Risico analyse leggen breedplaatvloer veiligheid: toezicht, stappen en maatregelen bij kanaal- en breedplaatvloeren

Bij het leggen van prefab-betonnen kanaal- en breedplaatvloeren blijven de veiligheidsmaatregelen vaak beperkt tot persoonlijke beschermingsmiddelen, niveau 4 van de arbeidshygiënische strategie. De Arbowet zegt echter: collectieve maatregelen als minimale norm. Daarom hebben Aboma, Governance Code Veiligheid in de Bouw, Bouwend Nederland en Transport en Logistiek Nederland een handreiking ontwikkeld met mogelijke maatregelen.

Het laden, zekeren, transporteren, lossen en verwerken van prefab-betonnen kanaal- en breedplaatvloeren brengt veiligheidsrisico’s met zich mee. Op langere termijn willen ze toe naar het wegnemen van de veiligheidsrisico’s, door menselijke handelingen zoveel mogelijk te vermijden. De ontwikkelde handreikingen geven je, volgens de laatste stand van de techniek, inzicht of je op een hoger niveau veiligheidsmaatregelen kunt nemen. De maatregelen zijn gewaardeerd op de arbeidshygiënische ladder. Aboma Consultancy is dé expert op het gebied van veiligheid, kwaliteit en gezondheid in de bouw- en de verticaal transportbranche. Wij helpen je graag bij het gebruik van deze handreiking. Heb je vragen, vul dan het formulier hiernaast in.

Wat is een breedplaatvloer en wat zijn de uitgangspunten voor veiligheid?

De breedplaatvloer (ook wel bekistingsplaatvloer genoemd) is een geprefabriceerde betonnen plaat, die voorzien is van onderwapening en bedoeld is als onderste deel van een systeemvloer. De taken en verantwoordelijkheden met betrekking tot het hijsen van breedplaatvloeren hebben wij uitgelegd in de richtlijn hijsen. Aannemer is verantwoordelijk. Doelstelling van deze richtlijn is het voorkomen van ongevallen en het bevorderen van de veiligheid bij het aanpikken en het leggen van de breedplaatvloeren. De aannemer blijft eindverantwoordelijk en moet op de hoogte zijn van de juiste hijsinstructies. De informatie en richtlijn zijn op te vragen bij de leveranciers van de breedplaatvloeren en moeten door de aannemer worden verstrekt aan de mensen die de breedplaatvloeren aanpikken en monteren.

Legplan en logistieke planning

Legplan: in het legplan staan onder andere de werkwijze, het bouwtempo, het leveringsschema, de benodigde hoeveelheden en de legvolgorde benoemd. Aan de hand van het legplan wordt bepaald welk type hijskraan nodig is en wanneer deze beschikbaar moet zijn. Ook kan worden bepaald wat de losplaats van de vrachtwagen is. Bij die losplaats moet rekening worden gehouden met het bereik van de kraan. Om stagnering in het lossen van de breedplaatvloeren te voorkomen, moet de aan- en afvoerroute vrij toegankelijk zijn.

Hijsen en veiligheid tijdens het hijsen

Het lossen geschiedt door en onder volledige verantwoordelijkheid van de opdrachtgever. De opdrachtgever is verantwoordelijk voor het aanpikken en monteren van de breedplaatvloeren en moet zich laten informeren over de hijsinstructies bij zijn leverancier. Het is van groot belang dat de door de toeleveranciers meegeleverde richtlijn door de hijsbegeleiders en machinist wordt gelezen en nauwgezet wordt opgevolgd. Hierbij geldt:

• Het is ten strengste verboden om de breedplaatvloer als transportmiddel te gebruiken om materiaal zoals wapeningsstaal op de verdiepingsvloeren te krijgen.
• Het is ten strengste verboden voor de aanpikker, na het aanpikken van de breedplaatvloer, op de vrachtwagen te blijven staan.
• Het is ten strengste verboden om tijdens het hijsen zich onder de breedplaatvloer te begeven. Hijs niet over personen of ruimten waar personen zich in kunnen bevinden (o.a. bouw- of schaftkeet).
• Als de bewegingen van de breedplaatvloer niet meer goed te zien zijn, mag men de nodige bewegingen van de breedplaatvloer en/of de kraan alleen uitvoeren aan de hand van de gebruikelijke seinen. Volg alleen de seinen op van de daarvoor aangestelde personen.
• Laat de breedplaatvloer nooit langer in de kraan hangen dan strikt noodzakelijk is.

