Het coronavirus is constant onder ons aanwezig, maar minder ziekmakend. We noemen dat de endemische fase. In een endemische fase zijn er nog steeds kwetsbare mensen die een verhoogde kans hebben om ernstig ziek te worden van een besmetting met het coronavirus of een ander luchtwegvirus. Daarom blijft het belangrijk met hen rekening te houden.
Wat is corona en hoe herken ik het?
Er zijn verschillende soorten coronavirussen. Het coronavirus dat COVID-19 veroorzaakt, heet officieel (severe acute respiratory syndrome)-CoV-2. Hiervan bestaan verschillende varianten en subvarianten. Meer informatie over de verschillende varianten en onderzoek daarnaar staat op de pagina over de varianten.
Hoe herken ik corona? Mogelijke klachten bij COVID-19 zijn: Verkoudheidsklachten (zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn) Hoesten Benauwdheid Verhoging of koorts Plotseling verlies van reuk en/of smaak (zonder neusverstopping).
Mensen met COVID-19 hebben soms ook klachten als: Vermoeidheid Hoofdpijn Spierpijn Duizeligheid Prikkelbaarheid/verwardheid Buikpijn Afvallen/verlies van eetlust Diarree Overgeven / misselijkheid Oogpijn Oogontsteking Huidafwijkingen Zich niet lekker voelen.
Wat te doen bij klachten?
Heeft u klachten zoals hierboven beschreven? Dan kan het zijn dat u corona of een andere luchtweginfectie heeft. Het is belangrijk dat u een mogelijke besmetting niet overdraagt aan anderen. Vooral mensen met een kwetsbare gezondheid kunnen ernstig ziek worden door corona of andere luchtweginfecties. U kunt niet helemaal voorkomen dat u een luchtweginfectie krijgt. Met de volgende algemene adviezen kunt u wel de kans verkleinen dat u het virus doorgeeft aan iemand anders: Bent u ziek? Blijf thuis. Bent u niet ziek, maar heeft u wel klachten? Werk thuis als dat kan. Overleg indien nodig met uw werkgever. Hoest en nies in uw elleboog. Houd afstand tot anderen. Vermijd contact met mensen die ernstig ziek kunnen worden van een luchtweginfectie. Is contact toch nodig (bijvoorbeeld bij mantelzorg)? Draag een mondneusmasker. Goede hygiëne helpt om verspreiding te beperken en kan helpen voorkomen dat u zelf ziek wordt. Mensen van 60 jaar of ouder, mensen met onderliggende aandoeningen en mensen met een immuunstoornis lopen meer risico om ernstig ziek te worden van COVID-19. Ook als zij eerder gevaccineerd zijn of corona hebben gehad. De afweer die zij hebben tegen het virus neemt na verloop van tijd af.
Hoe krijg ik corona en hoe voorkom ik het?
Het coronavirus wordt verspreid door druppeltjes. Bijvoorbeeld door hoesten, niezen, zingen of praten. Dan komen er druppeltjes met het virus in de lucht. Als andere mensen die druppeltjes inademen, kunnen zij besmet raken met het virus. Dit kan ook als ze de druppeltjes via de handen in de mond, neus of ogen krijgen. U bent al besmettelijk 1 à 2 dagen voordat u klachten krijgt. De eerste dagen nadat u klachten heeft gekregen, bent u het meest besmettelijk. Dit neemt snel af en na 5 dagen bent u meestal niet meer besmettelijk. Als u hoest en niest, bent u besmettelijker dan wanneer u deze klachten niet heeft.
Goede hygiëne helpt om verspreiding van corona tegen te gaan. Was daarom vaak en goed uw handen met water en zeep en ventileer binnenruimtes. Er bestaat een vaccin tegen corona. Deze coronaprik beschermt niet volledig tegen het krijgen van een infectie, maar beschermt goed tegen ernstig ziek worden en verkleint de kans dat u het virus doorgeeft aan anderen.
Zelftest en uitslag
Test of u corona heeft met een corona-zelftest. Denkt u dat u corona heeft? Dan kunt u een corona-zelftest doen. Dit is niet verplicht. Corona-zelftesten zijn te koop bij drogist of apotheek. Op de verpakking staat hoelang deze houdbaar is. Als een zelftest over de houdbaarheidsdatum is, is deze minder betrouwbaar. De uitslag van de test is dan minder zeker. U kunt dan beter een nieuwe zelftest kopen. De corona-zelftest meet het virus dat op dat moment in uw neus aanwezig is. Soms kan het virus nog in kleinere hoeveelheden aanwezig zijn. U kunt dan nog steeds besmettelijk zijn, ook al geeft de test een negatieve uitslag. Het is daarom belangrijk om niet alleen op de testuitslag te vertrouwen, maar ook te letten op hoe u zich voelt.
Houdt u zich, zolang u nog klachten heeft, aan de adviezen bij luchtwegklachten. Zo voorkomt u dat u andere mensen onbedoeld besmet.
