In veel woningen en andere gebouwen worden toiletten stiefmoederlijk behandeld. Qua verlichting komt er vaak een plafonnière te hangen en dat was het dan. Dat levert weliswaar een doelmatige verlichting op, maar het is ook wel erg saai. Als je een inbouw LED spot toepast ontstaat een veel mooiere en rijkere uitstraling. Wat het vraagt is een stukje gipsplaat dat als verlaagd plafond wordt ingezet, of een stukje spanplafond, of een stukje systeemplafond.
De MEGAMAN® Tego inbouw LED spot vraagt 100mm vrije ruimte tussen het verlaagde plafond en het bouwkundig plafond, omdat er tenminste 25mm ruimte moet zijn tussen de bovenkant spot en het bouwkundig plafond. Afbeelding 1. Links, een toilet met plafonnière in 2.800K (warmwit), in het midden met de MEGAMAN Tego LED spot met koof en LEDstrip in 4.000k (neutraalwit). Rechts, met alleen de MEGAMAN Tego LED spot in 2.800K (warmwit). Vergelijk de linker en de rechter en je ziet het voordeel van de spot. De middelste is qua uitstraling nog een trapje hoger.
De MEGAMAN® Tego is dus 4 spots in één LED spot en dat voor de prijs van één spot. De MEGAMAN® Tego LED inbouw spot is een zeer veelzijdig product. Met een draaibare ring op de spot kan ingesteld worden of het licht warmwit moet zijn (3.000 K), dan wel neutraal wit (4.000 K). Door een druk op de frontlens kan de stralingshoek van de spot gewijzigd worden van 36 graden (breedstralend) in 60 graden (extra breedstralend). Dankzij het gerichte licht dat de Tego LED spot levert met beide stralingshoeken zal het glanzend porselein sprankelen en tot leven komen. In het licht van een plafonnière zal dat sprankelen juist onderdrukt worden en dat maakt een eerder deprimerende indruk.
De MEGAMAN® Tego is dus 4 spots in één LED spot en dat voor de prijs van één spot. Wie zich na installatie bedenkt, kan het dus eenvoudig achteraf veranderen! Wat geldt voor de toiletverlichting is ook van toepassing voor de badkamerverlichting.
Plattegrond en positionering
Afbeelding 2. Teken een plattegrond op schaal en teken daarin (ook op schaal) de inrichting, zoals een ligbad, een douche, een toilet, het badmeubel en evt. Plaats de volgende spots in het hart van eventuele ramen op 400mm er vanaf. Plaats 2 spots boven een eventueel ligbad, waarbij de ene aan het voeteneinde is geplaatst en de andere aan het hoofdeinde. Dan heb je altijd goed licht als je in bad iets wil lezen. Plaats de spots boven de lengte as van het bad. Plaats vervolgens tussen die spots de andere spots op 400mm vanaf de muren, waarbij ze niet verder als 1.500 á 1.800 mm hart-op-hart uit elkaar mogen staan. Streef ernaar dat de hart-op-hart afstanden overal zoveel mogelijk dezelfde is. Maak de verlichtingsinstallatie dimbaar. Gebruik eventueel de Megaman Rico LED inbouw spot, als dim-to-warm gewenst wordt. Klik hier voor meer informatie over de Rico. Bekijk hier de dim-to-warm demo video.
Onthoudt dat deze richtlijn een goed uitgangspunt voor de badkamerverlichting is, maar het kan nooit een sluitend advies zijn voor alle denkbare en ondenkbare situaties. Het is duidelijk dat de hart-ophart afstand tussen de diverse LEDspots niet overal dezelfde is. Dat komt omdat de ramen 2m20 breed zijn waardoor bij gebruik van 1 LEDspot per raam de onderlinge afstanden groter dan 1.500 mm worden. Bovendien is de badkamer aan bad-zijde ca. Bij de douches is het logisch dat er een LEDspot midden tussen de douchekoppen komt. Verder MOETEN de LEDspots altijd 400mm van de wand komen onder alle omstandigheden. Is de afstand tot wand verschillend, dan zal het licht op verschillende hoogten op de wand beginnen en dat is lelijk. Als er raambekleding gebruikt wordt, moeten de spots op 400mm van de voorzijde van die raambekleding komen. Alles bij elkaar genomen ontstaat de maatvoering zoals hier getekend is. Uit de afbeelding 2 blijkt dat dit niet storend is.