Levering, opslag en risicoanalyse

Levering en opslag: De aanvoer van de breedplaatvloeren gebeurt bij voorkeur met volle vrachten voor het werk op de verharde weg. De vloerplaten worden in het algemeen rechtstreeks vanaf de vrachtwagen in het werk gemonteerd. Er is geen tussenopslag noodzakelijk.

Naar aanleiding van de instorting van de parkeergarage Eindhoven Airport moeten diverse andere gebouwen worden beoordeeld. Met een risicoanalyse kunnen constructeurs daarbij tot een gewogen oordeel komen. In oktober 2017 kwam de notitie ‘Onderzoek constructieve veiligheid breedplaatvloeren in bestaande bouwwerken opgeleverd na 1999’ (het informatiedocument) uit en in december daarvan gevolgd door toelichtingen. Belangrijk onderdeel is een stappenplan. In stap 6, de risicoanalyse, wordt het risico van de te hoge schuifspanning op de voeg beoordeeld volgens de in het informatiedocument voorgeschreven punten. Een risicoanalyse is een middel om na te gaan in hoeverre de constructieve veiligheid van de vloerconstructie in gevaar komt. De afweging is een subjectief oordeel van een constructeur; het is geen berekening, maar een handvat om een oordeel te kunnen afwegen. De gevolgen van de risicoanalyse moeten niet leiden tot direct ontruimen en sluiten van een geheel gebouw, maar bijvoorbeeld rondom de kritische naden beperkingen opleggen en aanvullende maatregelen vaststellen met gebouweigenaren en gebruikers.

Stappenplan uit het informatiedocument en risico-analyse in de praktijk

Het informatiedocument beoordeling veiligheid breedplaatvloeren bestaande bouw biedt een stappenplan om te toetsen of er sprake is van een risicovloer. drie onderdelen worden getoetst:

1. Wel/geen positief moment (doorbuiging) bij vloernaden;
2. Wel/geen toepassing van niet-opgeruwd zelfverdichtend beton;
3. Grotere/kleinere schuifspanning dan 0,4 N/mm2 in het aansluitvlak tussen breedplaat en druklaag.

Positief moment: in beginsel is er een mogelijk risico wanneer er een positief moment door primaire krachtsafdracht bij vloernaden optreedt. Vloeren waarbij de afzonderlijke breedplaten aan beide uiteinden direct dragen op dragende wanden of betonnen liggers, vormen geen risico, want hier kan geen positief moment ontstaan door de primaire krachtsafdracht. In alle andere gevallen, bijvoorbeeld wanneer de breedplaten afdragen op kolommen, moet nagegaan of er een positief moment ontstaat en hoe groot het is.

Zelfverdichtend beton: het risico is groter bij niet-opgeruwd zelfverdichtend beton. Uit onderzoek blijkt dat de schuifspanning bij zulke vloeren lager is dan bij normaal grindbeton. Het advies is om de belasting op de vloeren niet verder te laten toenemen en nader onderzoek uit te voeren. De toename van belasting kan worden voorkomen door bijvoorbeeld gebouwen tijdelijk te sluiten.

Schuifspanning: pas als blijkt dat de schuifspanning in het aansluitvlak groter is dan 0,4 N/mm2, is er een urgent risico en moeten er direct tijdelijke maatregelen worden getroffen. Definitieve herstelmaatregelen zijn nog in ontwikkeling; een mogelijke oplossing is lijmankers ter plaatse van het kritieke deel, verankerd in de druklaag en de breedplaat.

Nader onderzoek: het informatiedocument geeft geen definitieve methode voor veiligheid zonder directe maatregelen. Er zal experimenteel onderzoek nodig zijn naar verschillende configuraties en de afschuifsterkte tussen breedplaat en druklaag. Dit onderzoek zal op korte termijn worden uitgevoerd, en de resultaten worden aan het document toegevoegd.

