Stappenplan tuinmuurtje metselen: van fundering tot afgewerkt voegwerk

Wil je eenvoudig een tuinmuurtje metselen? In dit advies artikel leggen we stap voor stap uit hoe je een tuinmuurtje metselt. Plaats op de beide uitersten van de toekomstige muur richtpalen loodrecht in de grond. Doe dit met behulp van een waterpas. Bevestig een metselkoord op de richtpalen op de hoogte van de nieuwe steenrij. Breng voldoende metselmortel met het truweel aan en wrijf de steen er in. Breng voor de volgende steen tevens mortel aan tegen de zijkant van de eerste steen. Vervolgens tik je de steen met het truweel tot op zijn juiste plaats, evenwijdig met de koord. Krab voor de uiteindelijke verharding van de specie de lint- en stootvoegen uit met een voegijzer tot ongeveer 2cm. Bevochtig de muur vooraleer je begint te voegen. Meng de voegmortel volgens de verhoudingen en de voorschriften op de verpakking.

Waarom metselen en wat heb je nodig?

Metselen is het bouwen met stenen en specie. De metseltechniek moet je misschien even onder de knie krijgen, maar als je dit eenmaal doorhebt, kun je de meest uiteenlopende projecten starten. Denk aan het maken van een tuinmuurtje of een spouwmuur. Wij adviseren om eerst een klein project te beginnen voordat je aan een grote klus begint, zo kun je eerst de nodige ervaring opdoen. Bij metselen is vooral secuur werken van belang, neem dus de tijd voor de klus en maak kleine hoeveelheden specie aan zodat je ook de tijd heeft om het rustig aan te doen (specie verwerktijd is ongeveer 2 uur).

Let goed op bij het uitzoeken van de stenen en specie dat deze specifieke materialen goed in combinatie met elkaar werken. In dit klusadvies wordt uitgegaan van kant-en-klare specie, maar je kunt natuurlijk ook zelf een mengsel maken van cement, metselzand en water. De sterkte en kwaliteit van de specie hangt voor een groot deel af van hoe goed de materialen met elkaar gemengd zijn. Hoe beter er gemengd wordt, hoe sterker de specie wordt. Kleine hoeveelheden specie kun je met de hand aanmaken, maar als je grotere hoeveelheden wilt mengen, kun je beter gebruik maken van een betonmolen (deze kun je huren).

Voegen zijn er zowel in de breedte als in de hoogte. De verticale voeg noemen we stootvoeg en een horizontale voeg een lintvoeg. De meeste muren worden in een halfsteensverband gemetseld. Bij een muur met een halfsteensverband liggen de stenen steeds half over elkaar heen. Het makkelijkst en snelst werk je door eerst op allebei de profielen de hoogte van de stenen uit te meten en tekenen tot bovenaan de te bouwen muur. Dit doe je zodat je straks makkelijk een touwtje kunt spannen om een rechte lijn te krijgen waarlangs je kunt metselen.

Stap-voor-stap stappenplan

1. Fundering maken

   Bekisting maken. Graaf hiervoor een geul van ongeveer 50 cm diep tot u het vaste zand bereikt. Graaf een geul die twee keer zo breed is als de muur en steek deze zo recht mogelijk af. U kunt de geul eventueel voorzien van een 15 cm dikke laag Beamix Dansand voor extra stevigheid. Maak nu een bekisting met stevige, rechte planken. Zet de planken waterpas uit en ondersteun deze met piketten. Voorzie in de lengterichting twee betonijzers van 4 of 5 mm dik om de fundering te wapenen. Laat de betonijzers niet op de grond rusten, maar ondersteun ze met bakstenen of betonblokjes, zodat het ijzer in het midden van de fundering komt te zitten wanneer u gaat storten. Bevestig in de breedterichting om de halve meter korte stukjes betonijzer op de twee staven met binddraad.

   Maak het beton aan volgens de gebruiksaanwijzing op de verpakking. Stort het beton in de bekisting en ontlucht het met een stokje zodat alle hoeken en gaten gevuld zijn. Strijk de fundering glad met een spaan en laat het beton enkele dagen uitharden.

2. Metselwerk voorbereiden

   Wanneer de fundering helemaal is uitgehard kunt u aan de voorbereiding van het metselwerk beginnen. Massieve buitenmuren en tuinmuurtjes worden 'steens' opgetrokken. Bereken afhankelijk van het gebruikte baksteenformaat en de afmetingen van het muurtje hoeveel bakstenen u nodig heeft. Per vierkante meter wordt gemiddeld twintig liter metselmortel gebruikt. Stel profielen aan de uiteinden van de muur. Hiervoor kunt u aluminium profielen of loodrechte balken gebruiken. Ondersteun elk profiel met twee schoorlatten.

