Het eerste bekende voorbeeld van het thermisch kunnen regelen van installaties dateert uit 1885. De ontdekker hiervan is Albert Butz, maar uit de geschiedenis blijkt dat de Romeinen hun verwarmingssystemen, het zogenaamde hypocaustum, in hun gebouwen al thermisch regelden. Het is bekend dat een thermostaatkraan een kraan is die automatisch de temperatuur regelt op de temperatuur die vooraf is ingesteld en basis van de gemeten temperatuur. In de praktijk weet niet iedere gebruiker hoe dit werkt. Toch is het van belang dat de werking van de thermostaatkraan bij de gebruiker bekend is.
Vroeger moest men de gewone radiatorkraan in de kamer steeds maar weer open en/of dicht draaien om uiteindelijk ongeveer de gewenste temperatuur te verkrijgen. Eigenlijk draaide men de kraan open en wachtte tot men het warm kreeg en draaide deze dan weer dicht. De warmte die dan nog in de radiator zit werd alsnog aan de ruimte afgestaan, waardoor men het gevoel kreeg net iets te laat aan de kraan te hebben gedraaid. Een thermostatische radiatorafsluiter is een automatische afsluiter die wordt bediend door een uitzetelement. In een thermostatische radiatorkraan zit een vloeistof of wasbolletje die de temperatuur in de ruimte opmeet en automatisch krimpt of uitzet. Het bolletje bedient daarmee de onderliggende radiatorkraan in het CV water. Door het instellen van de thermostaatkraan op een bepaalde waarde (vaak 1 t/m 5), is het mogelijk de temperatuur in die ruimte helemaal zelf te bepalen. De kraan wordt geheel automatisch geregeld. Zo ontstaat er een veel constantere ruimtetemperatuur, dan met een gewone radiatorkraan.
Een bijkomend voordeel en veelal een goede reden om over te stappen op het aanbrengen van thermostaatkranen, is uiteraard het energiebesparende karakter. De overschotten aan warmte die niet gewenst zijn, worden dan namelijk automatisch voorkomen door de werking van de thermostaatkraan zelf. Thermostatische radiatorkranen worden óók veel toe gepast om de minder warmte vragende ruimten in huis of kantoren te regelen. Dit is een goede methode waarmee óók energie bespaard wordt. De thermostatische radiatorkraan zal de ruimte afregelen op de ingestelde temperatuur, dus altijd de juiste temperatuur voor die betreffende ruimte. Ervaringen leren dat al gauw een besparing van 5% a 8% per jaar gerealiseerd kan worden op de energiekosten. Binnen enkele jaren zijn de investeringen voor het aanbrengen van thermostaatkranen terugverdiend.
Ieder stand (nr. Óók de plaats van de thermostaatkraan is van groot belang voor de goede werking ervan. Een goed voorbeeld is de (design)radiator in de badkamer! Op het onderstaande voorbeeld zit de thermostatische radiatorkraan onderaan de radiator. Dit is de juiste plaats. Op deze wijze wordt warmte die de radiator afgeeft als de kraan openstaat niet langs de thermostatische radiatorkraan gevoerd, want dan zou deze niet de warmte van de badkamer ‘voelen’, maar alleen ‘denken’ dat de ruimte al op temperatuur is. Omdat de afgegeven warmte stijgt, geeft de radiator net zo lang warmte af totdat de lucht die aan de vloerzijde wordt aangezogen de Thermostatische radiatorkraan laat ‘voelen’ dat de ruimte op de gewenste temperatuur is. Pas dan regelt de thermostatische radiatorkraan de warmte terug en de ruimte precies afregelen op de ingestelde en dus gewenste temperatuur. De thermostatische radiatorkraan moet dus zo min mogelijk beïnvloedt worden door de warmte die wordt afgegeven door de radiator die hij zelf regelt. Zit de thermostatische radiatorkraan bovenaan de radiator, zal dit veelal tot klachten leiden. Het lijkt dan namelijk of de thermostatische radiatorkraan niet juist werkt.
