Installatievoorschriften rookgasafvoer langs gevel: veiligheid, regels en praktische aanpak

Voor het aanbrengen van een rookkanaal langs de gevel dient men altijd bij de gemeente te informeren of een vergunning vereist is. Hieronder ziet u welke onderdelen u nodig kunt hebben voor een rookkanaal langs de gevel. U dient het kanaal te ondersteunen met een stoelconstructie. Bij de installatie van een rookkanaal langs de gevel voor een hout- of pelletkachel kachel moet er rekening gehouden worden met de minimale afstand tot de erf- of perceelgrens. Volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) moet de uitmonding van de rookgasafvoer minimaal 1 meter van de perceelgrens van de buren liggen. Dit is bedoeld om te voorkomen dat de rook te dicht bij naburige woningen terechtkomt, wat overlast kan veroorzaken.

Stoken met een pelletkachel brengt een aantal aantrekkelijke voordelen met zich mee. Zo zijn pelletkachels zeer efficiënt en een stuk milieuvriendelijker dan een houtkachel. Wel gelden er een aantal regels voor het aanleggen van het rookkanaal van een pakketkachel. Zo is het sinds enkele jaren verboden om de afvoer van een pelletkachel in de gevel uit te laten komen. De afvoer van een pelletkachel mag dus niet meer via een geveluitmonding lopen. Gevelafvoer behoort enkel nog tot de mogelijkheden wanneer het rookkanaal uitkomt ter hoogte van de dakrand. Bij het plaatsen van de afvoer van een pelletkachel langs de geval wordt het rookkanaal via de buitenkant van het pand omhoog geplaatst. Het voordeel is dat dit u binnenshuis ruimte bespaart. Een afvoer langs de gevel is met name goed mogelijk bij pelletkachels die over een achteruitgang beschikken. Bij een afvoer door het dak loopt het rookkanaal binnenshuis omhoog naar het dak. Dit kan zowel door een schuin als plat dak gerealiseerd worden. Wel dient u er rekening mee te houden dat de afvoer van uw pelletkachel wegens veiligheidsvoorschriften door de hele woning omkokert moet worden.

Beschikt uw woning al over een schoorsteen? Voor het rookkanaal van een pelletkachel gelden een aantal wettelijke regels: Om brandgevaar te voorkomen moet vanaf het punt waar het rookkanaal door een (buiten)muur of dak gaat, dubbelwandig geïsoleerd zijn. Het rookkanaal moet doorgaans minimaal 4 meter hoog zijn voor een goede trek, (dit is mede afhankelijk van het type pelletkachel). De uitmonding van het rookkanaal moet boven de nok van het dak of minstens 0,5 meter boven het dakvlak uitkomen en minimaal 1 meter van een raam of ventilatieopening af liggen. Vermijd of beperk horizontale delen van meer dan één meter. De maximale lengte van het rookkanaal van een pelletkachel ligt meestal tussen 6-8 meter, maar is mede afhankelijk van het type pelletkachel en rookkanaal. De afdvoer moet een lengte hebben tussen de 4 en 8 voor een goede trek. Horizontale delen dienen zo kort mogelijk te zijn (maximaal 1,5 meter) en het aantal bochten dienen beperkt te blijven.

Een pelletkachel is een duurzame en efficiënte manier van verwarmen, maar de afvoer moet wél aan strikte regels voldoen. De juiste plaatsing, hoogte en diameter van het rookkanaal zijn essentieel voor veiligheid, goede trek en het voorkomen van overlast. Toch bestaan er veel vragen over wat wettelijk verplicht is, wanneer een vergunning nodig is en welke afstand je moet houden tot buren of dakranden. De regels voor een rookkanaal staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, voorheen Bouwbesluit 2012) en de norm NEN 2757-1. In het kort: het rookkanaal moet brandveilig zijn, minimaal 1 meter boven het hoogste punt van het dak uitkomen, op minimaal 1 meter van de perceelgrens liggen en voldoende afstand houden tot brandbare materialen. Kachelconcurrent is je partner voor het aanleggen van een rookkanaal.

Weet je al hoe je het rookkanaal wil opbouwen? Hoogte van de uitmonding: minimaal 1 meter boven het hoogste punt binnen een straal van 3 meter. Op een schuin dak neem je de nok mee als hoogste punt, dus in veel gevallen is de hoogte-eis al snel gehaald door het rookkanaal vlak bij de nok uit te laten komen. Omdat een plat dak geen nok heeft, bepalen de naastliggende objecten hoe hoog je rookkanaal plat dak moet worden. In de praktijk komt een rookkanaal door een plat dak hierdoor meestal tussen de 1 en 2 meter boven het dak uit. Sinds 1 januari 2024 vervangt de Omgevingswet het oude Bouwbesluit 2012. De technische regels voor rookkanalen staan nu in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De eisen zelf zijn inhoudelijk niet veranderd: het rookkanaal moet dicht zijn, geen rookterugslag veroorzaken en de constructie van de woning mag er niet onveilig door worden. Elk rookkanaal krijgt een classificatie, bijvoorbeeld T600 N1 D V2 L50060 G50. Alle rookkanalen van Kachelconcurrent zijn T600 gecertificeerd.

