Renovatie van het Kamerlingh Onnes Gebouw in Leiden: plannen, dialoog met buurt en invloeden op de rechtsgeleerdheid

De Zonneveldstraatkant van het KOG wordt gerenoveerd. Het Kamerlingh Onnes Gebouw (KOG) gaat op de schop. De universiteit gaat de achterkant van het gebouw, aan de Zonneveldstraat, renoveren. Dat schrijft de wijkvereniging voor de Pieters- en Academiewijk en Levendaal-West (PAL) in hun periodieke nieuwsbrief. De wijkvereniging noemt de plannen van de universiteit echter ‘weinig ambitieus’ en pleit bij de universiteit voor een groene gevel.

Momenteel vormt een houten raamwerk de achtergevel van de juridische faculteit. De oorspronkelijke renovatieplannen van de universiteit omvatten het verwijderen van het hout en de gevel ’terugbrengen in de oorspronkelijke staat’, schrijft de wijkvereniging in haar nieuwsbrief. Dit plan kan op weinig enthousiasme rekenen, omdat de gevel uit de jaren zestig uit de toon zou vallen in het huidige straatbeeld. Woensdag 31 oktober jl. om 12.00 uur verrichte rector Stolker samen met decaan Joanne van der Leun de opening van de feestelijk aangeklede derde etage. “Kort nadat Joanne was aangetreden als decaan kwam ze bij mij met haar plan om de huisvesting in het KOG aan te pakken”, blikte Stolker terug op het begin van het ambitieuze en omvangrijke verbouwingsproject. Van der Leun stipte de belangrijkste veranderingen op de vernieuwde etage aan. “Er is nu veel meer licht en transparantie. De derde etage wordt nu gebruikt door het Instituut voor Strafrecht en Criminologie.”

In de laatste Hart van de Stadkrant (nummer 168) heeft u kunnen lezen dat de Universiteit plannen heeft om de gevel van het KOG aan de zijde van de Zonneveldstraat te renoveren. Door een kleine afvaardiging uit de buurt (Rolf Verdel, Jan Wieles, Ton Bavelaar en het Bestuur van PAL) zijn inhoudelijke gesprekken gevoerd met de Universiteit over het nieuwe ontwerp van deze gevel. Daarbij is er door de bewoners een stevig pleidooi gehouden voor het vergroenen van de nieuwe gevel. Dat idee is door de Universiteit vanaf het begin met veel enthousiasme ontvangen en uiteindelijk ook omarmt. De Universiteit heeft vervolgens met haar eigen architect en adviseurs de plannen verder uitgewerkt en dit heeft ertoe geleid dat er op 1 september jl. een officiële bouwaanvraag is ingediend. De delegatie van buurtbewoners is zelf erg tevreden met het resultaat. Men vindt dit in alle opzichten een grote verbetering voor de straat en buurt. Daarbij past een compliment aan de mensen van de Universiteit omdat zij daadwerkelijk open stonden voor een dialoog en bereid zijn geweest hun initiële plannen in overleg met de buurt aan te passen. Er komt nog een afspraak met de om een beter beeld te krijgen van de planning, de uitvoering en het toekomstige onderhoud.

Projectbeschrijving en context

Project Description Het monumentale Kamerlingh Onnes Laboratorium in de binnenstad van Leiden stamt uit 1856. Van solitaire gebouwen in een park is het complex door verdichting ontwikkeld tot een nieuw stadsblok. Tot voor kort werkten natuurkundigen in dit Laboratorium dat vernoemd is naar de Leidse hoogleraar Heike Kamerlingh Onnes. Hij bereikte als eerste temperaturen tot een duizendste graad boven het absolute nulpunt (-273 C) en ontdekte en passant de supergeleiding. Ook andere grote natuurkundigen als Lorentz, Bohr en Einstein hebben in het laboratorium gewerkt of colleges gegeven als gastdocent.

Na een ingrijpende verbouwing zal het Kamerlingh Onnes complex onderdak gaan bieden aan de gehele rechtenfaculteit. De oorspronkelijke bebouwing aan de Steenschuur wordt aan de buitenzijde gerestaureerd en de monumentale voorgevel van architect des Konings (koning Willem III) Henri F.G.N. Camp (1821-1875) zichtbaar gemaakt. Van binnen wordt het gebouw gerenoveerd waarbij waardevolle interieurelementen zoals de imposante collegezaal intact blijven. De al in de vorige eeuw aangebouwd vestibule wordt de nieuwe centrale entree. De bebouwing aan de Nieuwsteeg blijft gehandhaafd. Van de bebouwing aan de Zonneveldstraat worden de gevels opnieuw bekleed. Op het bestaande betonskelet is een vierde verdieping geplaatst. Deze is 3,5 meter van de gevellijn teruggelegd waardoor de bezonning van de Zonneveldstraat verbetert. Aan de kant van de Langebrug is nieuwbouw in drie bouwlagen gerealiseerd.

