Verticale gevelbekleding kun je kiezen uit diverse profielen, elk met een eigen uitstraling. Verticale gevelbekleding is verkrijgbaar in verschillende houtsoorten, passend bij de stijl en de gewenste levensduur. Douglas gevelbekleding verticaal is een populaire keuze vanwege de warme uitstraling en natuurlijke weerbestendigheid. Voor een lange levensduur en een onderhoudsarme oplossing kun je kiezen voor western red cedar, dat van nature bestand is tegen rot en insecten.
Bij verticaal monteren van houten gevelbekleding is een goede ventilatie van het hout essentieel. Plaats de gevelbekleding op een verticaal en horizontaal regelwerk, zodat lucht achter de planken kan circuleren en vocht goed kan afvoeren. Dat hangt af van de stijl die je zoekt. Voor een strakke, moderne uitstraling is rhombus populair, met zijn diagonaal afgeschuinde profiel. Wil je dat bevestigingen onzichtbaar wegvallen, dan is channelsiding een mooie keuze. Voor een traditioneel beeld kies je potdekselplanken, en voor een vlakke afwerking sponningplanken.
Verticale gevelbekleding monteer je op een regelwerk dat zowel horizontale als verticale ventilatie mogelijk maakt, zodat lucht achter het hout kan circuleren. Houd rekening met de werking van het hout en gebruik altijd roestvaststalen of aluminium spijkers of schroeven om roestvlekken te voorkomen. Bij stuiknaden laat je voldoende ruimte voor uitzetting. De keuze hangt af van je wensen voor uitstraling, onderhoud en levensduur. Douglas hout is een veelgekozen optie vanwege de warme kleur en natuurlijke duurzaamheid. Western red cedar is van nature bestand tegen rot en insecten en gaat zeer lang mee, ook zonder behandeling. Voor een eigentijdse donkere uitstraling kies je een zwarte uitvoering.
Ja, verticale gevelbekleding is ook prima geschikt als wandbekleding binnen, bijvoorbeeld onder een overkapping, in een tuinkamer of in een schuur. Door dezelfde profielen voor binnen en buiten te gebruiken, krijg je een doorlopend, samenhangend beeld. Voor binnentoepassingen kun je voor een lichtere houtsoort kiezen, terwijl je voor buiten beter voor een duurzame variant gaat.
Buitenwanden die zijn afgewerkt met een houten gevelbekleding. In mijn projecten ben ik er steeds vaker mee bezig. Om goede oplossingen voor de houten projecten te bedenken kijk ik veel rond om te zien hoe anderen dat hebben gedaan en wat ik daar van kan leren. In dit bericht beschrijf ik de aandachtspunten aan de hand van projecten die ik tegen ben gekomen. Voordat ik die drie punten onder de loep neem, wil ik de algemene term geveldelen uitleggen. Er bestaan vele soorten houten profielen in allerlei afmetingen, waarbij ieder profiel weer zijn eigen naam heeft.
Een schaaldeel is niet getekend, dat is een plank waar de schors van de boom nog aan zit. Een blokprofiel is niet te verwarren met een blokhutprofiel. Geveldelen worden op houten latten bevestigd. De latten van het regelwerk moeten voldoende dik en breed zijn, en lang meegaan. De dikte van de latten bepaalt de diepte van de spouw tussen de achterconstructie en de geveldelen. Vocht achter de geveldelen moet via de spouw goed afgevoerd kunnen. Ophoping van vocht kan tot verrotten van het hout leiden. De latten zitten heel dicht op elkaar, waarschijnlijk om beide latten aan de smalle regel erachter te kunnen bevestigen. Het gebruik van regelwerk op de hoeken is ook aan te raden. De latten op de foto zijn met nagels aan elkaar bevestigd.
Voor het bevestigen van houten geveldelen moeten roestvaststalen ringnagels of schroeven (lenskop, bolkop) worden gebruikt. Hier zijn nieten gebruikt zonder dat die roestvast zijn, waardoor er zwarte strepen op de gevel zijn ontstaan. De kop van de linker nagel ligt mooi op het hout, de rechter nagel is te diep in het hout geslagen. Het gebruik van nieten of T-nagels is zeker af te raden. Die bieden onvoldoende grip en stevigheid. Bij het aanbrengen van de nagels of schroeven moeten de koppen op het houtoppervlak blijven liggen. Als ze dieper het hout in worden geslagen dan beschadigt het hout. Een ander belangrijk aandachtspunt bij het bevestigen is de afstand van de nagel of schroef tot het uiteinde van het geveldeel. Als je de nagel of schroef te dicht op de rand aanbrengt, dan kan het hout gaan scheuren. De nagels zijn keurig aangebracht, de potloodstreep is nog te zien. Het Zweeds rabat is met nieten aangebracht. De delen trekken zo krom dat ze voor de koplatten uitsteken.