Een rookkanaal voor een houtkachel of pelletkachel is in de meeste gevallen vergunningvrij. Een vergunning is wel nodig bij een monument, bij afwijking van het bestemmingsplan of wanneer een schuur of garage in gebruik wordt genomen als woning. Sommige gemeentes vragen voor een rookkanaal langs de gevel een melding Bouw- en Woningtoezicht. De 1 meter afstand tot de perceelgrens is de wettelijke ondergrens. Daarnaast kan de gemeente handhaven op basis van het hinderartikel als buren aantoonbaar last hebben van rook. Binnenshuis bepaalt het type pijp de minimale afstand tot brandbare materialen zoals hout, gips, isolatie en dakbedekking. Niet zeker welke pijp bij jouw situatie hoort? De regel achter omkokering is simpel: brandbare materialen mogen nooit dichter bij het rookkanaal zitten dan de minimale afstand van het product. Voor onze dubbelwandige rookkanalen is die afstand 7 cm. Kun je die 7 cm niet los houden, dan los je het op met een omkokering.

Je mag in Nederland een rookkanaal zelf plaatsen. Let wel op: je bent dan zelf verantwoordelijk voor een correcte installatie. Verzekeraars kunnen bij schade eisen dat je aantoont dat het rookkanaal volgens de NEN normen is geplaatst. Twijfel je over een onderdeel van de installatie? Een pelletkachel heeft een lagere rookgastemperatuur dan een houtkachel, maar de regels rond hoogte, afstand tot de perceelgrens en uitmonding zijn hetzelfde. De diameter ligt meestal op 80 mm in plaats van 130 of 150 mm. Meestal niet. Een rookkanaal voor een houtkachel of pelletkachel is vergunningvrij zolang de uitmonding 1 meter van de erfgrens ligt en de draagconstructie niet wordt gewijzigd. De uitmonding moet minimaal 1 meter boven het hoogste punt liggen binnen een straal van 3 meter. Op een plat dak is dat meestal het dakvlak zelf, maar een dakopbouw, lichtkoepel of hoger buurpand telt ook mee. De uitmonding moet minimaal 1 meter van de perceelgrens liggen. Ja, zodra brandbare materialen dichter dan de voorgeschreven afstand bij het rookkanaal komen.

Voor onze dubbelwandige rookkanalen is die afstand 7 cm. Bij een enkelwandige rvs kachelpijp en een dikwandige zwarte kachelpijp is de minimale afstand 20 cm rondom. Bij een dubbelwandig geïsoleerd rookkanaal volstaat 7 cm. Een rookkanaal moet zo veel mogelijk verticaal lopen. Een horizontaal stuk mag maximaal 2 meter zijn en mag maximaal 2 bochten van 45 graden hebben. Ja, dat mag. Je bent dan wel zelf verantwoordelijk voor een correcte installatie volgens NEN 2757-1. De regels rond rookkanalen zijn op hoofdlijnen duidelijk, maar elke situatie is anders. Twijfel je over de minimale hoogte, de afstand tot de buren of de juiste opbouw van je rookkanaal?

LET OP !!! Als de stoelconstructie goed vast staat kan de lengte van de dw schuifpijp met onderaansluitstuk bepaald worden. Schuif de pijp vervolgens uit tot de gewenste lengte en zet nu weer een streepje. Meet de afstand tussen de streepjes en tel hier +10 mm bij op. Dit is de hoeveelheid keramische wol die u extra in de buis moet stoppen. Als de schuifpijp op lengte is zet u deze vast met 1 tot 3 rvs zelftappers. Doe keramische wol in de muur en schuif de schuifpijp en het onderaansluitstuk hier met beleid doorheen (zie foto 1). Op deze manier is de wand gelijk geiisoleerd. Nu kan er gestart worden met het opbouwen van de elementen op het T-stuk, opbouwen tot de juiste hoogte. Als we recht omhoog gaan bouwen we door tot zo ver als mogelijk tot 50cm boven de nok van het huis. Minimaal een 30 cm onder de nok weer terug recht omhoog. Voor de juiste aantal graden om met het dak mee te lopen, 15/30/45 graden zijn standaard en met 30+15 graden kun je 30-15=15 en 30+15=45 dan kun je dus alles tussen de 15 en 45 graden mee doen. Als alle rookkanalen vast staan kunt u checken of u genoeg muurbeugels heeft gebruikt en kunt u deze eventueel achteraf nog toevoegen. Als u een stuk boven het dak uitkomt en de bovenste muurbeugel niet genoeg stevigheid biedt kunt u het rookkanaal m.b.v. versterking herplaatsen of extra bevestiging aanbrengen. Als het dubbelwandige gedeelte klaar is kunt u het dubbelwandig rozet monteren met montage-kit, aan de onderzijde geen kit zodat eventuele vocht weg kan lopen. Denk erom dat je waar de pijp door de muur gaat er altijd keramische-wol gebruikt wordt, als de pijp in de toekomst tegen ander materiaal aan komt wil je niet dat het gaat piepen. Dan de ruimte waar de kachel (stooktoestel) staat. Zet de kachel exact op zijn plaats. Vanuit hier kunt u de pijpen met de 90 graden bocht precies uitmeten naar het onderaansluitstuk. Slijp de kachelpijpen eventueel op lengte, houdt rekening met de verjonging die in de andere pijp valt!! U zou niet de eerste zijn die dit vergeet en vervolgens een te korte pijp heeft. Monteer de elementen en het rozet op elkaar en als het goed is kunt u nu alles in 1 keer op elkaar aansluiten.