Essentieel en centraal in de Faculteit der Rechtsgeleerdheid bevindt zich de relatief omvangrijke bibliotheek. Opslag en toegankelijkheid van kennis, nieuwsgierigheid, de wil om te leren. De bibliotheek is als het hart van de faculteit op het binnenterrein gesitueerd en bestaat uit één bouwlaag met daarin twee entresols. Daglicht komt rondom de bibliotheek naar binnen als ook via een glazen koker. Hierdoor is overal een rechtstreeks visueel contact mogelijk met het buitenklimaat. Rondom deze bibliotheek zijn de vier bouwdelen (drie bestaand, één nieuw) logistiek gekoppeld. Dit leidt tot een circuit van lesgeven, onderzoek en restauratieve voorziening rond de bibliotheek. Op de begane grond, eerste verdieping en het souterrain bevinden zich vrijwel alle collectieve ruimten. De collegezalen ten behoeve van hoor- en werkcolleges grenzen aan de bibliotheek en ontvangen boven- en zijlicht door de opaal-glazen-bouwsteen-wanden. Er is ontstaan een flexibel, multifunctioneel gebouw dat aanzienlijk kan bijdragen aan de nieuwe identiteit van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid. Bij de gratie van daglicht. Architect: prof. ir. Bouwsom:€ 29.390.000,00 (excl.

De herinrichting van het Kamerlingh Onnes Gebouw (KOG) in Leiden is al enige tijd onderwerp van gesprek van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid. Aanleiding is de veranderende vraag naar werkplekken binnen de faculteit. Het herinrichten is een integrale verandering in de functie van werkplekken. Sinds juni 2017 werkt Aestate /ontrafelexperts naar volle tevredenheid van het Faculteitsbestuur als projectleider aan de planvorming voor de herinrichting. Samen met de instituten zijn de uitgangspunten naar een gedragen vlekkenplan en inrichtingsvoorstel vertaald. Ook is Aestate aanspreekpunt vanuit de faculteit voor de expertise centra Vastgoed, ICT Shared Service Center en het Universitair Facilitair Bedrijf voor de realisatie.

Het herinrichtingsplan gaat uit van een modern huisvestingsconcept, gebaseerd op het uitgangspunt van activiteítgerelateerd werken en het delen van werk- en overlegplekken. Beide zijn nieuw binnen de faculteit. Dit vergt dan ook intensief overleg en aandacht voor communicatie. Ook de duurzaamheidsambities liggen hoog, er wordt gestreefd naar een grote mate van hergebruik van uitkomende materialen. Voor deze ontwikkeling doorlopen we samen met het expertise centrum Vastgoed de aanbestedingsprocedures en het vergunningentraject. Los ook mijn vraagstuk op! Medewerkers van de faculteit ervaren een krapte in werkplekken. Ook is er voor nieuwe collega’s niet direct een eigen werkplek beschikbaar omdat er geen ruimte meer is voor extra werkplekken. In 2015 zijn er meerdere onderzoeken gedaan naar de haalbaarheid van een uitbreiding en naar de bezetting en benutting van de bestaande werkplekken. Aestate heeft samen met de faculteit de bestaande situatie in kaart gebracht en de knelpunten inzichtelijk gemaakt. Door een andere mix van werk- en overlegplekken en door deze anders te positioneren over de verdiepingen kan de beschikbare ruimte efficiënter worden gebruikt. Aan de hand van universitaire activiteitenprofielen is een opzet gemaakt voor de mix in werkplekken. Deze is vertaald naar het gebouw in een referentieontwerp. Tegelijkertijd is op basis van kengetallen een raming gemaakt van de investeringskosten. Zo konden het ontwerp proces en het aanbestedingsproces tegelijk op lopen en is de voorbereidingstijd verkort. Uitgangspunt voor de herinrichting is het behoud van een prettige werkomgeving in het KOG waar medewerkers en gasten graag naartoe komen. Het doel is om te komen tot een toekomstbestendige inrichting waarbij de veranderingen in formatie zónder verbouwingen en ingrijpende verhuizingen kunnen worden opgevangen. Het efficiënter gebruik maken van de beschikbare ruimte kan door gebruik te maken van ‘activiteit gerelateerde werkplekken’ die geclusterd zijn om een herkenbare thuisbasis van een instituut. Activiteit gerelateerde werkplekken houdt in dat de overlegplekken en werkplekken voor geconcentreerd werken gescheiden worden. Het referentieontwerp is met de instituten besproken en op maat gemaakt. In gebruikerssessies zijn de wensen en eisen voor de werkplekken, voorzieningen en informele ontmoetingsplekken geïnventariseerd. De architect van de universiteit is vanaf het begin betrokken en heeft sfeerimpressies gemaakt zodat gebruikers konden zien wat er gemaakt zou worden. Dit praat met gebruikers makkelijker dan met plattegronden. Het referentieontwerp bestaat uit bouwstenen, die in samenspraak met het UFB, ISSC en Vastgoed verder uitgewerkt zijn tot een alternatief Programma van Eisen. Dit is gebruikt voor de aanbesteding van een bouwteampartner. In het ontwerpteam zijn de impressies, het referentieontwerp en de bouwstenen tot één geheel uitgewerkt. De formatie van de faculteit verandert continu. Tim van der WalHuisvestingsmanagement

Infographic met ligging KOG en renovatieroute langs Zonneveldstraat

tags: #renovatie #kamerlingh #onnes