De Cementen Tuin: Een Diepgaande Kijk op Ian McEwans Debuut en Its Nederlandse Ontvangst

De jonge Engelse schrijver Ian McEwan (hij is nu 30) debuteerde drie jaar geleden tegelijkertijd in Engeland, Amerika en Nederland met de verhalenbundel die hier de titel De laatste dag van de zomer kreeg. Twee jaar later kwam in Nederland een tweede bundel met verhalen uit: Tussen de lakens; de Engelse en Amerikaanse edities lieten nog een half jaar op zich wachten. Hieruit blijkt hoe hoog het schrijverschap van Ian McEwan in ons land wordt aangeslagen, in de eerste plaats natuurlijk doordat hij goed schrijft, daaraan kan geen twijfel bestaan.

(Waarmee niet gezegd wil zijn dat alles wat hier hoog wordt aangeslagen dus goed is en dat alles wat goed is dus hoog wordt aangeslagen. Ian McEwan past niet in de Engelse literatuurtraditie, maar des te meer in de onze. De hoofdfiguren van McEwan worstelen vaak met puberteitsproblemen. In De cementen tuin is dat niet anders. Jack, de ik-figuur, een jaar of veertien, weet zich met zichzelf geen raad. Jeugdpuistjes ontsieren zijn gezicht, hij is onhandig in de omgang met anderen en heeft van zijn ouders geen hoge dunk. Zijn vader is half invalide en heeft de onhebbelijke eigenschap een pietje precies te zijn. Als hij niet meer kan tuinieren en hij ook niet kan aanzien dat zijn levenswerk wordt overwoekerd door onkruid, besluit hij de tuin met cement te egaliseren. Het boek begint zo: ‘Ik heb mijn vader niet gedood, maar soms dacht ik dat ik hem wel een eindje op weg heb geholpen.’

Jack zou hem namelijk met het werk helpen, maar ging in plaats daarvan naar zijn kamer om te masturberen. Niet lang na de vader overlijdt Jacks moeder die nu met twee zusters en een jonger broertje achterblijft in het huis, het enige dat nog bewoond is in de straat die op de nominatie staat om gesloopt te worden. Omdat de kinderen niet in een weeshuis willen worden ondergebracht, besluiten zij de dood van hun moeder geheim te houden. Julie neemt de rol van de moeder over, vooral voor Torn, het kleinere broertje, dat zich eerst als meisje en daarna als baby ge-draagt. Jack verwaarloost zichzelf en voert niets uit. De weg naar de volwassenheid, waarop hij onlangs de eerste belangrijke stap zette, is lang en moeilijk en maakt hem onzeker. Ook daarom wordt Moeder in de kelder begraven: zo is ze toch nog in de buurt.

Derek, de vriend van Julie, ontdekt het geheim van de kinderen tenslotte, maar hij verraadt het pas aan de politie als hij Julie en Jack in incestueuze houding aantreft, ‘…en ik mocht zelfs niet bij je in de buurt komen, zegt hij verwijtend. Derek vertegenwoordigt de buitenwereld die jaloers is op de vrije manier van samenleven van de vier ongebondenen. Zo naverteld lijkt De cementen tuin vooral een absurd verhaal, maar in werkelijkheid is het ook ontroerend, beklemmend, ja, aangrijpend. Jack, die er moeite mee heeft om zichzelf te accepteren zoals hij is, heeft geen problemen met de zeer ongewone situatie waarin hij is terechtgekomen, wat het egocentrische karakter van de puberteit treffend symboliseert.

Het enige wat er op de roman valt aan te merken, is dat er na het eerste hoofdstuk nauwelijks meer over de vader wordt gesproken. Weliswaar is de moeder steeds lijfelijk aanwezig, al is ze dood, de herinnering aan de vader kan onmogelijk al uitgewist zijn. Ian McEwan - De cementen tuin (The cement garden). Vertaling Heleen ten Holt. The Cement Garden. Het boek is voor het eerst gedrukt in 1978 door Jonathan Cape Ltd. Ian McEwan is in 1948 in Engeland geboren. Hij is begonnen met schrijven in 1970. Hij woont en werkt in Londen. Hij heeft gestudeerd op de universiteit van East Anglia. Hij was de eerste en meest beroemde beschermeling van Malcolm Bradbury. Zijn eerste boek, First Love, Last Rites, heeft de Somerset Maugham Award in 1976 gewonnen. Dit en zijn tweede boek, In Between The Sheets, zijn ook gepubliceerd door Dicador samen met zijn romans The Comfort of Strangers, en The Child in Time.

Zijn boeken krijgen veel aandacht, omdat hij heel expliciet over seks schrijft. Het boek begint met de vier kinderen (Jack, Julie, Sue en Tom) die met hun ouders in een groot oud huis wonen. Het huis is geïsoleerd van de wereld, omdat de huizen in de omgeving zijn afgebroken om ruimte te maken voor een nieuwe snelweg. Om het nog erger te maken hebben ze geen familie of vrienden. De kinderen brachten niet graag vriendjes mee naar huis, omdat hun vader hen altijd voor schut zette, of heel vervelend tegen hen was. De vader houdt van tuinieren, maar sinds hij een hartinfarct heeft gehad, is het te zwaar voor hem. Na de dood van de vader, wordt de moeder ernstig ziek, en drie dagen naar Jacks verjaardag sterft zij ook. De kinderen zijn bang om uit elkaar gehaald te worden, daarom vertellen ze het aan niemand. Ze begraven haar in een grote kist die beneden in de kelder staat.