In het Bbl staan onder meer technische regels voor het (ver)bouwen en gebruiken van een woning. In paragraaf 4.3.8 staan eisen voor de afvoer van rookgas en de toevoer van verbrandingslucht. Een bouwwerk met een (hout)kachel of open haard moet de juiste voorzieningen hebben, zodat de kwaliteit van de binnenlucht niet nadelig is voor de gezondheid (artikel 4.134). Dit volgt uit artikel 4.138, lid 3 en 4 van het Bbl en artikel 5.16 Bbl. Voor een houtkachel, pelletkachel of open haard is een gevelafvoer dus niet toegestaan. Artikel 4.138 lid 1 Bbl schrijft ook een minimale verdunningsfactor voor de rook van verbrandingstoestellen voor. Voor bestaande bouw geeft het Bbl minder specifieke voorwaarden aan de plaats van de rookgasafvoer. Artikel 3.76 Bbl verwijst naar NEN-norm 8757. Bij toepassing van de NEN-norm 2757-1 is de vereiste afvoerhoogte minimaal 0,5 meter boven nokhoogte, afhankelijk van de dakhelling en de plaats van de schoorsteen. Een toelichting daarop staat in het kennisdocument Gezondheids- en hindereffecten door houtkachels van particulieren van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB), dat in 2024 geactualiseerd is. Let op: voor een nieuwe schoorsteen op een (lage) aanbouw gelden aanvullende eisen, omdat de bestaande gevel als 'belemmering' geldt voor de stromingsrichting van de rookgassen. De schoorsteen moet dan hoog genoeg zijn om de rook te laten wegstromen. De benodigde hoogte hangt af van de precieze situatie, maar dat kan metershoog boven het dakvlak zijn. In NEN2757 staat meer informatie (paragraaf 5.2.2). Een grove vuistregel is dat de pijp bijna moet reiken tot de nokhoogte van het dak van het aanliggende gebouw (de uitmonding mag in een hoek van 10 graden lager liggen). Een installateur moet deze regels toepassen. Voor nieuwe kachels geldt in Europa sinds januari 2022 een strenger productbeleid (Ecodesign-verordening, bijlage II). Er mogen alleen toestellen op de markt komen die aan de typekeureisen voldoen. Een gemeente kan de installatie of aanwezigheid van houtkachels niet verbieden. Ook kan een gemeente geen lokale eisen stellen aan het keuren en installeren van een houtkachel. Is aan de technische eisen uit het Bbl voldaan? Dan mag een kachel geplaatst worden. Wél kan een gemeente het gebruik van houtkachels beïnvloeden. De gemeente kan bijvoorbeeld in het omgevingsplan regels stellen om nadelige gevolgen van die rookgassen te voorkomen of te beperken. De oogmerken van het Bbl en het omgevingsplan kunnen verschillen. Afhankelijk van het oogmerk kunnen gemeenten daarom soms toch regels stellen, die het Bbl aanvullen. Dit geldt bijvoorbeeld bij houtstook. De regels uit paragraaf 4.3.8 Bbl richten zich in de eerste plaats op de eigen gezondheid en de veiligheid van de gebruiker van een woning of ander bouwwerk. Een schoorsteen die hier niet aan voldoet, mag in het werkingsgebied van deze regel niet gebruikt worden voor houtstook.

Table: Samenvatting van belangrijkste regels per situatie

De regels uit paragraaf 4.3.8 Bbl richten zich op gezondheid en veiligheid; de gemeente kan aanvullende regels stellen in omgevingsplan, bijvoorbeeld rond houtstook. Een rookkanaal kan met een vergunningvrij traject worden geplaatst, maar gemeenten kunnen aanwijzingen geven of melden vragen. Belangrijk: elk rookkanaal moet beveiligd zijn tegen rookterugslag en voldoet aan NEN-2757-1 bij toepassing van de norm. Je mag de installatie zelf doen, maar leveranciers en verzekeraars kunnen aanvullende eisen stellen en vragen om NEN-normen aan te tonen.

tags: #rookgasafvoer #langs #gevel