Praktische voorbeelden en ervaringen

De Hoop Pekso biedt breedplaatvloeren met talloze instortvoorzieningen en randbeveiliging; ze leveren naast instortvoorzieningen ook stalen randbekisting en BIM-uitwerking. Elke breedplaat is maatwerk en wordt projectspecifiek geëngineerd. Op logistiek gebied biedt De Hoop Pekso een service waarbij vloeren op de vrachtwagen gestapeld worden volgens legvolgorde, met just in time leveringen en bijlegwapening meegeleverd bij de platen. De instortvoorzieningen variëren van centraaldozen en leidingdoorvoeren tot boxen voor ledverlichting of luidsprekers. Sparingen kunnen met EPS of cellenbeton worden gemaakt, waarbij cellenbeton het gemakkelijker maakt om te boren door doorvoeringen, terwijl EPS veelal verwijderd wordt voor grotere sparingen.

In de praktijk zien we dat veel bouwbedrijven werken aan veiliger werken op hoogte: experiments met eigen systemen voor randbeveiliging en het gebruik van stalen randbekisting die in de fabriek langs de buitenrand van breedplaten kan worden geplaatst. Ook wordt nagedacht over hoe lossen van vrachtwagens het beste kan plaatsvinden en hoe de vloeren op de juiste plaatsen terechtkomen, inclusief legvolgorde en montage. De logistieke service van leveranciers zorgt ervoor dat de vloeren op de juiste volgorde op de beweging van de bouwplaats terechtkomen, wat de veiligheid ten goede komt.

Toepassing op de praktijk en einddoel

Volgens het stappenplan en de risicoanalyse moeten constructeurs per locatie onderzoeken of de combinatie van verkrijgen van positief moment, toepassing van zelfverdichtend beton en de mate van schuifspanning een risicovloer oplevert. Bij het ontwerp en de beoordeling is het belangrijk om teksten zo te formuleren dat een niet-bouwkundige begrijpt waar het over gaat en de juiste conclusies hieruit overneemt. In goed overleg met elkaar moeten vervolgstappen worden geformuleerd en de situatie beheerst worden, met gebouweigenaren en gebruikers.

Praktische samenvatting en aanbevelingen

• Streef op korte termijn naar minimaal niveau 3 van de arbeidshygiënische strategie (individuele maatregelen) en werk naar collectieve maatregelen (niveau 2) op middellange termijn, en naar bronaanpak (niveau 1) op lange termijn.
• Houd rekening met legplan, losplaatsen en bereik van kranen om stagnering en onveilige situaties te voorkomen.
• Bij niet-opgeruwd zelfverdichtend beton is extra onderzoek en mogelijk extra maatregelen noodzakelijk; beperk belasting totdat zekerheid is verkregen.
• Gebruik instortvoorzieningen en randbeveiliging uit BIM en praktijkervaringen om hogere veiligheid te realiseren op de bouwplaats.
• Voer per locatie een uitgebreide risicoanalyse uit volgens de tien genoemde punten en rapporteer aan betrokkenen zoals gebouweigenaren en gebruikers.

Invloed van regelgeving en praktijkervaring op beleid

Gebouweigenaren van gebouwen die na 1999 zijn uitgevoerd met breedplaatvloeren kunnen door gemeentes worden verplicht om te controleren of deze vloeren veilig zijn. Het informatiedocument beoordeling veiligheid breedplaatvloeren bestaande bouw geeft hierbij richting met een praktisch stappenplan en criteria voor risico’s, inclusief positief moment, zelfverdichtend beton en schuifspanning.

De combinatie van praktijkervaring uit De Hoop Pekso en de theoretische onderbouwing uit de informatieve notities levert een robuuste basis voor voorzichtige en veilige uitvoering van breedplaatvloeren, met als doel op termijn menselijke handelingen zoveel mogelijk te vermijden en risico’s systematisch te reduceren.

tags: #risico #analyse #breedplaatvloer #leggen