Veiligheid, planning en voorwerk
Alle onze tips en adviezen worden u kosteloos gegeven uit overwegingen van dienstbaarheid. Ze zijn gebaseerd op jaren lange ervaring en met vakkennis opgesteld naar eer en geweten. U kunt aan deze tips en adviezen echter geen rechten ontlenen en u gebruikt ze voor eigen rekening en risico. Een goede verlichting maakt het verschil in elke ruimte. Inbouwspots zijn een uitstekende keuze vanwege hun strakke, moderne uitstraling en de mogelijkheid om gericht licht te geven. Vooraleer u inbouwspots koopt, is het belangrijk om voorzorgen te nemen en uw plafond hierop te voorzien. Niet elk plafond is geschikt voor inbouwspots. Controleer eerst of uw plafond gemaakt is van gipsplaten, hout of beton. De installatie in plafonds van gipsplaten of hout zijn eenvoudig voor de installatie van inbouwspots. Het volstaat om met een cilindervormige boorkop te werken. Bij betonnen plafonds kunt u eveneens werken met een cilindervormige boorkop maar let er wel op dat u niet doorheen het plafond boort zodat u aan de bovenkant geen gat creëert.
Meet hoeveel ruimte er beschikbaar is boven uw plafond. De minimale inbouwruimte varieert per spot, maar reken op minstens 5-10 cm hoogte voor standaard led-inbouwspots. Bij onvoldoende ruimte kunt u kiezen voor speciale platte inbouwspots met een lagere inbouwdiepte. Inbouwspots, vooral halogeen spots, kunnen behoorlijk warm worden. Tegenwoordig zijn deze niet meer te verkrijgen en is alles vervangen door LED. LED spots worden veel minder warm maar zijn wel heel gevoelig voor warmte. Zorg daarom voor voldoende ventilatie rond de spots om oververhitting te voorkomen. Controleer of er isolatiemateriaal in het plafond aanwezig is, aangezien direct contact met spots brandgevaar kan opleveren.
Ga na of er al stroomvoorziening aanwezig is in het plafond waar u de spots wilt installeren. Voor inbouwspots in de badkamer of buitenshuis gelden speciale eisen qua waterdichtheid. Kies altijd voor spots met de juiste IP-waarde. Check hier welke IP waarde het beste is voor de installatie in de badkamer. Voor buiten is de waarde afhankelijk of de spots beschut zijn of niet. Zo zal bijvoorbeeld onder de oversteek een IP44 graad voldoende zijn maar indien de spots zijn blootgesteld aan barre weersomstandigheden is IP65 of meer vereist.
Formaat, specificaties en montage
Inbouwspots zijn verkrijgbaar in verschillende formaten. De meest voorkomende zaagmaten zijn 70mm en 80mm. Kies een maat die past bij de grootte van uw ruimte en het gewenste lichteffect. U kunt gerust een inbouwspot kiezen waarvan de zaagmaat tot 1 à 2 cm kleiner is dan de bestaande opening. Belangrijk is dat de inbouwspot de opening volledig toedekt en dat de veren krachtig genoeg zijn. De lichtopbrengst wordt gemeten in lumen (lm) en geeft aan hoe helder de spot is. Voor een woonkamer is 300-400 lumen per spot vaak voldoende, terwijl werkruimtes 500-600 lumen per spot kunnen vereisten. De kleurtemperatuur (Kelvin) bepaalt de warmte van het licht: 2700-3000K geeft warm wit licht, ideaal voor woonkamers, terwijl 4000-5000K een koeler, helderder licht geeft dat geschikt is voor werkruimtes. In het algemeen geldt dat hoe hoger de Kelvinwaarde is, hoe intenser het licht is. Dimbare spots geven je meer flexibiliteit om de sfeer in een ruimte aan te passen. Ze zijn ideaal voor multifunctionele ruimtes zoals de woonkamer of eetkamer. Let wel op dat dimbare spots een compatibele dimmer vereisen.