Een ander veel voorkomend probleem is dat de thermostatische radiatorkraan rechtop in plaats van horizontaal is gemonteerd. De knop moet (meestal) horizontaal zitten. Op deze wijze wordt de voeler (binnenin) niet beïnvloed voor de warmte welke de radiator zelf afgeeft. Verder is het noodzakelijk dat de voeler (zoveel mogelijk) vrij is van thermische obstakels als gordijnen. De voeler zal in een dergelijk geval onmiddellijk sluiten nadat de radiator een beetje warm geworden is. De warmte kan niet weg achter het gordijn, de voeler wordt warm en de kraan wordt gesloten. Is er echt geen mogelijkheid om een thermostatische radiatorkraan juist te monteren, bedenk dan dat er nog andere voelers zijn. De plaats van de thermostaatkraan is dus van essentieel belang.
De thermostatische radiatorkraan is echter ook afhankelijk van de ketel of de centrale warmtelevering. Als een thermostatische radiatorkraan eenmaal is ingesteld op de gekozen temperatuur en behaaglijkheid van de ruimte is het beste de kraan slechts in geringe mate te wijzigen of er (liever nog) helemaal af te blijven. Een veel voorkomende instelling is stand 3 (circa 20oC). Als het toch gewenst is de temperatuur in de ruimte iets bijstellen dan kunt dit het beste met heel kleine stapjes gedaan worden. Bijvoorbeeld door de knop slechts een ½ stand te verstellen. Stelt u de knop op ½ standje lager, dan komt dit ongeveer overeen met een circa 1oC gewenste, lagere, ruimtetemperatuur.
Aantal wateruitgangen en verschillende systemen
Voor ik het ga hebben over de verschillen tussen een kraan met omstel(knop) en een kraan met stopkranen is het goed om eerst stil te staan bij het aantal wateruitgangen wat jij nodig hebt. Deze functionaliteit is voornamelijk van toepassing bij inbouwkranen. Leestip: opbouw of inbouwkranen. In het geval van een douche. Wil je alleen douchen onder een regendouche? Dan heb je aan 1 stopfunctie genoeg. Wil je douchen onder een regendouche én een handdouche? Dan heb je 2 stopfuncties nodig enzovoort. Ook bij een bad kun je jezelf dezelfde vraag stellen. Wil je bijvoorbeeld douchen in bad via een regendouche, maar wil je ook een handdouche en je wilt het bad vullen via de overloop van het bad? Dan heb je alweer 3 stopfuncties nodig.
Mijn ervaring is dat in 90% van de situaties, zowel bij het bad als bij de douche, 2 stopfuncties het meest gewenst en gebruikt is. In deze gevallen komt het neer op de volgende combinaties: Douche: Regendouche met handdouche; Bad: Badkraan met uitloop (of badvulcombinatie) en handdouche. Voorbeeld van een thermostaat met 2-weg omstel. Kranen met omstel Een inbouwkraan met omstel, ook wel stop/omstel of omstelinrichting genoemd, bestaat vaak uit 2 knoppen: Thermostaat: voor het bedienen van de temperatuur; Omstelknop: hiermee bedien je de de verschillende wateruitgangen. Met de omstelknop bepaal je welke uitgang je aan/uit zet. Draai je bijvoorbeeld naar links dan gaat de handdouche aan, draai je naar rechts gaat de hoofddouche aan. Dit kan per inbouwkraan verschillen. De installateur moet namelijk wel weten welke functie bij welke draairichting aan gezet wordt. 2-weg betekent dat je 2 uitgangen hebt. Met een 3-weg inbouwkraan kun je 3 verschillende wateruitgangen bedienen. Bij de meeste 3-weg systemen draai je de knop naar beneden om de 3e functie aan te sturen.
Goed om te weten: Bij inbouwkranen met omstelknop kun je altijd maar één wateruitgang tegelijkertijd aan zetten. Qua uiterlijk zit een thermostaat met omstelknop in de meeste gevallen op één en dezelfde plaat (rozet). Hierdoor heb je maar één zichtdeel om je wateruitgangen te bedienen. Inbouwkranen met omstel kunnen zowel bij de douche als bij een bad gebruikt worden. Voorbeeld van een thermostaat met 2-weg omstel.