Hout werkt, dat wil zeggen dat het onder invloed van vocht kan zwellen, en door zonnewarmte kan krimpen. Het hout moet voldoende ruimte hebben om te kunnen zwellen en krimpen. Daarom moet er tussen de geveldelen 7 - 10 mm ruimte worden gehouden. Aan de onderzijde van de gevel moet er ruimte worden gehouden tussen de grond (maaiveld) en de onderkant van de houten delen. Het is raadzaam om een afstand van minimaal 30 cm aan te houden. Het hout blijft dan vrij van opspattend vocht. Op de foto kan je zien dat daar geen rekening mee is gehouden. Door het optrekkende en opspattende vocht is de onderzijde groen geworden. Als je de houten delen minimaal 30 cm vanaf de grond bevestigt, dan ontstaat er een rand aan de onderkant van de gevel. De houten latten lopen door tot vlak boven de grond. Voor deze gevel zou een strook van houten latten met een hoogte van ongeveer 50 cm een oplossing kunnen zijn.
Binnenkort start de bouw van mijn ontwerp voor een houten aanbouw met een gevelbekleding van houten latten en later dit jaar de bouw van een houten bijgebouw. Laat je reactie s.v.p. De Houtbeer is niet enkel een online houthandel waarvan de magazijnen in Limburg gevestigd zijn, De Houtbeer geeft ook regelmatig nuttige informatie over zijn houtproducten. Zo is plaatsen van houten gevelbekleding geen al te moeilijke taak, toch zijn er een aantal aandachtspunten waar je best rekening mee kan houden. Niet enkel garandeer je zo een betere duurzaamheid van de gevelbekleding, ook de achterliggende structuur zal beïnvloed worden. De tips die De Houtbeer in deze blog geeft zijn van toepassing op hardhouten gevelbekleding zoals Padoek, Afrormosia, Iroko of een van de vele andere hardhoutsoorten. Maar ook bij Thermowood of naaldhout is het aangeraden om er rekening mee te houden.
Bestaat je achterliggende structuur uit houten kepers, gordingen of zelfs isolatie? Dan kan je deze best beschermen door middel van een vochtwerende doek. Zo zorg je ervoor dat de structuur achter de houten gevelbekleding beschermd is tegen vocht en rotting op lange termijn. Zelfs wanneer je een tuinhuis of lounge plaatst waarbij de wanden niet geïsoleerd worden, raadt De Houtbeer aan om een dergelijk doek te gebruiken. De gevelbekledingsplanken kunnen namelijk steeds een beetje werken omwille van de weersomstandigheden. Er bestaan verschillende soorten vochtwerende doek. Je keuze baseer je best op het type van houten gevelbekleding. Je spreekt van een open gevelbekleding wanneer de latjes, planken of platen niet aaneensluitend geplaatst worden, maar met een open spatie. In dit geval kan je best met een UV-bestendige façadedoek werken. Dit doek heeft als groot voordeel dat het niet verduurt na verloop van tijd door de voortdurende blootstelling aan UV-straling. Je houten gevelbekleding is gesloten wanneer deze overal netjes tegen elkaar aansluit. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een tand en groef plank, Zweeds rabat of het triple profiel, ook wel triple blokprofiel genoemd. Aangezien de zon niet kan doordringen tot de vochtwerende doek, volstaat een onderdakfolie zoals de Delta Vitaxx Plus. Deze heeft namelijk de vereiste vochtwerende eigenschappen. Je constructie staat en werd netjes afgeschermd van vocht. Vooraleer je de gevelbekleding plaatst, monteer je best ventilatielatten. Zoals de naam doet vermoeden, creëer je zo voldoende luchtventilatie tussen het doek en de houten gevelbekleding. In principe heb je keuze uit meerdere producten met verschillende afmetingen en afwerkingen. Een Epicea tengellat (12 x 36 mm) is bijvoorbeeld te dun om als ventilatielat te gebruiken. Betere alternatieven zijn onder andere een Epicea panlat met afmeting 24 x 38 mm of een geschaafde Vuren lat van 22 x 45 mm.
Wist je dat De Houtbeer zelfs zwart geïmpregneerde latten van 22 x 45 mm in voorraad heeft om als ventilatielat te gebruiken bij open gevelbekledingsplanken? Ook bij Trespa, Rockpanel of HPL platen kan je deze zwarte ventilatielat gebruiken. De Houtbeer raadt steeds aan om de ventilatielatten om de 40 cm te plaatsen. Zo kan je jouw gevelbekleding steeds op voldoende plaatsen bevestigen en zorg je voor een stabiele afwerking. Heb je achter het vochtwerende doek een constructie uit houten kepers of gordingen? De ventilatielatten plaats je bovendien best verticaal. Vocht dat toch door de gevelbekleding heen zou dringen, kan op deze manier altijd naar onder afdrijven en blijft niet op de ventilatielat liggen. Verticale ventilatielatten resulteren in horizontaal geplaatste gevelbekleding. Indien je de gevelbekleding toch verticaal wil plaatsen, monteer je best een dubbel lattenwerk als ventilatie: eerst verticaal en daarna horizontaal.
