As part of the 'High-Frequency Rail Programme', Nijmegen Station will be extensively renovated and expanded in the coming years. The station can be regarded as a 'guest' on a lateral moraine - a unique landscape phenomenon. This local topography long formed a natural boundary, but with the westward expansion of the city, the station has now become central.
In addition to a significant height difference, the station also has a complex architectural history in which the remains of the original station by C.H. Peters was incorporated by Sybold van Ravesteyn after WWII into a new and monumental station. Office Winhov, together with Arcadis, have been commissioned as the architects for the renewed platform tunnel and entrances, the extra roofed platform, and the new western entrance. The new wooden platform roof follows the 100-year-old 'Zollinger' construction technique, which makes the relatively thin dimensions of the CLT truss parts possible. The new entrance is conceived as a pavilion in the green surroundings where the new bicycle parking is being placed under the station square with direct access to the cycle path on the Tunnelweg.
Historisch overzicht van Nijmegen Station
Station Nijmegen is het belangrijkste spoorwegstation van de stad Nijmegen in Gelderland. Het eerste station Nijmegen werd geopend op 9 augustus 1865. Het lag niet op de plaats van het huidige station, maar op de plaats waar tegenwoordig Concertgebouw de Vereeniging gelegen is aan het Keizer Karelplein. Op 15 juni 1879 werd Nijmegen, als laatste stad met meer dan 20.000 inwoners, aangesloten op het (binnenlandse) nationale spoorwegnet. Dat dit zo lang geduurd had, had vooral te maken met de kosten van bruggen en het feit dat het gemeentebestuur moeilijk te overtuigen was van het nut van een spoorverbinding. Er kwam een verbinding met Arnhem waarvoor een spoorbrug over de Waal werd gebouwd. Het station werd toen verplaatst naar de huidige locatie.
In 1894 werd een stationsgebouw in neorenaissancestijl gebouwd naar ontwerp van architect C.H. Peters. Het beeld van Peters’ ontwerp bleef invloedrijk, totdat het tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd werd op 22 februari 1944. Het bombardement was gericht op strategische functies voor Duits wapentransport en kostte veel burgerslachtoffers; ook rondom het station vielen doden. Na de oorlog werd het oude stationsgebouw gesloopt en vervangen door een nieuw gebouw op dezelfde plek, daterend uit 1954 en ontworpen door Sybold van Ravesteyn. Enkele delen van het oude gebouw werden geïntegreerd in het nieuwe. Het ontwerp is geïnspireerd op Italiaanse pleinen en toont een lange lage gevel met bogen en pilasters en een 39 meter hoge ‘campanile’-toren.
In de jaren zestig en zeventig onderging het station meerdere verbouwingen. Een ingrijpende wijziging vond plaats in 1973 toen de gehele hal (met uitzondering van de achtergevel aan het perron) werd gesloopt en vervangen door een moderner, naar voren uitstekend bouwdeel, in een typisch jaren zeventig NS-architectuur. De stationstoren bleef het gezichtsbepalende element en fungeerde als scharnierpunt tussen de voorpleinen en de twee vooraanzichten van het station. De perronkappen en de kolossale gevels bleven herkenbaar als onderdelen van het oorspronkelijke Peters-station, terwijl de interieurs verwerkt werden tot een moderne hal met winkelvoorzieningen.
Het huidige project en de toekomstvisie
Vanaf 2019 vinden grote werkzaamheden plaats ter uitvoering van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS). Doel is om vanaf 2028 elke tien minuten een trein te laten rijden tussen Schiphol, Utrecht en Nijmegen, met snellere verbindingen en betere betrouwbaarheid. Er komen onder meer een extra eilandperron, een verlengde reizigerstunnel, een vernieuwde westelijke ingang met een onder het stationsplein verscholen fietsenstalling voor meer dan 3.000 fietsen en een nieuw stationsplein erboven. De westentree krijgt directe toegang tot de Tunnelweg en een Kiss & Ride-plek, terwijl de centrumzijde eveneens grondig wordt vernieuwd voor betere toegang en voorzieningen.
Op en rondom Station Nijmegen wordt ook het stationsdistrict ontwikkeld. De gebiedsvisie spreekt van een ambitieus, groen en eigenzinnig Stationsdistrict waar het goed verblijven is. Het Rijk, provincie Gelderland, gemeente Nijmegen, ProRail, NS en ontwikkelaars werken samen aan meer groen, monumentale perronkappen die worden hersteld en een verbeterde indeling voor reizigers en verkeersdeelnemers. Ook komen er circa 2.000 nieuwe woningen. De werkzaamheden worden uitgevoerd door Dura Vermeer Railinfra BV en de BouwApp biedt actuele informatie aan reizigers en bewoners.
