Prijspijler van stadsverwarming: uitleg en werking, inclusief prijsplafond

Stadsverwarming is een duurzaam alternatief voor gaskachels en centrales; de warmte wordt via een ondergronds buizennetwerk getransporteerd naar woningen en gebouwen. De warmtebron kan bestaan uit restwarmte uit elektriciteitscentrales, afvalverbrandingsovens en industriële processen, maar ook uit duurzame bronnen zoals geothermie, aquathermie en restwarmte van bedrijven. In de toekomst moeten warmtebronnen steeds duurzamer zijn en vooral afkomstig uit geothermie, aquathermie of restwarmte van bedrijven; dit sluit aan bij klimaatdoelen en de doelstelling in het Klimaatakkoord om aardgasvrij te worden.

Wat is stadsverwarming en hoe werkt het?

Stadsverwarming bestaat uit een ondergronds buizennetwerk waardoor warm water stroomt dat gebruikt wordt voor centrale verwarming van huizen en voor warm kraanwater. Het warme water wordt in een verdeelstation in de wijk overgedragen aan een tweede leiding die water levert aan de afleverset in woningen. Die afleverset verdeelt de warmte over radiatoren en, indien aanwezig, het warmtapwatervoorziening in de woning. Het afgekoelde water stroomt terug naar het overdrachtstation om opnieuw te worden opgewarmd. Het systeem vereist geen individuele cv-ketel en bewoners koken vaak elektrisch; de binneninstallatie bestaat uit twee delen: de afleverset met warmtemeter en de binneninstallatie met leidingen, radiatoren en thermostaat.

Een typisch warmtevoorzieningssysteem omvat een afleverset die drie functies vervult: de verwarming van de woning, de levering van warm tapwater en de registratie van warmteverbruik. De afleverset kan bestaan uit verschillende onderdelen, waaronder afsluiters, aansluitingen voor drinkwater en warmtapwater en een warmtapwaterwisselaar. De afleverset is eigenlijk de CV-ketel voor de warmtegebruiker: zij gebruiken stadsverwarming in plaats van verbranding in een gasgestookte CV-ketel. De binneninstallatie moet voldoen aan voorwaarden en onderhoud van de gemeente of warmteleverancier ( Ennatuurlijk in sommige gevallen) en kan aanbevelingen geven over geschikte radiatoren, bij voorkeur staal in plaats van aluminium vanwege pH-waarden in stadsverwarming.

Welke wijken en steden hebben stadsverwarming?

Stadsverwarming wordt toegepast in diverse steden zoals Rotterdam, Arnhem, Eindhoven, Breda, Tilburg, Purmerend, Nijmegen en andere, en wordt geleverd door grote energieleveranciers zoals Vattenfall, Eneco en Essent; in Breda is Ennatuurlijk betrokken. In Breda ligt een van de oudste warmtenetten; circa 20.000 woningen en 100 bedrijven zijn aangesloten. De warmtebron is voor 91% afkomstig van de RWE Amercentrale en deels van riolering en biogas uit rioolwaterzuiveringsinstallaties. Deze mix van bronnen illustreert hoe restwarmte en duurzame bronnen kunnen samenwerken om woningen te verwarmen zonder gas.

De gemeente regelt de aanleg van warmtenetten en wijken die van het aardgas afgaan worden via een wijkaanpak ingevoerd. De snelheid en aard van aansluiting hangen af van gemeentelijke plannen en beleidskeuzes; sommige wijken krijgen voor 2030 stadsverwarming, andere blijven nog gas aanhouden. De Tweede Kamer heeft een wet aangenomen die gemeenten bevoegd maakt wijken van aardgas af te sluiten; velden zoals VvE’s met meer dan twintig appartementen kunnen verplicht worden aangesloten op stadsverwarming, hoewel veel plannen nog in de fase van besluitvorming verkeert. De overheid wil tariefkoppelingen met gas loslaten en tarieven transparanter maken via de Warmtewet, wat in de toekomst kan betekenen dat tarieven gebaseerd worden op daadwerkelijke kosten plus een redelijke winstmarge.

Tarieven en prijsplafond

Prijsplafond voor stadsverwarming is ingesteld en geldt sinds 1 januari 2023 als onderdeel van bredere prijsregulering voor kleinverbruikers. Het maximumtarief wordt jaarlijks vastgesteld door de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Een leveringstarief voor verbruikte stadsverwarming wordt nu vaak weergegeven als een bedrag per gigajoule (GJ) warmte, inclusief vaste kosten. In 2023 is er een prijsplafond van €47,39 per GJ genoemd als limiet; de exacte verbruiksgrens en voorwaarden variëren per situatie. Tarieven kunnen per net en per wijk verschillen, en sommige kostenonderdelen kunnen afwijken afhankelijk van de leverancier en huur- of koopsituatie. De verandering naar een kostenbasis-model betekent mogelijk tariefstijgingen in sommige gevallen, maar kan in andere situaties juist prijsstabilisatie brengen als de winstmarges transparanter en op kosten gebaseerd zijn.

