Renovatie van de Eerste van Swindenstraat in Amsterdam: informatie en impact

Zes maanden eerder dan gepland werd de herinrichting van de Eerste van Swindenstraat voltooid, wat in samenwerking met stadsdeel Oost en de ondernemersvereniging de BIZ afgelopen zaterdag werd gevierd met een straatfeest. Het evenement begon om 11.00 uur en werd geopend door stadsdeelvoorzitter Carolien de Heer; tijdens het feest kregen bezoekers en ondernemers informatie over de vernieuwde winkelstraat. De activiteiten, waaronder muziek, workshops, optredens van volkszangers en kinderactiviteiten, duurden tot 17.00 uur.

Tussen 2017 en 2022 hebben bewoners en ondernemers in dialoog gezocht voor een frisse toekomst van de straat, waarbij de herinrichting leidde tot éénrichtingsverkeer, meer ruimte voor voetgangers en fietsers, en bredere trottoirs. Ondanks jarenlange controverse over inspraak en betrokkenheid bij besluitvorming, heeft de realisatie uiteindelijk geleid tot een duidelijke verbetering in de openbare ruimte. De straat werd opnieuw ingericht met aandacht voor het winkelend publiek en een betere verbinding met omliggende wijken zoals de Javastraat en het Oosterpark.

Wat is er precies veranderd?

De opknapbeurt zorgde voor de volgende belangrijkste wijzigingen: eenrichtingsverkeer, bredere stoepen en meer ruimte voor voetgangers en fietsers; de rijbaan werd smaller en de parkeerplekken zijn aangepast naar parallelle parkeren. De kruising met de Pontanusstraat werd opnieuw ingericht en het laad- en losgebied biedt nu ruimte voor parkeren tussen 18.00 en 07.00 uur. Tijdens de werkzaamheden zijn 73 oude bomen vervangen door 56 nieuwe iepen, met een verbeterd drainagesysteem en meer groeiruimte om toekomstbestendig groen te garanderen. Twee grote bomen aan het begin van de straat bleven behouden. Een deel van het hout van de oude bomen is gebruikt om twintig insectenhotels te maken die op verschillende plekken in de straat zijn geplaatst.

Ook is er aandacht voor esthetiek en verblijf: er zijn plantenbakken toegevoegd om het groen te compenseren en er is geïnvesteerd in “voren de gevel” elementen om de winkelpuien op de begane grond ruim een halve meter achter de rooilijn te plaatsen en te kaderen met kolommen. Deze kolommen dienen als kader voor reclame-uitingen en geven winkeliers de vrijheid om een eigen pui te creëren zonder de eenheid van het plan te verstoren. Het ontwerp omvatte vier blokken met een combinatie van winkels en woningen, waarbij de entree en de transitie tussen straat en woning duidelijk gemarkeerd zijn door toegepaste kleuren, licht en vormen, mede ontworpen door kunstenaar John Blake.

Verdieping van bewoners- en ondernemerservaring

Ondernemers en bezoekers zijn overwegend positief over het resultaat van de herinrichting. Schoenmaker Stanley de Leeuw, die sinds 2009 aan de Eerste van Swindenstraat een zaak heeft, noemde de opknapbeurt een goede stap vooruit en prees de verbetering in schoonheid en representativiteit, terwijl hij teleurstelling uitsprak over het aantal parkeervoorzieningen. Een groot deel van de oude milieu- en geluidkringen uit de buurt is verminderd, wat bijdraagt aan een aangenamere winkelervaring.

Faizah (43) hoopt dat de Dapperbuurt weer in trek raakt bij winkeliers, gezien de herinrichting de aantrekkelijkheid van de straat heeft vergroot en mogelijk leegstaande panden weer in gebruik kan brengen. Een belangrijke historische verwijzing is dat de Eerste van Swindenstraat werd vernoemd naar de Amsterdamse hoogleraar Jean Henri van Swinden. Bij het oorspronkelijke ontwerp werd TANGRAM ingeschakeld voor de architectonische planning van de blokken met winkels op de begane grond en woonverdiepingen erboven, waarbij de winkelpuien naar achter de rooilijn zijn geplaatst om eenheid en flexibiliteit te waarborgen.

Historische context en toekomstvisie

In 1990 werd besloten de lange, verwaarloosde straatwand aan de noordzijde aan te pakken, met de wens voor een gedifferentieerd woningaanbod en moderne, flexibele winkelfuncties. Vier blokken met winkels op de begane grond en vier woonverdiepingen erboven ontstonden, waarbij de entrees de overgang markeren tussen een levendige straat en een rustige woonomgeving. Kunstenaar John Blake onderschept de entree-omgving met unieke kleurstellingen en lichtscenario's, en de ronde vormen van de trappenhuizen geven de kleine ruimtes een ruim karakter.

Anno 2020 werd gewerkt aan verdere vernieuwing van de straat, met plannen voor een herinrichting die rekening houdt met de huidige behoeften van voetgangers en fietsers, en die de aantrekkelijkheid voor ondernemers versterkt. De eerste resultaten van deze vernieuwingsslag zijn al zichtbaar in de bredere trottoirs, de vernieuwde bomenpopulatie en de herinrichting van enkele kruisingen, wat de straat veiliger en aangenamer maakt voor bezoek‑ en winkellui.

1. Eenrichtingsverkeer tussen Linnaeusstraat en Pontanusstraat
2. Brede trottoirs met zitgelegenheid
3. 56 nieuwe iepen en 73 verwijderde bomen met insectenhotels
4. Verplaatsde winkelpuien achter de rooilijn met kolomindeling
5. Nieuwe parkeervakken parallel aan de weg en aangepast laad-/losgebied

Stadsdeelvoorzitter Carolien de Heer onderstreept het feit dat de straat overzichtelijker is geworden en dat er meer rekening is gehouden met het winkelend publiek. Het straatfeest ter gelegenheid van de oplevering werd bijgewoond door diverse aanwezigen en bood informatie over de herinrichting, naast muziek en andere activiteiten die de heropening vierden.

tags: #renovatie #eerste #van #swindenstraat