Om een deel van de tuin af te bakenen kan een schutting gemaakt worden van wilgentenen. Sla hiervoor eerst enkele dikke palen in de grond. Dit kunnen stevige rechte takken zijn van wilgen zelf, of andere palen. Let er wel voor op dat levende stokken van wilgen opnieuw kunnen uitlopen wanneer ze in de grond gestoken worden. Deze vormen de basis van de schutting waarrond de twijgen zullen gevlochten worden.
Voorbereiding en plaatsing van de palen
Plaats deze op ongeveer 40 tot 50 cm van elkaar. Zet de palen echt diep genoeg. Er komt aardig wat kracht op te staan, tijdens en na het vlechten. Voor het hek heb ik ze 60 cm diep gezet, voor de schutting 80 cm. De wilgenpalen heb ik in voorgeboorde gaten gezet en voorzichtig iets vastgeslagen. Zet de palen op 60 cm is afstand van elkaar.
Een wilgenteen verloopt qua dikte, variërend van 3 tot 5 cm aan de onderkant naar 1 tot 2 cm aan de bovenkant. Wissel tijdens het vlechten regelmatig de richting van de tenen, zodat niet alle dikke stukken aan één kant komen te zitten. Knip tenen pas na afloop op de gewenste lengte of laat in ieder geval genoeg lengte uitsteken. Om een stevig geheel te maken, is het goed om regelmatig een teen om de eindpaal heen te buigen en terug te steken. Let hierbij dat je de teen om de lengteas draait om te voorkomen dat ie scheurt.
Vlechten van wilgentenen
De twijgen worden steeds één voor en één achter de palen gevlochten en hierbij begin je onderaan, waarbij je bij de volgende rij steeds het tegenovergestelde doet van de rij erronder. Sla of duw regelmatig de gevlochten takken naar beneden, om een stevig en dicht net te maken. Net zoals bij het leggen van laminaat kun je ervoor kiezen alle takken bij de zelfde paal te laten overlappen of om dit te laten verspringen. Net wat je mooier vindt. Ik heb het waar mogelijk laten verspringen. De enige plek waar dit niet ging, was de hoek in het ene hek. Omdat de hoek stomp is, kon ik de tenen aan de binnenkant niet door laten lopen en moest ik ze rechtdoor steken. De bovenste tenen kunnen met spijkers worden vastgezet. Neem dan wel RVS-spijkers, anders roesten ze weg. De bovenste tenen in het hek met de wilgen palen hoefden niet vastgezet te worden. Omdat de palen aan de bovenkant zo’n 20 cm uitsteken kunnen de tenen er niet afglijden en blijven stevig zitten. Bij het hek met de kastanjepalen lopen de tenen tot de bovenkant van de palen door en kunnen ze er wel afschieten.
Een takkenril is een afscheiding opgebouwd uit dood snoeihout, opgestapeld of gevlochten tussen palen. De hoogte en breedte van de ril is afhankelijk van je doel. Voor een kleine tuin kun je een wal uit duurzaamheidsoverweging of als muurtje gebruiken om vuilcontainers achter te verstoppen of om de tuin op natuurlijke wijze in tweeën te delen. Een takkenril biedt bescherming tegen wind en inkijk en wordt ook wel een houtwal genoemd.
Onderhoud en ecologische voordelen
De takkenril is er niet alleen om te scheiden; hij biedt ook voedsel en schuilplaatsen voor vogels en kleine diersoorten. Insecten kunnen er nestelen, kevers en wilde bijen houden van de schimmels die ontstaan in de ril, vlinders leggen er eitjes, en er komen paddenstoelen, mossen en mieren voor. Ook egels, padden en reptielen vinden er beschutting en voedsel. Een takkenril verhoogt de biodiversiteit in de tuin. Bij het broedseizoen kun je de ril het beste met rust laten om nesten niet te verstoren.
Houd er rekening mee dat het geen composthoop is: voeg geen etensresten of organisch keukenafval toe. Om de ril extra aantrekkelijk te maken kun je zaden van klimplanten of bloemen zaaien langs de ril. Klimplanten kunnen langs de ril groeien en dragen bij aan de biodiversiteit. De ril kan regelmatig worden aangevuld met vers snoeihout omdat het hout zakt en vertert.
Alternatieve toepassingen en extra ideeën
Voor langere tuinperken kun je twee rijen palen plaatsen en de ril verlengen. Een enkele rij palen kan ook, vooral als je dikke takken als palen gebruikt. Voor een natuurlijke afscheiding die ook als decoratie dient, kun je kiezen tussen wilgen, heide, bamboe of kastanje. Een takkenril kan in permacultuur-projecten worden ingezet omdat het ecosysteem eigen beweging krijgt en andere ecosystemen zoals moestuinen of vijvers extra biodiversiteit biedt.
Een eenvoudige methode om snoeihout te gebruiken is door een takkenril te maken van oude takken en snoeihout. Het hout kan ook dienst doen als mulch na versnippering, maar bij een takkenril is de primaire functie biodiversiteit en schuilplaats voor dieren. Voor grotere projecten kunnen meerdere rillen worden geplaatst zodat er voldoende open plekken blijven voor dieren en zon- en schaduwzones.
Vervolgens kun je stap-voor-stap de basisbenodigdheden op een rij zetten: palen, wilgentenen of andere stevige takken, snoeischaar, zaag en eventueel RVS-schroeven of krammen. Vergeet niet dat jonge takken sneller wortel kunnen schieten en dat het verstandig is om palen diep genoeg te zetten en de ril stevig af te werken.
Checklist en tips
- Plannen waar je schutting komt en erfgrens controleren.
- Palendiepte: hek 60 cm, schutting 80 cm.
- Afstand tussen palen: ongeveer 60 cm bij zijnde ontwerpen.
- Gebruik levende wilgentenen met zorg, want ze kunnen uitlopen in de grond.
- Weef steeds afwisselend voor en achterlangs de palen; laat tenen iets uitsteken aan de zijkant.
- Bevestig bovenste tenen indien wenselijk met roestvrijstalen spijkers of rijg ze met touw vast.
- Laat het werk zo natuurlijk mogelijk ogen; een beetje rommelig is juist goed voor dieren.
- Controleer regelmatig of het vlechtwerk stevig zit en voeg nieuw snoeihout toe na snoeibeur.
Instructiefilm | wilgentenen schutting vlechten | van Aalsburg BV | 2024
De stroken kunnen ook dienen als hekwerk voor een speelplek voor kinderen of als rand langs een bloementuin. Mocht je snoeihout over hebben, gebruik dit dan voor een takkenril in plaats van alles te versnipperen, want dit biedt lange termijn ecologische voordelen voor dieren en planten.