Werken op hoogte brengt altijd risico’s met zich mee. Jaarlijks gebeuren er veel ongelukken door onvoldoende valbeveiliging, met soms ernstige of zelfs fatale gevolgen. Valbeveiliging is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook essentieel om de veiligheid van werknemers te waarborgen. Bij MNO Dakrenovatie staat veiligheid altijd op de eerste plaats. Een klein moment van onoplettendheid kan grote gevolgen hebben. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert streng op de naleving van de veiligheidsvoorschriften. Wanneer bedrijven zich niet aan de regels houden, kunnen zij boetes krijgen of aansprakelijk worden gesteld. Werkgevers en gebouweigenaren die deze regels niet naleven, kunnen aansprakelijk worden gesteld bij ongevallen.
Collectieve bescherming, zoals dakrandbeveiliging, leuningen, vangnetten en steigers. Individuele bescherming, zoals harnasgordels die zijn aangelijnd aan een ankerpunt of lijnsysteem. Bij gebouwen waar regelmatig werkzaamheden op het dak plaatsvinden, zoals onderhoud aan installaties of zonnepanelen, is het aan te raden om te kiezen voor een permanente valbeveiligingsoplossing. Een veilige werkplek op hoogte begint met het maken van de juiste keuzes op het gebied van valbeveiliging. Elk dak is anders, en ook de aard van de werkzaamheden kan sterk variëren. Het kiezen van de juiste maatregel begint bij een risico-inventarisatie op locatie. Begin met het aanpakken van de bron van het gevaar. Werkgevers en beheerders zijn wettelijk verplicht om valgevaar te voorkomen bij werken op hoogte.
Valbeveiliging is van cruciaal belang om ernstige ongevallen op daken te voorkomen. De constructie moet stevig verankerd zijn en middenleuning (ca. 2,5 m) vormt vaak een belangrijk uitgangspunt. Bij windkracht 6 of hoger gelden extra eisen. De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) stelt duidelijke eisen aan veilig werken op hoogte, waaronder op daken. Werkgevers zijn verplicht om een RI&E (Risico-Inventarisatie en -Evaluatie) uit te voeren en passende maatregelen te nemen om risico’s te verminderen. Collectieve beveiliging dient altijd eerst te worden toegepast; persoonlijke valbeveiliging komt pas daarna aan bod als collectieve opties niet mogelijk zijn.
Wij van MNO Dakrenovatie helpen u graag met duurzame oplossingen, veilige uitvoering en systemen die voldoen aan de hoogste normen. Hoe werk je veilig op een dak? Werken op een dak hoort er voor veel vakmensen gewoon bij-een schoorsteen renoveren, een reparatie doen of zonnepanelen leggen. Vallen van hoogte is nog altijd één van de grootste oorzaken van ongelukken in de bouw, en op een dak komt dat risico snel om de hoek kijken. Daarom is het belangrijk om vooraf goed na te denken over hoe je veilig op een dak werkt. Je kijkt eerst naar de situatie: hoe hoog is het dak, is het plat of hellend? Vanaf ongeveer 15 graden spreek je van een hellend dak, en dan veranderen de risico’s direct. Daarnaast kijk je naar de toegang: hoe kom je boven?
Een ladder wordt nog veel gebruikt, maar is eigenlijk alleen bedoeld als toegangsmiddel. Wil je het goed doen, dan zorg je voor een stabiele werkplek. In de praktijk betekent dat vaak werken met een daksteiger of dakladder. Volgens de regels begin je altijd met collectieve beveiliging, denk aan dakrandbeveiliging. Werk je op een schuin dak, dan gebruik je vaak een dakladder met nokhaak. Daarmee ligt de ladder vast en voorkom je dat deze verschuift. De echte veiligheid zit in de combinatie. Je staat nooit echt stabiel. Je moet constant corrigeren en hebt minder grip. Daarom is het belangrijk om je werkplek zo in te richten dat je zo min mogelijk hoeft te corrigeren.
Bij werken op hoogte is valbeveiliging verplicht boven de 2,5 meter. Eerst kies je voor collectieve oplossingen, zoals een rolsteiger of dakrandbeveiliging. Werk je met een harnas, dan moet je weten wat je doet. Een daksteiger, dakladder of rolsteiger is in veel situaties gewoon de veiligste keuze. Daarnaast pak je meteen een ander risico aan: de toegang tot het dak. Zeker bij werkzaamheden zoals zonnepanelen installeren merk je het verschil meteen. Een nat of glad dak maakt een groot verschil. Net als wind. Wat onder goede omstandigheden nog kan, is bij slecht weer ineens een serieus risico. Door vooraf goed te kijken naar de situatie en te kiezen voor de juiste middelen, voorkom je dat kleine fouten grote gevolgen hebben.
