tanden. Doe je dit niet, dan kan het zijn dat de houtfineerlagen gaan brokkelen en splinteren. Als je besluit de houten platen te verven, is het belangrijk ze voor te behandelen met grondverf. Hoewel de zuigende werking van multiplex relatief klein is, blijft het een natuurlijk product. Hout zal altijd in enige mate vocht (en verf) opnemen. Bespaar jezelf onnodig werk, door de multiplex plaat in de grondverf te zetten.
Multiplex watervast maken, kan dat? Multiplex is plaatmateriaal opgebouwd uit meerdere - maar altijd een oneven aantal - houtfineerlagen, kruislings verlijmd. De term multiplex wordt gebruikt voor een plaat met 5 lagen of meer; triplex heeft doorgaans 3 lagen. Elke laag kan uit enkele millimeters bestaan. Het materiaal wordt gemaakt door de fineerlagen te drogen, bij het juiste vochtgehalte te lijmen en onder hoge druk op elkaar te persen. Je krijgt dan hechthout. De gebruikte lijmsoorten zijn polycondensatielijmen die veel gebruikt worden voor dragende houtconstructies, zoals exterieur verlijmd multiplex. Omdat een multiplexlaag uit verschillende lagen is opgebouwd, kunnen er ook verschillende houtsoorten in worden gebruikt, zoals berkenhout, mahoniehout of okoumé. Uiterlijke lagen kunnen duurdere houtsoorten bevatten, binnenlagen goedkopere.
Multiplex heeft dankzij deze constructie als bouwmateriaal een aantal voordelen. Zo wordt er efficiënt gebruik gemaakt van hout want ook kwalitatief mindere delen of houtsoorten kunnen gebruikt worden, met name voor de binnenste lagen. Door de samenstelling met verschillende symmetrische lagen vertoont het minder werking dan massief hout. In sommige richtingen is dit ook sterker dan hout. In vergelijking met MDF is multiplex sterker, lichter en kent het bijna geen kruip. Multiplex wordt voor een groot aantal verschillende toepassingen gebruikt, vaak met speciaal toegevoegde lagen voor bijzondere toepassingen. Zo is er een variant voor gebruik in bouwconstructies, multiplex dat met een edelfineerlaag wordt gebruikt in zichtbare toepassingen en er is een versie voor beton bekistingen (betonplex). Maar er is ook speciaal multiplex voor gebruik in vliegtuigen en extra sterk, kogelwerend multiplex.
Multiplex is samengesteld uit verschillende fineerplaten en omdat hout zonder bescherming niet goed bestand is tegen water, geldt dat ook voor multiplex. Wel is multiplex WBP verlijmd verkrijgbaar. Multiplex WBP staat voor Water Boiled Proof en is in principe geschikt voor vochtige binnentoepassingen, maar biedt geen volledige bescherming tegen indringend vocht. Het multiplex zelf is niet beschermd en de fineerlagen kunnen nog steeds door vocht en water worden aangetast. Gelukkig is er een oplossing waarmee het multiplex als geheel, net als massief hout, kan worden beschermd tegen vocht. Woodcon is een waterafstotend impregneermiddel dat hout, en dus ook de houtlagen in multiplex, waterafstotend maakt. Door de gladde afwerking is er geen verkleuring van het houtoppervlak en blijft de textuur van het hout hetzelfde. Woodcon creëert een watervaste multiplex plaat, maar zonder de natte, glanzende aanblik die ontstaat bij veel andere houtbeschermingsmiddelen. Woodcon impregneert het hout ín plaats van er een aparte laag op aan te brengen.
Nadat de Woodcon laag is toegevoegd, kun je nog steeds het multiplex verven en decoratief afwerken. Woodcon beschermt tegen vocht en voorkomt aantasting van het multiplex door houtzwam, algen en mosgroei. Het is niet giftig en schaadt flora en fauna niet. Woodcon is niet brandbaar en heeft een brandvertragend effect op het hout en multiplex. Verkrijgbaar in verpakkingen van 1 tot 25 liter, waarbij 1 liter vaak voldoende is voor ca. 8 m2 afhankelijk van poreusiteit.