Als u weinig ruimte hebt boven het plafond, zijn platte of inbouwspots met een lage inbouwdiepte een uitkomst. Deze spots hebben vaak een inbouwdiepte van slechts 3-4 cm, terwijl reguliere spots 5-10 cm nodig hebben. Maak een schets van uw ruimte en bepaal waar u de spots wilt plaatsen. Houd rekening met de plafondhoogte: in een ruimte met een hoog plafond hebt u uiteraard meer spots nodig om dezelfde lichtopbrengst te krijgen als in een ruimte met een laag plafond. Als vuistregel geldt: voor elke 4-6 m² vloeroppervlak hebt u ongeveer één inbouwspot nodig. Houd ook rekening met de openingshoek van de lichtbundel. Voor plafonds hoger dan 3 meter kunt u het beste kiezen voor inbouwspots met een smalle lichtbundel van 24° of minder. Dit zorgt ervoor dat het licht voldoende naar beneden reikt. Bij plafonds tot 3 meter hoogte is een bredere openingshoek van meer dan 24° aan te bevelen voor een aangenaam diffuus lichteffect.
Plaats de buitenste spots op minstens 50 cm afstand van de muren om schaduwvorming te voorkomen. De onderlinge afstand tussen spots is afhankelijk van de lichtopbrengst en plafondhoogte, maar als vuistregel kunt u aanhouden: 1 tot 2m tussen de spots. Voor een gelijkmatige verlichting is het belangrijk dat de spots op regelmatige afstanden van elkaar worden geplaatst. In een rechthoekige ruimte kunt u kiezen voor een rasterpatroon, bij een langwerpige ruimte voor een lijnpatroon. Gebruik een potlood en meetlint om de exacte posities van de spots op het plafond te markeren. Controleer of de markeringen overeenkomen met uw lichtplan en of ze op gelijke afstanden van elkaar staan.
Installatietechniek en afwerking
Plaats de punt van de gatenzaag precies in het midden van waar de opening moet komen. Verwijder eventuele splinters of ruwe randen met schuurpapier. Schakel eerst de elektriciteit uit vooraleer te beginnen met de installatie. Gebruik een flexibele draad (minimaal 1,5 mm² voor normale spots) om de bekabeling door de gaten te trekken. Bereken het totale wattage van alle spots samen om te controleren of uw bekabeling en groep de belasting aankunnen. Een standaard groep van 16A kan maximaal 3500 watt aan. De meeste inbouwspots hebben veerklemmen aan de zijkanten. Druk deze naar binnen en schuif de spot voorzichtig in het gat. Laat de veren los zodra de spot in positie is. De veren zullen zich tegen de bovenkant van het plafond drukken en zo de spot op zijn plaats houden. Zorg ervoor dat de rand van de spot mooi aansluit op het plafondoppervlak.
Sommige inbouwspots hebben ook bladveren. Nadat alle spots zijn gemonteerd, schakelt u de stroom weer in bij de meterkast. Let op eventuele problemen zoals flikkeren, wat kan duiden op slechte verbindingen of incompatibiliteit met de dimmer. Controleer ook of de spots niet te warm worden na enkele minuten branden. Dit kan wijzen op onvoldoende ventilatie of een te hoog wattage voor de installatie. Bij verstelbare spots kunt u nu de hoek aanpassen om het licht precies daar te richten waar u het wilt hebben.
Nee, niet zonder meer. De meest voorkomende gatmaten voor inbouwspots zijn 70mm en 80mm. De exacte maat staat altijd vermeld in de specificaties van de spot. Voor standaard inbouwspots hebt u minimaal 5-10 cm ruimte nodig boven het plafond. De diameter van de inbouwspots is afhankelijk van de grootte van de opening. Voor grotere openingen zijn er inbouwspots met een grotere zaagmaat, waarbij het vermogen vaak kan worden aangepast. De inbouwdiepte varieert van 3 cm voor ultra-platte LED-spots tot 10 cm voor traditionele spots. Ja, inbouwspots kunnen worden doorgelust met behulp van lasklemmen of lasdoppen, mits de totale belasting binnen de capaciteit van de bedrading en groep blijft. Over het algemeen worden spots op 1 à 2 meter van elkaar geplaatst. Houd echter ook rekening met de gewenste lichtopbrengst (lumen) om voldoende verlichting in de ruimte te garanderen.