3. Metselen

   Bevestig een metselkoord aan de gestelde profielen. Hang het koord waterpas, op de hoogte van de eerste rij stenen. Als uw fundering onder het maaivlak ligt, kunt u goedkopere of licht beschadigde stenen gebruiken voor de eerste rij. Breng een laag mortel aan op de fundering. Zorg dat deze mortellaag iets dikker is dan de gewenste voegdikte. Voorzie de zijkant van de vorige steen van een laag mortel en tik de volgende baksteen met een troffel op de juiste plaats.

4. Volgende lagen metselen

   Let er op dat bij het metselen van de volgende rijen, de voegen in een regelmatig verband verspringen. Bij een steense muur plaatst u om de rij de eerste steen in dwarsrichting. Voor een muurtje in halfsteensverband moet u met halve stenen werken. Het kan nodig zijn om een waterkeringslaag in de muur te voorzien, bijvoorbeeld waterkeringsfolie over de volledige lengte van de muur, meestal tussen de eerste en de tweede rij stenen. Stel je metselkoord steeds af op de nieuwe rijhoogte en controleer voortdurend of u nog waterpas werkt. Is er een afwijking? Tik dan tegen de bakstenen met het handvat van uw troffel. Schraap overtollige mortel weg voor deze hard is geworden?

5. Afwerken en voegen

   Bij tuinmuren is het van belang dat de toplaag waterdicht wordt afgewerkt. Een rij met gekantelde stenen kan hiervoor een oplossing zijn. U kunt hiervoor ook speciale afdekstenen gebruiken zoals arduin, blauwe hardsteen of betonnen afdekpannen. Krab na het metselen de voegen ongeveer 2 cm uit met een voegspijker in een V-vorm. Borstel het metselwerk daarna schoon. Nadat het metselwerk volledig is afgerond kunt u voegmortel in de voegen aanbrengen. Meng en verwerk de voegmortel volgens de gebruiksaanwijzing op de verpakking.

6. Tip over lengte en stenen

   Let op! De stenen die je gebruikt voor je metselwerk zijn meestal bakstenen. Deze zijn verkrijgbaar in veel soorten, kleuren en maten. Het meest toegepaste formaat is waalformaat (21 x 10 x 5 cm), maar stenen zijn nooit allemaal hetzelfde. Let hier dus goed op bij het metselen zodat je aan het einde van je metselwerk altijd goed uitkomt. Voegen zijn er zowel in de breedte als in de hoogte. De verticale voeg noemen we stootvoeg en een horizontale voeg een lintvoeg. De halfsteensverband en de rol van een rollaag worden hiernaast uitgelegd.

7. Extra verduidelijking en praktijkvoorbeelden

   De fundering moet stevig genoeg zijn voor bijvoorbeeld een klein muurtje wat je wilt metselen. Een goede maatstaaf voor een fundering is: reken voor elke laag stenen een centimeter betonfundering en maak de fundering twee maal zo breed als de muur die je gaat metselen. Metselprofielen zijn balken die je aan het begin en het eind van de muur zet. Gebruik rechte houten balken die net zo lang zijn als de muur hoog wordt. Om ze te stellen, zet je ze met een spijker vast op een plankje op de fundering en bevestig je twee schoren aan elke balk, elk in een andere richting en haaks op de muur. Stel het profiel waterpas en zet de schoren vast.

8. Voegingstips en onderhoud

   De meeste muren worden in een halfsteensverband gemetseld. Het makkelijkst en snelst werk je door eerst op allebei de profielen de hoogte van de stenen uit te meten en tekenen tot bovenaan de te bouwen muur. Dit doe je zodat je straks makkelijk een touwtje kunt spannen om een rechte lijn te krijgen waarlangs je kunt metselen. Beweeg de steen in de specie tot hij gelijk ligt aan het touwtje. Breng op de kop van de volgende steen een laag specie aan en duw hem tegen de eerste steen. De bovenkant van een halfsteensmuur wordt vaak afgewerkt met een rollaag. Indien je teveel specie gebruikt hebt kun je dit weer verwijderen met een voegspijker, zodat er nog genoeg ruimte is om een mooie voeg te maken. Let op met regen: als vers metselwerk blootstaat aan regen kan de specie of voegmortel eruit lopen. Nu kun je gaan voegen.

Handige extra informatie

• De eerste rij stenen kan uit bulk-bakstenen bestaan als de fundering stevig is.
• Een touwtje gespannen op hoogte van de eerste rij helpt bij het uitlijnen van alle volgende rijen.
• Gebruik bij voorkeur een halfsteensverband voor een stabiele muur en voeg een waterkeringslaag toe waar nodig.

tags: #tuin #muurtje #aanbouwen