Nieuwe Warmtewet beoogt transparantere tarieven door de prijs voor stadsverwarming te baseren op de kosten van warmtebedrijven plus een redelijke winstmarge. Dit hoeft echter niet direct tot lagere tarieven te leiden; afhankelijk van kosten en marktomstandigheden kunnen tarieven in sommige gevallen stijgen. De ACM houdt toezicht op tariefvorming en stuurt bij waar nodig om oneerlijke winsten te voorkomen. Het prijsplafond geldt voor kleinverbruikers en de meeste bewoners met stadsverwarming; blokverwarming (waarbij een gebouw of blok appartementsgebouwen centraal verwarmt) kan onder een andere regeling vallen en krijgt mogelijk andere tegemoetkomingen via vaste bedragen per zelfstandige wooneenheid per jaar.

Aansluiting en kosten voor jouw woning

Wanneer jouw huis op stadsverwarming is aangesloten, is er doorgaans geen cv-ketel nodig en ook geen gasmeter. De warmte komt via de afleverset en warmtemeter binnen; de binneninstallatie bestaat uit radiatoren, leidingen en thermostaat. Aan de hand van de warmtemeter wordt het warmteverbruik gemeten, inclusief verwarming én warm kraanwater. De kosten bestaan uit warmteprijs, transportkosten en service/onderhoudskosten, afhankelijk van verbruik en leverancier. In veel gevallen kan de gemeente de aansluitingen en onderhoud van de apparatuur regelen, terwijl bewoners zelf verantwoordelijk zijn voor tijdige ontluchting van radiatoren en eenvoudige onderhoudsverzoeken. De overheid voert btw-verlaging op energie door tot 9% (sinds 1 juli 2022) voor stadsverwarming om de energielasten te verlagen.

Wat betekent dit voor woningen in Breda of andere steden? Voor veel woningen geldt dat er geen cv-ketel meer nodig is en dat warmte gemeten wordt via warmtemeters. Tarieven blijven afhankelijk van verbruik en type aansluiting. Voor huizen met stadsverwarming geldt bovendien dat men niet vrij kan kiezen voor een andere warmteleverancier; per net is er één aanbieder, en de gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud van de installaties in de wijk. In geval van storing kan compensatie mogelijk zijn als er minimaal vier uur geen stadswarmte beschikbaar is. Warmtewet beschermt afnemers en bewoners tegen onredelijke tariefontwikkeling.

Praktische aspecten voor bewoners

In de woning komt de warmte via de afleverset en warmtemeter binnen; de afleverset staat meestal in de meterkast en heeft standaard functies: verwarming van de woning, levering van warm tapwater en registratie van warmteverbruik. De binneninstallatie vereist correcte installatie en onderhoud; het advies is om stalen radiatoren te gebruiken in plaats van aluminium vanwege mogelijke corrosie bij pH-waarde van stadsverwarming. Radiatorthermostaten en thermostaten kunnen helpen de temperatuur in huis effectief te regelen, evenals eventuele slimme thermostaten die geschikt zijn voor stadsverwarming. De meeste woningen met stadsverwarming hebben minder onderhoudsbehoefte aan de verwarmingsinstallatie, maar ontluchten van radiatoren blijft soms nodig bij onregelmatig geluid of borrelingen.

Het prijsplafond voor 2023 geldt niet voor alle bewoners; degenen met blokverwarming of blokverwarming gecombineerd met elektriciteits- of gaslevering kunnen mogelijk niet onder het plafond vallen en ontvangen mogelijk een vast bedrag per zelfstandige of onzelfstandige wooneenheid als compensatie. Voor bewoners die niet onder het plafond vallen, blijft tariefbepaling afhankelijk van de specifieke warmteleverancier en contract. Gemeenten hebben either de bevoegdheid of de verantwoordelijkheid om wijken tijdig aardgasvrij te maken en te investeren in warmtenetten, terwijl bewoners duidelijke informatie en voldoende tijd moeten krijgen om keuzes te maken over aansluiting op stadsverwarming.

Samenvattend: stadsverwarming biedt een veilige, koolstofarme manier om huizen te verwarmen en warm water te leveren, met voordelen voor het milieu en minder afhankelijkheid van gas. Toch zijn de kosten, tariefstructuur en verplichtingen in sommige gevallen onzeker en kunnen de tarieven variëren afhankelijk van plannen van gemeenten en de markt. Verantwoordelijke partijen-waaronder Vereniging Eigen Huis, ACM en de overheid-sturen op transparantere tarieven en betere informatie voor bewoners bij de overgang naar aardgasvrije woningen.

Overzichtstabel: belangrijke kenmerken van stadsverwarming

tags: #plafond #voor #stadsverwarming