Kooflijsten en afwerking met lijm
Wanneer u in ons ruime assortiment een spotje naar uw smaak gevonden dan komt de volgende stap de spotjes inbouwen in uw plafond. De beschikbare ruimte boven het plafond is erg belangrijk bij de keuze voor het juiste spotje. Bij een armatuur waar een losse lichtbron in geplaatst moet worden moet u vooral rekening houden met de hoogte van de lamp die u in de inbouwspot gaat plaatsen. Deze steekt namelijk ver boven de hoogte van het armatuur uit. Daar bovenop komt nog een kleine halve centimeter extra hoogte voor de fitting. Als de spot kantelbaar is, heeft u bovendien nog een beetje extra ruimte in de breedte nodig. In het geval van isolatiemateriaal boven uw plafond, moet u de lamp de ruimte geven om vrij te kunnen bewegen.
van Als u een inbouwspotjes met een lage inbouwhoogte zoekt, kijk dan naar onze LED inbouwspots met de LED verlichting geïntegreerd. Ook is het belangrijk dat u een gat met de juiste diameter in uw plafond heeft zitten. Begin eerst met het voorbereiden van uw elektra bedrading / aansluitingen voor uw LED spots en/of LED strips alvorens u begint met de montage van de kooflijsten. Zaag de kooflijsten op de gewenste maat. Voor hoeken van 90 graden zaagt u een hoek van 45 graden in de 2 aansluitende kooflijsten. Markeer waar de LED inbouwspots moeten komen, en maak ronde uitsparingen voor de armaturen met een gatenzaag.
Heeft u iets te grof gezaagd, of heeft u oneffenheden? Alvorens u de kooflijsten monteert, is het raadzaam de kooflijsten te schilderen. Na het drogen, kunt u de armaturen voor de LED spots plaatsen. Dit doet u door de veertjes verticaal omhoog te houden en door de opening te begeleiden. Nu de kooflijsten op maat zijn gezaagd en zijn geverfd, is het tijd ze te monteren. Hiervoor raden wij sterk aan om Adefix lijm te gebruiken. Breng voldoende Adefix lijm aan op de plakzijdes van de kooflijsten. De plakzijdes zijn de zijdes met de strepen en de zijdes waar de kooflijsten aan elkaar worden geplakt. Verwijder na het plakken direct het overtollige lijm en laat het minimaal 24 uur drogen. Wacht 24 uur tot de lijm volledig is gedroogd. Je kunt nu alle oneffenheden en naden verder afwerken. Vul voorzichtig alle naden en oneffenheden met Adefix. Werk dit verder netjes af met een spatel of een natte vinger. Laat dit 2 uur drogen en schuur (gebruik enkel fijn schuurpapier) het hierna lichtjes bij totdat je een naadloze geheel hebt. Sluit nu de LED spots en/of LED strips aan. De LED spots dienen aangesloten te worden op stroom en een schakelaar. Aandachtspunt: De kooflijsten in combinatie met Adefix lijm zijn sterk genoeg om LED spots en LED strips te dragen. Wilt u echter zwaardere dingen zoals speakers of camera’s aanbrengen, dan is het zeer raadzaam hier een versterkende constructie voor te bedenken om het gewicht hiervan niet direct op de kooflijsten te laten rusten.
Samenvatting van belangrijkste factoren
- Vrije ruimte: minimaal 100 mm tussen verlaagd plafond en bouwkundig plafond; minstens 25 mm ruimte boven top van spot.
- Kleurtemperatuur: 2700-3000K voor warm wit; 4000-5000K voor neutraal/ koel wit; dim-to-warm opties mogelijk.
- Openingshoek: 36° tot 60°; kies afhankelijk van gewenste spreiding en hoogte plafond.
- Veiligheid en installatie: uitzetten stroom, juiste kabeldikte en wapeningsmaat, IP-classificatie voor vochtige ruimtes, ventilatie tegen oververhitting.
- Montagekoof: lijmwerk met Adefix, 24 uur droogtijd voor afdichten;
- Afstand en raster: hart-op-hart 1-2 m bij standaardruimtes; 400 mm afstand tot wand; 50 cm tot muren.
Voordelen en toepassing buiten badkamers en toiletten
Inbouwspots bieden strakke, moderne uitstraling en gericht licht. De MEGAMAN® Tego biedt flexibiliteit door draaibare ring en aanpasbare stralingshoek, waardoor meubels en oppervlakken tot leven komen. Voor badkamers geldt vergelijkbare aanpak: dim-to-warm opties, ventilatie en IP-waardes zijn essentieel.
Video en extra bronnen
LEDwholesalers 20232DTW (Dim to Warm) Demonstration
Na installatie kan het nuttig zijn om een dim-benchmark te doen en de lichtplan aan te passen op basis van praktijkervaring. Bekijk de demonstratie video en vergelijk tussen warm-wit en neutraal-wit effecten in de koofconstructie en achteraf aanpasbare mogelijkheden van de MEGAMAN Tego.