Na de dood van moeder wil Tom een meisje zijn, omdat hij vaak op school gepest wordt (en meisjes worden nooit gepest). Julie neemt haar vriend (Derek) mee naar huis. Jack vindt Derek niet aardig. Derek vindt de scheur in de cement (die Jack en Sue al eerder hadden gevonden). Hij helpt de scheur op te vullen met cement. De kinderen hadden hem verteld dat ze hun hond daarin hadden begraven. Wanneer Jack en Julie de liefde bedrijven, betrapt Derek hen. Hij verdwijnt snel uit de kamer. Dan gaat hij naar de kelder om te kijken wat er echt in de kist zit. En een paar minuten later komt hij terug met de politie. Wanneer de vader van de kinderen sterft, is hij maar net aan zijn project begonnen met het bedekken van zijn tuin met cement. Wanneer hun moeder sterft begraven de kinderen hun moeder in een kist die gevuld is met cement.

Het is psychologische roman over puberteit, en de dood. Het verhaal gaat over de emotionele ontwikkeling van vier kinderen na de dood van hun ouders. Ze worden emotioneel sterker en sterker tot elkaar aangetrokken. Na een tijd hebben ze met de buiten wereld bijna geen contact meer, en zien ze alleen elkaar. Ze kunnen en willen ook niet toegeven dat er een andere wereld bestaat, buiten de wereld die ze voor hen eigen hebben gecreëerd. En hoe de relatie onder de kinderen sterker wordt. Jack (14-15 jr). Hij zit in zijn puberteit. Wanneer zijn moeder sterft wordt de broer-zus relatie telkens sterker en aan het eind van het boek heeft hij zelfs een seks relatie met zijn oudste zus (Julie). Julie (17-18 jr). Knap en atletisch, oudste van de kinderen. Zij is verantwoordelijk voor het huishouden en voor de rest van de kinderen, maar kan het niet aan. Sue (12-13jr). Heeft vanaf de dood van de moeder een dagboek bij gehouden. Tom (6 jr). Jongste uit het gezin. Hij wordt vaak op school gepest en wil een meisje zijn (want die worden niet gepest). Derek Hij is de vriend van Julie, en denkt dat hij alles is, en wil bij hen komen wonen om de baas te kunnen spelen. Hij haalt op het laatst de politie erbij. Het verhaal vindt plaats tijdens een warme zomer, en de verhaaltijd is ook een zomer lang. Alle gebeurtenissen worden door Jacks ogen gezien, en ook wordt het verhaal door hem verteld. Het huis van de kinderen staat in een straat waar de rest van de huizen gesloopt zijn, om ruimte te maken voor een nieuwe snelweg. Ze wonen geïsoleerd van de buitenwereld. Voor Tom het jongste broertje kan ik veel sympathiek opbrengen omdat voor hem het hele gebeuren het moeilijkst te verwerken en te begrijpen is. Derek is voor mij de meest gehate figuur, omdat hij langs Julie om de kans krijgt om over de rest van de familie te heersen en misbruik maakt van de omstandigheden, zoals de ontdekking in de kelder en het bespieden van Jack en Julie toen ze aan het vrijen waren. Hij brengt tenslotte alles aan het licht. En de passage dat de kinderen met elkaar praten over de dood van hun moeder en de politie voor de deur staan en Tom wakker wordt en Julie voorover buigt en zegt There! she said, wasn't that a lovely sleep. Dit om Tom gerust te stellen, en net te doen dat er niets aan de hand was. Maar Julie wist dat dit de laatste keer kon zijn dat ze Tom uit bed zou halen en dat de familie voor de laatste keer bij elkaar zou zijn.

1. Omdat het boek klein is leest het gemakkelijk, de tekst is daardoor makkelijk te onthouden, het taalgebruik is eenvoudig en goed te begrijpen zodat het vertalen niet moeilijk was.
2. Het verhaal boeide me niet en leek me een beetje onwaar.

Het verhaal vindt zijn plaats tijdens een warme zomer, en de verhaaltijd strekt zich uit over één zomerse seizoen. De vier kinderen wonen geïsoleerd in een huis waarvan de omgeving gesloopt is voor een snelle ontwikkeling; hun wereld bestaat nog vooral uit hun eigen, gesloten familie-eenheid. De relatie tussen de kinderen wordt sterker telkens; Derek blijft de buitenstaander die uiteindelijk alle geheimen onthult.

Samenvatting in kernpunten:

• Vier kinderen verwerken de dood van hun ouders.
• Het huis ligt geïsoleerd; er is een scheiding met de buitenwereld.
• Derek fungeert als symbolische buitenwereld die intrigeert en uiteindelijk ontmaskert.
• De cementen tuin is zowel een absurde als ontroerende psychologische roman over puberteit en autodestructie.

tags: #the #cement #garden #marktplaats