Toepassingen en vergelijking met andere materialen
Ben je op zoek naar sterk en duurzaam plaatmateriaal? Dan is multiplex een uitstekende keuze. Of je nu gaat bouwen, klussen of meubels maakt: multiplex platen zijn geschikt voor allerlei toepassingen. Multiplex is een plaatmateriaal dat bestaat uit meerdere lagen houtfineer die kruislinks op elkaar verlijmd. Dit proces geeft multiplex zijn sterkte en stabiliteit, omdat de houtnerfen van de lagen in verschillende richtingen lopen. De productie begint met het schillen van een boomstam tot dunne lagen fineer, die vervolgens gedroogd, gesneden en kruislings op elkaar gelegd worden. Multiplex is verkrijgbaar in verschillende diktes, meestal variërend van 3 mm tot 40 mm. Niet alle multiplex soorten zijn geschikt voor buitengebruik; kies buiten gebruik voor hardhout multiplex of okoumé met watervaste verlijming.
Multiplex is veelzijdig: het is geschikt voor meubels, wanden, vloeren en daken. Berken multiplex wordt vaak gebruikt voor meubels en interieur vanwege de gladde afwerking en sterke kern; populieren multiplex is lichter en goedkoper; okoumé multiplex is vochtbestendig en geschikt voor buitengebruik met goede afwerking. Multiplex kan gegrond of onbehandeld worden verkocht; veel platen hebben geen grondlaag en zuigen verf snel op. Voor binnengebruik kun je speciale triplex platen kiezen met interieurverlijming. Voor ondervloeren en constructieve toepassingen kan underlayment een alternatief zijn; betonplex biedt een harde, slijtvast oppervlak met kunststof coating. OSB is een grovere variant en heeft een andere toepassing, vooral voor wanden en daken.
Belangrijke aandachtspunten bij aanschaf en gebruik:
- Controleer dikte, kwaliteit en lagen: meer lagen betekent meestal meer sterkte.
- Kies kwaliteit A, B of C afhankelijk van zichtwerk en binnentoepassing.
- Voor buitengebruik: kies watervast verlijmd multiplex zoals okoumé of hardhout multiplex en werk af met lak of beits.
- Zaag met scherpe gereedschappen om splinters te voorkomen, en gronder voor een betere verfhechting.
Populaire toepassingen per gebied
- Meubelbouw: kasten, bureaus en tafels; vooral berken multiplex vanwege de gladde afwerking.
- Wand- en plafondbekleding: lichte platen, vaak populieren multiplex.
- Constructieve toepassingen: vloeren, wanden en daken; 18 mm of dikker voor dragende delen.
- Buitenprojecten: gevelbekleding en tuinconstructies met watervast verlijmd multiplex (okoumé, hardhout).
- Decoratieve toepassingen: zichtwerk met fineer zoals berken of eiken.
Tot slot: bij het kiezen van multiplex kijk je naar de gewenste toepassing, afwerking en budget. Er is altijd een type dat past bij jouw project, of het nu meubels, wanden of constructieve onderdelen betreft.
Wat is het verschil tussen multiplex en betonplex?
Snelle vergelijking
| Eigenschap | Multiplex | Underlayment | Betonplex |
|---|---|---|---|
| Opbouw | Voortdurende fineerlagen, kruislinks | Grof structuur, minder fijn | Fineerlagen met harde beschermlaag |
| Toepassingen | Meubels, zoals kasten, wanden, daken | Ondervloer, dakbeschot | |
| Vochtbestendigheid | Waterbestendig bij WBP en buitenvarianten | Geen specifieke bescherming | Beperkt vochtbestendig door coating |
| Prijs | Over het algemeen duurder dan MDF | Meestal goedkoper | |
| Glad oppervlak | Ja, veel varianten voor zichtwerk |