Het Belgische hardsteen uit Henegouwen wordt nog wel eens in één zucht genoemd met hardsteen uit Azië. Beiden zijn immers grijs/blauw van tint en hebben bovendien allebei kenmerkende fossielen in het uiterlijk. Beide hardstenen hebben dus de blauwgrijze uitstraling wanneer de blokken worden gewonnen in de groeve. Afhankelijk waar beide hardstenen worden gezaagd (dit kan direct bij een groeve als ook bij een steenbewerker die hele blokken hardsteen koopt en deze zelf tot platen verzaagt) zijn vaak zogenaamde zaagsneden in het gesteente te zien. Echter, het Belgische hardsteen wordt vaak gezaagd met behulp van een raamzaag. Dit levert kenmerkende rechte horizontale en verticale lijnen op in het oppervlak die een lichte wisseling van kleur geven in de grijstinten.
Vanaf deze stap in het productieproces worden de verschillen tussen beide gesteenten duidelijk zichtbaar. En dan voornamelijk de keuze in mogelijkheden. Bij het Belgisch hardsteen zijn er namelijk wel meer dan 50 verschillende bewerkingen mogelijk. De bewerkingsmogelijkheden bij het Vietnamees hardsteen zijn heel wat beperkter. Sterker nog, de keuzes beperken zich tot de afwerkingen gezoet met strakke randen, geschuurd & getrommeld en gezoet en getrommeld. Een bepalende factor voor het onderhoudsgemak van beide hardstenen vloeren is de gekozen bewerking. Toch betekent dit niet dat het Vietnamees hardsteen per definitie lager scoort in het gebruiksgemak, dan de Blauwe steen uit Henegouwen, België. Bij beide vloeren geven we namelijk hetzelfde onderhoudsadvies. Dit geeft beide hardsteen vloeren een beschermlaag die het indringen van vloeistoffen zoals koffie, thee e.d. enige tijd tegenhoudt, zodat er voldoende tijd is om de gemorste vloeistoffen op te ruimen.
Het antwoord op deze vraag is genuanceerd. Of een harsteen vloer krassen vertoont al dan niet, heeft voornamelijk te maken met de gekozen afwerking. Kies je bijvoorbeeld voor een hardsteen tegel, Vietnamees of Belgisch, met een donker gezoet oppervlak? Dan zullen beide vloeren krassen vertonen. Bij het Belgisch hardsteen heb je meer keuze in bewerkingen, waaronder enkele bewerkingen die het oppervlak van de tegel patineren. Dit betekent voor de krasbestendigheid dat de krassen alsnog in oppervlak zullen komen, maar deze in vele mindere mate zichtbaar zullen zijn of zelfs helemaal niet zichtbaar.
Het prijsverschil tussen de beide blauwe hardstenen is groot. Het Aziatische hardsteen is namelijk zo ongeveer de helft goedkoper dan het Belgische hardsteen. De Belgische groeve Carrieres du Hainaut, waar wij ons meeste hardsteen vandaan betrekken, heeft een strenge selectieprocedure in elke fase van het ontginnings- en bewerkingsproces. Vanwege deze strenge selectie is het aanbod van materiaal beperkter dan het Vietnamees hardsteen. Heeft Chinees hardsteen een mindere kwaliteit dan Belgisch hardsteen? Dat is een vraag die met regelmaat gesteld wordt. Sterker nog in veel gevallen wordt er zelfs aangenomen dat Chinees hardsteen een minder kwaliteit heeft dan Belgisch hardsteen. Maar klopt deze aanname wel?
Heel simpel gezegd is het eerlijke antwoord op deze stelling; nee. Chinees hardsteen hoeft zeker niet van een mindere kwaliteit te zijn dan Belgisch hardsteen. Beide soorten hardsteen zijn zowel te koop in een hoge als in een minder hoge kwaliteit. Wel is er verschil in uiterlijk, ouderdom en samenstelling. Wat zijn de verschillen tussen Chinees en Belgisch hardsteen? Belgisch hardsteen (crinoïde kalksteen) heeft een blauwgrijze kleur en is relatief rijk aan kleine fossielen in de steen. Na verloop van tijd kan Belgisch hardsteen kleine zwarte vlekken vertonen die trouwens geen invloed hebben op de kwaliteit van de steen. Chinees hardsteen is zo’n 150 miljoen jaar ouder dan Belgisch hardsteen. Deze hardsteen is rijk aan dolomiet en is meestal herkenbaar doordat er kleine kalkbolletjes en witte aders met vlekken in het gesteente opgenomen zijn. Het in het Chinees hardsteen aanwezige dolomiet kan in de loop van de tijd zorgen voor een lichte bruinverkleuring. Deze bruinverkleuring heeft trouwens geen enkel negatief effect op de kwaliteit van de hardsteen. De keuze tussen Belgisch en Chinees hardsteen van een vergelijkbare kwaliteit zal daarom vooral bepaald worden door persoonlijke smaak. Wel is Chinees hardsteen vaak nog wel wat goedkoper dan Belgisch of Iers hardsteen.