Stopkranen Bij een thermostaat met stopkranen werkt het net even anders. Deze inbouwkraan bestaat uit: Thermostaatknop, X aantal losse stopkranen. Elke stopkraan is verantwoordelijk voor zijn eigen wateruitgang. Het voordeel van stopkranen is dat je wél meerdere wateruitgangen tegelijk aan/uit kan zetten. Let hierbij wel op dat jouw warmwatervoorziening het aantal liters per minuut kan verwerken. Bij een inbouwkraan met stopkranen zitten de elementen niet visueel aan elkaar verbonden en hebben ze elk hun eigen rozet. Stem goed met je installateur af welke stopkraan je voor welke functie wilt gebruiken. Dit om achteraf teleurstellingen te voorkomen. Ook kan een inbouwkraan met stopkranen bij zowel een bad- als douche gebruikt worden. Voorbeeld van een thermostaat met 2 losse stopkranen.
Pushbuttons Tegenwoordig is er ook steeds meer aanbod in kranen met drukknoppen, in de volksmond veelal pepeushbuttons genoemd. Qua functionaliteit en werking komt dit overeen met het gebruik van stopkranen. Alleen heb je geen draaiende beweging meer. Enkel een aan/uit knop, net alsof je de TV aan/uit doet. Hierdoor wordt de inbouwkraan nog een stuk minimalistischer. Het nadeel is dat je niet je hoeveelheid water in kan stellen. Je kunt hem niet “knijpen”. Het is dus volledig aan of uit. Een uitzondering vormen pushbuttons van Brauer, die wel debiet kunnen instellen. Voorbeeld van een thermostaat met 2 pushbuttons.
Wat is het verschil tussen een thermostaatknop en een radiatorkraan? Hoe werkt een thermostaatknop? Met een thermostaatknop kun je de gewenste temperatuur in de kamer regelen. In de knop zit een speciaal element dat gevoelig is voor de omgevingstemperatuur in de kamer. Als het koud is kan er warm CV-water naar de radiator stromen. Het thermostatisch element in de knop staat dan helemaal open. Hoe warmer het wordt, hoe verder het element de kraan dichtknijpt en hoe minder warm water er dus naar de radiator stroomt. Een radiatorkraan kan de temperatuur niet regelen. Door te draaien aan de knop varieert slechts de grootte van de opening in de kraan. De aanvoer van warm CV-water naar de radiator wordt niet minder naarmate de kamer warmer wordt.
Een slimme thermostaatknop is vaak alleen geschikt voor afsluiters van thermostaatkranen, en vervangen de “domme” thermostaatknop. Slimme thermostaatknoppen passen niet op handkranen. Adapters voor de meest voorkomende "niet M30" afsluiters worden meegeleverd. Je kunt eenvoudig zelf bepalen of je een M30 variant hebt door de knop te demonteren en vervolgens de diameter van de schroefdraad te meten. Een 28 mm variant vereist een adapter. Adapters voor de Heatapp! Stel hem!
Een thermostaatkraan is een kraan welke uit zichzelf de vooraf aangegeven temperatuur bereikt. In één beweging wordt op deze manier de juiste watertemperatuur verkregen. Er bestaat de mogelijkheid om de temperatuur tijdens gebruik bij te stellen naar boven of naar beneden. De thermostaatmengkraan, meestal kortweg thermostaatkraan genoemd, is voorzien van een thermostaat. Die regelt één van de twee toevoeren automatisch, afhankelijk van de stand van de andere toevoer die je met de hand instelt. Het grote voordeel is comfort: de temperatuur blijft constant en onafhankelijk van leidingdruk en doorstroomsnelheid.
De maximumtemperatuur van het water wordt bij deze kranen meestal begrensd op 50°C om brandwonden te voorkomen. Ook zit er vaak een blokkering op bij een maximum watertemperatuur van 38°C. Wil je toch warmer douchen, dan kan de blokkering tijdelijk opheffen. De voordelen zijn veiligheid, energiebesparing, tijdbesparing en comfort. Thermostaatkranen zijn beschikbaar in verschillende uitvoeringen: opbouw, inbouw, met bad- en douche-aansluitingen, en met diverse esthetiek zoals chroom, goud, koper, RVS of zwart.
tags: #thermostaatkraan #met #3 #uitgangen