In mijn praktijk voor relatietherapie hoor ik vaak van stellen dat zij verhuizen en langdurige verbouwingen als stressvol ervaren. Wat maakt een verhuizing of verbouwing dan stressvol? Een extra taak bovenop een druk leven. Zonder dat er extra uren in een dag bij komen. Omgaan met tegenslag. Verschillende tussen jou en partner overbruggen. Teveel kapiteins op een schip. Deze bovenstaande processen zijn stressoren tijdens verbouwen en verhuizen. Zo’n stressor hoeft niet voor een gevoel van stress te zorgen zolang er draagkracht is.
In de rest van dit artikel lees je per stressor de achterliggende psychologie. Zo weet jij straks ook hoe het toch komt, dat verhuizen en verbouwen zo’n stress geven. Beginnend met het Demand-Control Model. Dit model houdt rekening met de psychologische taakeisen van de langdurige verbouwing of verhuizing en de sturingsmogelijkheden die jij als Bobby de Bouwer ervaart. Het P-E Fit Model lijkt wel wat op voorgaande DC Model. Dit tweede stressmodel houdt rekening met jou persoonlijke mogelijkheden versus de eisen die een grote verhuizing of verbouwing met zich meebrengt. Wanneer je jezelf of je partner zich overschat of een klus onderschat, dan ontstaat er een misfit tussen de persoon en de eisen. Je objectieve misfit is op te vangen met copingsgedrag. Subjectieve misfit levert volgens dit model stressreacties op.
Als derde het Vitaminemodel dat uitgaat van drie soorten vitamine CE. Een tekort van deze vitamines zorgen voor een lagere gezondheid. Uiteindelijk is er een verzadiging van deze vitamine CE. De CE vitamine in het geval van werk zijn: beloning, veiligheid en betekenis. In het geval van kluswerk zijn de vitamine wellicht: de besparing van geld, het resultaat van je arbeid, gevoel van grip en het gevoel van zinvolheid. Naast de CE vitamine gaat het Vitaminemodel uit van zes soorten AD vitamine. Te weinig AD vitamine is niet goed voor je gezondheid, maar een teveel aan AD vitamine beïnvloedt je gezondheid ook negatief.
Ooit wel eens bij een verhuizing geweest waar iedereen elkaar in de weg liep? Het vierde en laatste werkstressmodel in deze blog, is het Effort-Reward Imbalance Model. De vertaling van dit model zegt alles: het is fijn wanneer de geleverde arbeid in balans is met de beloning van de arbeid. Wanneer dat niet het geval is, neemt stress toe. Hoe meer toewijding je ervaart bij je geleverde arbeid, hoe meer erkenning je verwacht voor je werk.
“In onze agenda valt nauwelijks nog een wit blad te bespeuren, stilzitten is geen optie, deze drukke tijden vol uitdagingen en prikkels brengen ons continu in vervoering. Een dag heeft 24 uur, nou ja… 15 als je jouw nachtrust inclusief opstaan en naar bed in mindering brengt. En maar 6 als je bedenkt dat je werk en forensen ook tijd vragen. Tel je om en nabij anderhalf uur voor driemaal eten bereiden en het opeten? Dan heeft een dag dus nog maar 4 1/2 uur. Waar je wellicht nog een deel van gebruikt voor sporten, sociale media, bingewatchen, bezoek aan dierbaren en andere hobby’s. Rep je niet eens over kinderen opvoeden, huishoudelijke klusjes en een extra opleiding voor de verwerkelijking van je ambities. Wat vliegt de tijd! Een langdurige verbouwing of verhuizing is ineens een extra taak bovenop een veel te druk leven. Aangezien er geen extra uren in een dag bijkomen en je niet al te lang kunt korten op werk en slaap … wordt het tijd om ‘nee’ zeggen tegen het fijne tijdverdrijf waar je jou batterij mee oplaadt. Tja, tegen wiskunde valt niet veel in te brengen. Ach, dan zeg je toch gewoon even ‘nee’ tegen leuke alternatieve tijdsbesteding. Geen probleem. Vooral niet als je een positieve kijk op het leven hebt, of kunt omdenken. Dan zie je in alles een cadeautje!
Lukt het je om (tijdelijk) je beloning van ontspannen in je vrije tijd, om te zetten in beloning van hard werken? Dan ervaar je volgens het Vitaminemodel en het Effort-Reward Imbalance Model niet per se stress. Laat je een handje helpen door films en reclames, sociale media waarin lieve vrienden dat éne leuke moment in hun verhuizing breed uitmeten. Zie de voordelen van het langdurige proces en post vrolijk mee. Laten we met z’n allen net doen of het wél leuk is. Fake it till you make it. Uit het Vitamine stressmodel en vooral het Effort-Reard Imbalance Model hierboven in de blog blijkt dat je beloning samen dient te hangen met je investeringen.
Bovenop je tijdelijke verandering van tijdsbesteding, komen andere uitdagingen op je af. Tegenslagen tijdens een verbouwing kunnen stress veroorzaken. “Mooi gedaan, lief! Jeetje, wat gaaf! … Oei, hier zitten twee flinke gaten. Is dat van de vorige verwarming? “Ja, ja, dat zie ik. Witte kit. “We kunnen de tegels niet verven. Joh, dat ziet niemand. Ik kreeg ergens gaten. Deze verwarming is gewoon smaller. Had je ze liever rechts gehad? Dat springt veel meer in het oog. Dus nu zitten ze links. En adem uit. Want bij iedere verhuizing en verbouwing loopt de werkelijkheid anders dan onze fantasie.