Is corona te behandelen?
Patiënten die erg ziek zijn, kunnen in het ziekenhuis behandeld worden en medicijnen krijgen. Deze werken tegen het virus, tegen ontstekingen die het virus veroorzaakt of tegen het ontstaan van bloedklonten (trombose of longembolie). Er bestaan nog geen medicijnen die iemand zeer snel kunnen genezen van corona. Het lichaam moet dit vooral zelf doen. Medicijnen kunnen het lichaam hier wel bij helpen.
Hoe lang duurt herstel en wat is Long COVID?
Het kan per persoon verschillen hoelang het duurt voordat iemand hersteld is. Sommige mensen herstellen binnen een aantal dagen. Maar bij sommige mensen duurt het langer. Een deel van de mensen blijft lang klachten houden na een coronabesmetting. Dit heet post-COVID of Long COVID. Deze klachten kunnen weken tot maanden en soms zelfs jaren blijven.
Kan ik meerdere keren corona krijgen?
Ja, u kunt meerdere keren corona krijgen. Mensen die opnieuw besmet raken, lijken meestal minder ernstig ziek te worden, maar ze kunnen anderen nog wel besmetten. De meeste mensen bouwen afweer op tegen het virus nadat zij besmet zijn geweest. De duur en sterkte van bescherming tegen verschillende varianten is nog niet volledig bekend.
Isolatie en quarantainemaatregelen in Nederland en België
Tot maart 2023 heeft Nederland de endemische fase bereikt en zijn de laatste nationale corona-adviezen komen te vervallen. Dit betekent dat test- en isolatieadviezen zijn aangepast omdat de afweer hoog is en weinig mensen ernstig ziek worden van de huidige varianten. Wel blijft het belangrijk om bij klachten thuis te blijven en bij ernstige klachten contact op te nemen met de huisarts. Voor kwetsbare mensen blijft aandacht bestaan voor maatregelen bij luchtweginfecties.
De adviezen beschreven in deze module betreffen patiënten en zijn gebaseerd op wetenschappelijke evidentie. In het verleden werd aangehouden dat een persoon met COVID-19 niet meer geïsoleerd hoeft te worden na 24 uur symptoomvrij en ten minste 7 dagen na eerste ziektedag; later werd de duur van isolatie beperkt tot 5 dagen met 24 uur klachtenvrij. De duur van isolatie is afhankelijk van de patiëntenpopulatie en de symptomen. Voor ziekenhuispatiënten en immuungecompromitteerden kunnen extra voorzorgsmaatregelen gelden.
Praktische regels voor thuisisolatie en quarantaine bij huisgenoten
Als je positief test, ga je in isolatie. Je blijft op een eigen kamer en huisgenoten vermijden contact. Wanneer je uit isolatie mag, hangt af van jouw klachten en gezondheid; doorgaans is dit afhankelijk van klachtenvrij zijn en/ of testuitslagen volgens de actuele protocollen. Bij een huisgenoot of nauw contact met corona ga je in quarantaine en doe je een zelftest of test bij de GGD. Als de uitslag positief is, ga je in isolatie. Als de uitslag negatief is maar de blootstelling geldt nog, blijf je in quarantaine en laat je jezelf testen na een aantal dagen.
Speciale maatregelen in ziekenhuizen en cohortverpleging
In ziekenhuizen worden isolatiemaatregelen toegepast om verspreiding via druppels en direct contact te voorkomen. Zorgverleners dragen mond-neusmaskers, handschoenen, schorten en beschermbrillen. Cohortverpleging (meerdere patiënten met dezelfde infectie op één kamer) kan ook toegepast worden, afhankelijk van de situatie en de risico's.
Coronavirus: Wat experts ons kunnen vertellen over isolatie | Covid-19 Special
Onderzoeken naar besmettelijkheid en varianten
In diverse studies is de duur van virusuitscheiding en kweekbaar virus onderzocht, evenals de relatie tussen Ct-waarden en viruskweek. De bevindingen variëren per variant en patiënt. Over het algemeen neemt de kans op het aantreffen van kweekbaar virus af na ongeveer 8-11 dagen bij immuuncompetente personen, maar kan langer zijn bij immuuncompromitteerden en bij bepaalde varianten. Verschillende onderzoeken melden dat een Ct-waarde hoger dan circa 30 vaak geassocieerd is met gebrek aan kweekbaar virus, maar dit is geen rigide grens en afhankelijk van de laboratoriumwaarden.
Verouderde en huidige stand van zaken
Sinds 2023 is de nationale corona-aanpak in Nederland verfijnd doordat de endemische fase is bereikt en de meeste maatregelen zijn komen te vervallen. Desondanks blijft het advies om bij klachten thuis te blijven en kwetsbare personen extra voorzichtig te benaderen. De ontwikkelingen in behandeling, isolatie en quarantaine blijven onderwerp van voortdurende evaluatie en onderzoek.