In het Burgerlijk Wetboek, afdeling Burenrecht is geregeld wat mensen aan hun buren moeten toestaan en wat niet. Zo zijn er wettelijke regels over erfgrenzen en over beplanting. Ook beschermt de wet buren tegen ongewenst uitzicht en is er precies vastgelegd onder welke voorwaarden u een raam in de zijgevel mag aanbrengen en wanneer u wel of niet een balkon of dakterras mag maken.
Bij het plaatsen van een erfafscheiding moet u precies weten waar de erfgrens ligt, aangezien u de afscheiding precies boven de erfgrens dient te plaatsen en niet deels op het terrein van uw buurman. Achter de achtergevelrooilijn, op eigen erf, pal tegen de grens van het naburig erf mag u te allen tijde een scheidsmuur van 2 meter hoogte plaatsen. Rooilijnen zijn vastgelegd in het bestemmingsplan of volgen uit de bouwverordening.
Wanneer mag een schutting geplaatst worden?
Achter de voorgevelrooilijn mag u vaak tot 200 cm hoog bouwen zonder vergunning, en achter deze lijn mag zonder vergunning een erfafscheiding geplaatst worden met een hoogte van maximaal 2 meter. Voor de hoogte van een erfafscheiding is de zogenaamde voorgevelrooilijn van belang. Voor de voorgevelrooilijn mogen erfafscheidingen dus zonder bouwvergunning worden opgericht met een hoogte van maximaal 1 meter en achter deze lijn mag zonder vergunning een erfafscheiding geplaatst worden met een hoogte van maximaal 2 meter.
Een erfafscheiding langs een openbare weg kan aanvullende regels kennen. Bij hoekpercelen gelden vaak strengere regels vanwege verkeersveiligheid. De “zichthoek” of “zichtdriehoek” staat meestal omschreven in de APV en beperkt de hoogte in een bepaalde zone bij hoeken en kruisingen.
Toestemming en eigendom
Als de erfafscheiding precies op de erfgrens staat, is deze eigendom van beide buren en moeten beiden mee betalen aan aanschaf, plaatsing en onderhoud. Staat de erfafscheiding volledig op jouw grond, dan is deze van jou en hoeft de buur niets bij te dragen. Mandeligheid treedt op wanneer een erfafscheiding exact op de grens staat; dit betekent gezamenlijk eigendom en gezamenlijke kosten.
De toestemming heeft pas werking tegenover latere buren als deze via de notaris als erfdienstbaarheid wordt gevestigd en wordt geregistreerd bij het Kadaster. Is de erfafscheiding op jouw eigen grond, dan mag je deze zonder overleg weghalen of vervangen. Staat de erfafscheiding op de erfgrens, dan moet eroverlegd worden en kunnen kosten en verantwoordelijkheden tussen beide partijen verdeeld worden. Als de erfafscheiding op de grens staat, geldt mandeligheid en is er meestal een vereiste tot overeenstemming tussen beide eigenaars.
Vergunningen en procedures
In Nederland hebben we gescheiden beoordelingstrajecten bij bouwaanvragen. Privaatrechtelijke belemmeringen spelen geen rol bij de verlening van een bouwvergunning. Als uw plan voor bijvoorbeeld een dakterras past binnen de voorschriften van het bestemmingsplan, moet de gemeente u een bouwvergunning verlenen. Dat is onder meer het geval als het dakterras zich bevindt binnen de voor- en achtergevelrooilijnen. Hoewel u dan een bouwvergunning hebt, kunnen de buren toch vorderen dat u de 2 meter grens in acht neemt.
Wil je een erfafscheiding plaatsen, dan geldt meestal: zonder vergunning achter de voorgevelrooilijn tot 1 meter hoog; achter die lijn tot 2 meter hoog zonder vergunning. Voor hoekpercelen geldt vaak een lagere maximale hoogte nabij de hoekzones wegens zicht en veiligheid. De APV bevat lokale regels die per gemeente verschillen; deze regels gelden naast de Omgevingswet. De kosten voor een omgevingsvergunning variëren per gemeente en liggen meestal tussen €170 en €300.
Beplanting, bomen en onderhoud
Bomen, heesters en heggen mag u niet pal tegen de erfgrens planten. Bomen moeten 2 meter uit de grens staan en heggen of heesters 50 cm, gemeten vanaf het midden van de voet van de boom, heg of heester. Deze bepaling geldt niet als het naburig terrein een openbare weg of een openbaar water is. Is binnen de toegestane afstand aangeplant, dan is dat van aanvang af een onrechtmatige situatie.
Doorschietende wortels mag u altijd doorzagen en verwijderen. Vruchten worden uw eigendom zodra ze rijp uit de boom op uw terrein vallen. Plukrecht hebt u niet. Bomen en beplantingen kunnen een vrij uitzicht voor het verkeer belemmeren; dat mag. U heeft geen toestemming van uw buren nodig om op uw eigen erf een afscheiding te maken.
Overleg en geschillen
Veel informatie, maar niet een direct antwoord. De meeste problemen ontstaan wanneer buren ruzie maken over erfafscheidingen. Een kort gesprek vooraf voorkomt veel ellende. Een gesprek kan eventueel bemiddeld worden door de politie. Als een gesprek niets oplevert, kan een civiele procedure als volgende stap volgen.
Bij problemen met erfafscheidingen kan men altijd proberen tot overeenstemming te komen. Als de erfafscheiding op de grens staat en de buren niet willen betalen of meewerken, kan men via de rechter een uitspraak afdwingen of een tweede erfafscheiding op eigen grond plaatsen. Huurders hebben vaak aanvullende regels via het huurcontract en het Burgerlijk Wetboek verbiedt onrechtmatige daden; vaak is contact en overleg de beste oplossing.
Praktische samenvatting
- Schutting plaatsen achter de voorgevelrooilijn: meestal tot 1 meter zonder vergunning.
- Schutting plaatsen achter de rooilijn: meestal tot 2 meter zonder vergunning.
- Op de erfgrens plaatsen: mandeligheid; gedeelde verantwoordelijkheid en kosten.
- Bij hoogtes hoger dan 2 meter: vergunning vereist.
- Hoekwoningen: extra regels vanwege verkeersveiligheid (zichthoek).
- APV en gemeentelijke welstandsnota gelden naast de landelijke regels.
- Onderhoud en rechtmatige bouw kan juridisch worden afgedwongen.