Door gebruik te maken van collectieve beveiliging zoals dakrandbeveiliging. Een dakladder met nokhaak zorgt voor stabiliteit met werken, maar is meestal niet voldoende als enige oplossing. Veilig werken op schuine daken is een vak apart. De arbeidsomstandigheden op een schuin werkvlak verschillen namelijk aanzienlijk van een plat dak. Op een hellend dak is de werkhouding onstabieler en de kans op wegglijden is groter. Gaan u of uw medewerkers aan het werk op een schuin dak? Het is belangrijk om goede veiligheidsmaatregelen te treffen. Van een schuin dak is sprake als de hellingshoek van het dak groter is dan 15 graden. Vanaf deze hellingshoek gelden er andere regels dan voor werkzaamheden op een plat dak. De helling van een dak bepaalt immers in sterke mate het valgevaar. Op schuine werkvlakken is er continu valgevaar. Toch zijn medewerkers zich hier niet altijd van bewust als ze geconcentreerd aan het werk zijn. Dit maakt de risico’s nog groter. Alertheid staat dus voorop bij het werken op een hellend dak, ook en misschien wel júíst als het gaat om een kortstondige klus.
Praktische aanpak voor veilig werken op hellende daken
- Werkvoorbereiding: Alles begint bij een goede werkvoorbereiding. Maak uw medewerkers bewust van de risico’s van werken op een hellend dak. Zorg voor goede instructies en trainingen, bijvoorbeeld door middel van een cursus werken op hoogte.
- Afwisseling: Wissel indien mogelijk af in werkzaamheden op het dak en op de grond.
- Weersomstandigheden: onderschat de weersomstandigheden niet. Bij harde wind kunt u uit balans raken en vallen. Vooral bij het plaatsen van zonnepanelen op een schuin dak ontstaat er gevaar door het grote oppervlak van het paneel. Maak daarom goede afspraken bij welke windkracht u het werk stillegt.
- Tijdsduur: Nemen uw werkzaamheden per dakvlak meer dan drie manuren in beslag? Of is er sprake van meerdere kortstondige werkzaamheden in één project? Dan moet u collectieve valbeveiliging toepassen om valgevaar te voorkomen.
- Werkhouding: Neemt uw werk op een hellend dak minder tijd in beslag? Of is het om technische redenen niet mogelijk om collectieve valbeveiliging te plaatsen? U kunt dan gebruik maken van gebiedsbegrenzing of individuele valbeveiliging, zoals een harnasgordel. Bij werkzaamheden op schuine werkvlakken is de kans groter dat u achterover valt. Daarom bestaan er speciale harnasgordels bestemd voor gebruik op een schuin dak. Deze harnasgordels hebben een bevestigingspunt op de borst en hebben een ruime rugsteun en heupgordel.
- Verankeringspunten: Indien u gebruik maakt van veiligheidsharnassen, moet u de valbeveiliging goed aan het schuine dak bevestigen. Dit kan door middel van vaste en permanente verankeringspunten. Zorg ervoor dat het ankerpunt voor uw vanglijn boven u ligt of aan de andere zijde van het dak. Weet u niet wat de risico’s bij uw werkzaamheden op een hellend dak zijn? Begin dan met het laten uitvoeren van een onafhankelijke RI&E. Heeft u vragen? Neem vrijblijvend contact op met onze specialisten. WorkSafe Nederland geeft onafhankelijk advies.
Veilig werken op daken
Veilig op een schuin dak werken is een vak apart. Naast diepgaande kennis van daktechniek heb je op een schuin werkoppervlak te maken met bijzondere werkomstandigheden. Je moet exact weten hoe je binnen deze situaties veilig werken op hoogte in de praktijk brengt. Bij het werken op hellende daken spelen de zwaartekracht en de hellingshoek een doorslaggevende rol. Zodra je je evenwicht verliest op een schuin dak, start direct een glijpartij naar beneden. Het inzetten van gecertificeerde beschermingsmiddelen is de enige manier om de impact van deze risico’s op te vangen. Tot een helling van 15 graden wordt een dak gezien als een plat dak en mag er ook volgens de regels voor platte daken gewerkt worden. Is de helling groter dan 15 graden, dan heb je officieel te maken met een hellend dak.
Volgens de Arbowet is het gebruik van valbeveiliging verplicht bij een valhoogte vanaf 2,5 meter. Werknemers en zzp’ers moeten hierbij de arbeidshygiënische strategie volgen. Dit betekent dat collectieve valbeveiliging (zoals hekwerken of steigers) altijd de voorkeur heeft boven individuele hulpmiddelen. Permanente valbeveiliging is helaas niet altijd aanwezig, zeker bij kortdurende werkzaamheden aan particuliere woningen. Als dakwerker kom je dus regelmatig in een situatie terecht waar ingebouwde veiligheidsvoorzieningen ontbreken. Wanneer je kiest voor collectieve valbeveiliging op hoogte, is een systeem voor tijdelijke valbeveiliging op een hellend dak de meest veilige optie. Dit type randbeveiliging vangt je op bij de dakgoot, nog voordat je over de rand kunt vallen. Deze punten moeten voldoen aan de strenge europese norm (NEN-EN 795) en worden stevig in de dragende constructie geschroefd. Als een permanent of collectief systeem ontbreekt, biedt mobiele valbeveiliging de oplossing.
Bevestig je valbeveiliging door middel van een strop, een kozijnanker of aan officiële ankerpunten. Op sommige daken zijn specifieke dakhaken gemonteerd waaraan je jezelf direct kunt vastmaken. Elk project start met een gedegen voorbereiding. Breng de gevaren vooraf goed in kaart met een gerichte RI&E om te bepalen welke systemen noodzakelijk zijn voor jouw klus. Neem contact op met specialisten voor begeleiding en advies over de juiste materialen en systemen voor jouw dakproject.