Architectuur en cultuurhistorische aspecten
Het station combineert elementen uit drie opeenvolgende gebouwen, wat het tot een ideaal voorbeeld maakt van hergebruik. Het Peters-station uit 1894 werd na de oorlog gedeeltelijk behouden; het resteraat van de stalen kapconstructie en de begane grond werd hergebruikt. Van Ravesteyn's 1954 ontwerp voegt Italiaanse pleinen en een imposante klokkentoren toe, waardoor een “twee gezichten”-fenomeen ontstaat: Peters’ perrongevel en Van Ravesteyn’s voorgevel. De combinatie van deze stijlen maakt Nijmegen uniek in Nederland, met voorgevel en interieur die telkens zijn aangepast aan functionele vereisten.”
- Oudste kern: Peters-station uit 1894
- Heropbouw na WOII: Ravesteyn, 1954
- Laatste ingrepen: 1973 (ingrijpende halvervanging)
- PHS-project en westentree: start 2024, klaar naar verwachting eind 2028
De visuele aspecten van de toren en de kolossale perronkappen blijven herkenbaar als erfgoed, terwijl moderne hal en winkels functionaliteit toevoegen. De beeldengroep “Snelheid, Veiligheid en Dienstbetoon” werd geplaatst als representatie van kernwaarden van de spoorwegen en herinnert aan de oorspronkelijke monumentaliteit van het station. De toekomstige renovatie streeft naar een naadloze koppeling tussen verleden en moderne mobiliteit, met aandacht voor veiligheid, toegankelijkheid en groen rondom het stationsgebied.
Technische kenmerken en details
De nieuwe houten platformkap maakt gebruik van Zollinger-techniek, waardoor de CLT-truss delen dunner kunnen zijn. De westelijke ingang wordt gerealiseerd als een paviljoen in groenlandschap, met een fietsenstalling onder het stationsplein en directe toegang tot de tunnelweg-fietsroute. De reizigerstunnel wordt verlengd en doorgetrokken naar de westelijke ingang, met winkels in de tunnel en betere verbindingen naar de centrumzijde. Het opstelterrein nabij Wolfskuil wordt ingericht voor dag- en nachtgebruik.
- Nieuw eilandperron ten westen van het huidige eilandperron
- Verlengde reizigerstunnel met winkels
- Tweede fietsenstalling op het centrumplein
- Uitgebreide bushaltes en Kiss & Ride nabij de westentree
- Nachtelijke treinvrije periodes voor bouwwerkzaamheden
Informatie voor reizigers en actuele planning
De werkzaamheden duren tot eind 2028, met veel activiteiten ’s nachts om hinder te beperken. Reizigers worden tijdig geïnformeerd via de BouwApp over hinder en planning. De westentree faciliteert straks een volwaardige toegang tot het station, met betere verbindingen voor fietsers en bussen. Voor de centrumzijde zijn plannen voor verbetering van de stationshal, busstation, fietsenstallingen en openbare ruimte in ontwikkeling.
Treinvrije periode bij PHS Nijmegen | Deel 1: Voorbereiding op 16 dagen bouwen aan station Nijmegen
Betrokken partijen en bronnen
Belangrijke partijen in dit project zijn Office Winhov en Arcadis (architecten), ProRail, NS en Dura Vermeer Railinfra BV als uitvoerder. De gebiedsvisie Stationsdistrict en de Westentree plannen worden ondersteund door samenwerking tussen rijk, provincie Gelderland, gemeente Nijmegen en ontwikkelaars. De historische beschrijving van Peters en Van Ravesteyn is gebaseerd op meerdere bronnen en archiefstukken over de evolutie van Nijmegen Station.
| Onderdeel | Jaar/Ontwerp | Bijzonderheden |
|---|---|---|
| Peters-station | 1894 | Neorenaissancestijl, later deels behouden |
| Ravesteyn-station | 1954 | Florentijnse invloeden, 39 m toren |
| Grote verbouwing | 1973 | Hal gesloopt, jaren zeventig bouwdeel |
| PHS Nijmegen | 2020-2028 | Extra eilandperron, tunnelverlenging, westentree |