Materialen zijn duurder, de tegelzetter kan pas over een half jaar, verbouwen is mensenwerk en mensen maken fouten, een kast past tóch niet in je slaapkamer, of de twee gaten in je badkamer zijn daar om te blijven. Allemaal best heel goed mogelijk om hier overheen te komen. In het boek ‘Het mooiste uit de put halen‘ van Jesse Jacobs noemt zij het uitademen van je eerste teleurstelling het “meeswingen met de pendule van het leven” en biedt handvaten voor coping, rouwpsychologie en persoonlijke drijfveren. Zo word je kundiger in het omgaan met tegenslag. Terwijl je jouw best doet om te gaan met de kleine tegenslagen van de verbouwing, doet jouw lief dat vast ook. Laat me raden: je lief verdraagt de stress vast op een heel andere manier dan jij.
Jij bent geboren en getogen daar waar je werd geboren en getogen en jouw erfde persoonlijkheid werd gevormd door gezin, school en vrienden. Zodra de stressoren toenemen, kunnen die verschillen extra gewicht krijgen, waardoor draagkracht toeneemt of afneemt. Zo worden patronen tussen jullie versterkt. Op iedere schaal zit één van jullie wat vaker hier en de ander wat vaker daar. Zelfs als jullie verschil niet groot is, kan het verschil groot gemaakt worden. Zo wordt de één bijvoorbeeld een maratonklusser tegenover de ander die een sprintklusser lijkt. Voorkom dat jij en je schat vastdraaien in patronen en labelen. Uitademen en accepteren van verschillen helpt om de spanningen te verlichten en de samenwerking te verbeteren.
Uit persoonlijke ervaring en de literatuur blijkt: naast jullie relatie spelen veel anderen een rol in het proces, zoals de bouwprofessionals, buren en vrienden die steun kunnen bieden. “Kijk zo. Herinner jij je de sturingsmogelijkheden nog van het DC model? Wanneer er teveel kapiteins op een schip zijn, dan wordt het roer nogal eens van je afgenomen. Soms moet je dat vooral laten gebeuren.” Sociale steun zorgt er in dat geval voor dat je minder stress krijgt. Maar schat jij je kans op slagen hoog in? Dan kun je kiezen voor controle en structuur, en soms juist loslaten om ruimte te geven aan de uitvoerders.
Voor een stressvrije aanpak tijdens een verbouwing of verhuizing zijn praktische stappen essentieel. Hieronder staan tien concrete tips die in praktijk vaak een doorslag geven voor minder stress en betere draagkracht.
- Maak een duidelijk plan - Bedenk van tevoren wat er precies moet gebeuren, inclusief leidingen, elektriciteit, ventilatie, vloeren en muren.
- Check of een vergunning nodig is - Bij grotere buiten- of verbouwingen kan een omgevingsvergunning vereist zijn; laat de aannemer dit controleren.
- Bekijk financieringsmogelijkheden - Bepaal of het uit eigen middelen kan, of dat een aanvullende hypotheek nodig is.
- Reserveer budget voor onverwachte kosten - Houd rekening met verborgen problemen en kostenoverschrijdingen.
- Denk aan tijdelijke woonruimte - Overweeg een tijdelijke kookplek, woonkamer als opslag en rustmomenten.
- Plan tijdschema en mijlpalen - Begin met de grootste klussen, zodat zij de basis vormen voor kleinere taken.
- Zoek steun - Vraag hulp van vrienden, familie of professionals en deel ideeën.
- Maak een realistisch budget - Schat kosten per taak en bouw ruimte voor onvoorziene uitgaven in.
- Neem regelmatig pauzes - Pauzes voorkomen overbelasting; creëer een ritme waarin ontspanning en arbeid elkaar afwisselen.
- Overweeg bouwbegeleiding - Een bouwadviseur kan tijd en stress besparen en garanties waarborgen. BBAN biedt bouwbegeleiding van A tot Z.
Een verbouwing kan een ultieme relatietest zijn: de combinatie van slaaptekort, onzekerheid, stof en menselijke fouten. Maar met goede communicatie, realistische verwachtingen en zelfzorg kun je de druk beheersen en de eindresultaten waarderen. Het is normaal om zowel fysieke als mentale signalen van stress te ervaren zoals prikkelbaarheid, angst of depressie-klachten. Neem tijdig stappen en vraag hulp als het nodig is. Een professionele coach kan bijvoorbeeld helpen om beter met stress om te gaan en relaties te ondersteunen tijdens deze periode.
Bronnen en literatuurverwijzingen die in dit artikel zijn verwerkt: Bont (2012), Groeiprincipes bij tegenslagen in je leven; Jacobs (2022) Het mooiste uit de put halen; Spelregels voor je relatie; en andere relevante werken over arbeid, gezondheid, en copingstrategieën. Deze modellen bieden handvatten om te begrijpen waarom een verbouwing stressvol kan voelen en hoe draagkracht, coping en planning samenhangen met welzijn.
Huizen onbetaalbaar? Ga verbouwen! • Z zoekt uit
Samenvattend: stress bij verhuizen en verbouwen ontstaat vaak door een combinatie van taakeisen, beperkte regie, financiële onzekerheid en interpersoonlijke spanningen. Met een systematische aanpak gebaseerd op de genoemde modellen kun je realistische verwachtingen vormen, hulp inschakelen waar nodig, en zo mogelijk stress verminderen terwijl jullie samen bouwen aan een vernieuwde leefruimte.
tags: #renovatie #psychische #klachten