Hoe kun je de kwaliteit van Chinees en Belgisch hardsteen herkennen? Om het mogelijk te maken om de verschillen in kwaliteit van de hardsteen te herkennen bestaan er zowel voor Belgisch als Chinees hardsteen controlesystemen. Het controlesysteem voor Belgisch hardsteen heeft een langere geschiedenis dan de Chinese. Elke partij hardsteen wordt gecontroleerd op kwaliteit en daarna ingedeeld in vier verschillende kwaliteitsklassen A, B, C en D (soms ook aangeduid als 1e, 2e, 3e en 4e klasse). Belgisch hardsteen dat is aangeduid als A heeft de hoogste kwaliteit. De kwaliteitscontrole van Chinees hardsteen heeft jarenlang achtergelopen bij het Belgische systeem. Echter in het afgelopen decennium is er in China veel werk verzet om ook hier een goede en betrouwbare kwaliteitscontrole op te zetten. En deze inspanning heeft ertoe geleid dat de betrouwbaarheid met enorme sprongen vooruit is gegaan.
Conclusie Chinees hardsteen is niet van mindere kwaliteit dan Belgisch hardsteen. De kwaliteit van Chinees hardsteen hoeft zeker niet onder te doen voor Belgisch harsteen. In 2011 schreef natuursteenkenner Geert Legein al een interessant artikel in het vakblad natuursteen, dat een goede weergave geeft over de verschillende eigenschappen van de meest bekende hardsteensoorten. We zijn zó blij dat we met Nibo Stone naar Italië zijn gevlogen. Sterk, strak en onderhoudsvriendelijk.
Wat is Belgisch hardsteen en hoe past het in toepassingen?
Belgisch hardsteen is een kalksteen die zijn oorsprong in België vindt en voornamelijk voorkomt in de Ardennen. Het wordt soms Arduin genoemd en is een sedimentair gesteente bestaand uit kalkskeletten van kleine zeediertjes die samen met een calcietsavitting zijn samengeperst. De blauwgrijze kleur komt tot stand door het gehalte van fijn verspreide plantaardige resten. Belgisch hardsteen is harder en dichter dan veel andere varianten en kan donker gezoet zijn als een machinaal bewerkte variant. Bij zoeten wordt het oppervlak met een fijne korrel geschuurd, wat een matte afwerking oplevert. Buiten kan Belgisch hardsteen in geschuurde, getrommelde of gezoete afwerkingen toegepast worden, terwijl binnen vaak gekozen wordt voor gepolijste of gezoete oppervlakken met patina‑vorming na verloop van tijd.
Aanvullende kenmerken en onderhoud
Belgis hhardsteen is onderhoudsvriendelijk en vereist doorgaans eenvoudige reiniging met water en een zachte borstel of doek. Voor hardnekkiger vuil kunnen milde, pH-neutrale reinigingsmiddelen worden gebruikt. Voor buitentoepassingen is impregnering of hardsteenolie aan te raden om de kleur en de waterafstotende eigenschappen te behouden. Te agressieve schoonmaakmiddelen en zuren kunnen kalkhoudende stenen beschadigen; volg daarom altijd de aanbevelingen van de fabrikant.
De afwerking bepaalt minstens zo veel als de steensoort zelf. Gezoet, gepolijst of geschuurd hebben ieder hun eigen karakter en slijtagepatronen. Gepolijste vloeren tonen krassen en loopzones sneller, terwijl gezoete en getrommelde oppervlakken minder snel vervelende zichtbare tekenen geven. Bij buitengebruik zal de steen na verloop van tijd lichter worden en een wat grovere structuur krijgen door weersinvloeden. Frijnen (randfrezen) kan tot strakke, rechte lijnen leiden in verticale richting tot 70 mm hoog.
Identificatie en controle van kwaliteit
België biedt kwaliteitscontroles met vier klassen (A, B, C, D). Chinees hardsteen heeft de geschiedenis van kwaliteitscontrole opgevoerd en toont toenemende betrouwbaarheid. Voor een koper is het vaak de combinatie van kleur, fossielentekening en afwerking die bepaalt welke behandeling mogelijk en logisch is. Een reservetegel kan helpen om de oorspronkelijke kleur en kenmerken in kaart te brengen.
| Aspect | Belgisch hardsteen | Chinees hardsteen | Vietnamees hardsteen |
|---|---|---|---|
| Kleur | Blauwgrijs tot donker blauwgrijs | Grijs tot donkergrijs | Grijsblauw tot blauwgrijs |
| Fossielen | Levendige fossiele tekening | Minder opvallende fossielen | Soms fossiele tekenen, soms egaal |
| Prijs | Hoger | Gemiddeld tot lager | Lagere prijs |
| Onderhoud | Implicaties afhankelijk van afwerking | Afhankelijk van porositeit en afwerking |
Belangrijk: de keuze tussen Belgisch en Chinees hardsteen hangt minder af van de algemene kwaliteit dan van uiterlijk, ouderdom en samenstelling. Beide soorten kunnen hoogwaardig zijn en dienen met passende onderhouds- en afwerkingspraktijken behandeld te worden.
Natuursteen vensterbank op maat zagen | Steenbok Natuursteen
Samenvatting van belangrijke kenmerken van Belgisch hardsteen
- Blauwgrijze tot donker blauwgrijze kleur met fossiele resten zoals crinoïdes.
- Meerdere afwerkingsmogelijkheden: gezoet, gepolijst, geschuurd, getrommeld, en meer.
- Relatief onderhoudsvriendelijk bij juiste impregnering en verzorging.
- Beperkter aanbod door strenge selectie in groeves zoals Carrieres du Hainaut.
- Krassen zijn afhankelijk van afwerking; patina kan krasbestendigheid beïnvloeden.
- Voorkomt vlekken goed met impregnatie en pH-neutrale reinigingsmiddelen.
- Belangrijk onderscheid ten opzichte van Chinees hardsteen ligt in fossiele tekening en kleurvariatie.
- Toepasbaar zowel binnen als buiten, met verschillende look‑en‑feel-impressies door afwerkingen.