In de meeste gevallen zijn de houten planken voor gevelbekleding niet haaks afgekort aangezien dit best dient te gebeuren op de werf. Als de houten gevelbekleding in wildverband geplaatst wordt, is het namelijk aangeraden om de planken af te korten zodat de uiteinden op een ventilatielat eindigen. Dit zorgt voor een goede stabiliteit van de afwerking! Ook wanneer je niet in wildverband wilt plaatsen, is dit noodzakelijk. Als je voor een gesloten gevelbekleding kiest, houd je best rekening met een uitzettingsvoeg van ongeveer 1 à 2 mm in de breedte van de plank. Hout dat nog werkt, zal dit namelijk in de breedte en niet in de lengte doen. Plaats je bijvoorbeeld tand en groef planken, Zweeds rabat planken of het triple blokprofiel? Schuif de planken dan nooit volledig tegen elkaar, zo voorkom je eventuele problemen! Bovendien plaats je de gevelbekleding zowel onderaan als bovenaan best nooit volledig tot tegen de rand, maar laat je voldoende ventilatieopeningen. Deze zorgen ervoor dat lucht achter de gevelbekleding geraakt en de ventilatielatten hun werk kunnen doen. Daarnaast vermijd je zo ook dat jouw gevelbekleding voortdurend de grond raakt, dit komt de duurzaamheid enkel ten goede!
Heb je ook al eens zwarte strepen gezien op een houten gevel? Dit is het gevolg van schroeven of nagels die niet uit roestvrij staal (RVS) bestaan. Van zodra deze in contact komen met regen, ontstaan er lelijke zwarte uitlopers die vaak moeilijk of niet te behandelen zijn. RVS-nagels kun je enkel gebruiken om houten gevelbekleding dat minder werkt vast te schieten. Denk hierbij aan hardhoutsoorten zoals Padouk, Afrormosia en Iroko of aan Thermisch behandeld hout zoals Thermowood, Thermo Ayous en Thermo Movingui.
Bij het kiezen van houten gevelbekleding is ook de prijs relevant. Gemiddelde prijs: € 50 à 150 per m² (excl. btw) voor hardhout gevelbekleding, en € 30 à 90 per m² (excl. btw) voor thermisch behandeld hout. Voor een houten gevelbekleding inclusief plaatsing betaal je gemiddeld € 100 à 200 per m² (incl. plaatsing, excl. btw en gevelisolatie). Een vakkundige gevelwerker zorgt voor de meest geschikte houtsoort en montage volgens jouw wensen en budget.
Houtbekleding voor de gevel is erg veelzijdig en kan je op verschillende manieren toepassen. Het uitzicht wordt bepaald door de plaatsingswijze (horizontaal of verticaal) en de uitvoering (planchetten, blokprofiel…) van het hout. Populaire uitvoeringen zijn planchetten, blokprofiel, houten latten en rhombus-latten. Verticaal plaatsen geeft een hoger effect; horizontaal plaatsen laat de woning breder lijken. Vergrijzing is een natuurlijk proces; behandeling met semi-transparante beits kan een gelijkmatige verkleuring bevorderen. Voor een blijvende kleur kun je kiezen voor UV-bestendige beits of olie, waarbij de dekkende verversingen minder aanbevolen zijn.
Tot slot: onderhoud en reiniging. Een gevel kan vervuild raken door mos, algen en roet. Laat een professionele gevelreiniger adviseren over de juiste methode en voer regelmatig inspectie en reiniging uit. Een houten gevelbekleding is duurzaam wanneer correct gemonteerd op een ventilerende achterconstructie met voldoende spouw en ventilatieopeningen aan de bovenzijde en onderzijde.
Technische details en aanbevelingen
Belangrijke aandachtspunten bij montage volgens TV 243 en praktijkervaringen:
- Ventilatie is essentieel: verticale spouw minimaal 20 mm tussen regelwerk en achterzijde van bekleding; gebruik dubbel regelwerk bij verticale bekleding.
- Plintaanzet: minimaal 20 cm afstand tussen onderkant bekleding en maaiveld; open gezegde ventilatieopeningen van 15-20 mm.
- Bevestiging: roestvaste schroeven of nagels met voldoende lengte (min. 2,5 x dikte); koppen op houtvlak laten liggen.
- Kopse kanten: schuin afschuinen en sealen om vocht te weren.
- Expansie en werking: 7-10 mm ruimte tussen delen; openingen bij horis en vertikaal toepassen.
- Regelmatig onderhoud: jaarlijkse controle op ventilatie, planten, reinigen en herstellingen.
tags: #spatrand #buitenmuur #houtengevel