Volledige renovatie- en herontwikkelingsplanning van de Van der Pekbuurt in Amsterdam Noord

Volledig gerenoveerd, een nieuwe fundering, voorbereid op het warmtenet, een plattegrond die aansluit bij de huidige woonwensen en de wens van de gemeente vervuld om het 100 jaar oude beschermd stadsgezicht in oude glorie terug te brengen. De architectuur en de stedenbouwkundige samenhang van deze wijk in Amsterdam Noord, gebouwd in de twintigerjaren van de vorige eeuw is in grote lijnen goed bewaard gebleven. Helaas waren de woningen zowel van buiten als van binnen in zeer slechte technische staat.

De woningen waren nauwelijks geïsoleerd en de plattegronden voldeden niet meer aan de wensen van deze tijd. Door de vele aanpassingen aan de buitengevels hadden de blokken in de loop der tijd hun oorspronkelijke glans verloren. Het plaatsen van kunststof kozijnen en het verwijderen van allerlei originele details als dakkapelletjes, tuinmuren en voordeuren hadden de blokken een armoedige uitstraling gegeven. Ook de originele kleuren waren verdwenen. Jarenlang waren de bewoners van de Van der Pekbuurt onzeker over wat er met hun woningen zou gebeuren.

De bewoners hadden last van vocht, tocht en schimmel. De sociale cohesie in de buurt verslechterde. Dit begon de buurt een slechte reputatie te geven. Van de 94 woningen in deze fase zijn 66 woningen door Ymere verkocht aan Dura Vermeer, die ze na renovatie verkocht heeft als koopwoningen. Mede met het geld dat deze woningen opbrachten renoveert Ymere verder aan de Van der Pekbuurt. De andere 30 woningen zijn door Ymere ingezet voor het realiseren van een wooncoöperatie met sociale woningen met de naam Copekcabana. Ook deze woningen zijn ingrijpend gerenoveerd, hebben een nieuwe fundering gekregen, zijn opnieuw ingedeeld en aan de buitenzijde in de originele staat teruggebracht.

Wooncoöperatie Copekcabana is een vorm van collectief wonen. Gezamenlijk geven de bewoners vorm aan zelfbeheer en zelfbestuur. Het is een gemeenschap waarin men zaken met elkaar deelt, variërend van een gemeenschappelijke tuin tot een gezamenlijk huishouden. De bewoners zijn actief betrokken geweest bij de plannen voor de verbouwing. Een vertegenwoordiging van de wooncoöperatie is uitgenodigd om samen met de architect en Ymere in een aantal sessies te discussiëren over hoe ze hun woningen zouden willen indelen. Door een lid van Copekcabana, architect Bas van Vlaenderen, is een ‘kernplattegrond’ ontworpen die verder is uitgewerkt. Een vaste kern, met badkamer en keuken, geeft indelingsvrijheid aan de woningen. Bewoners kunnen hierdoor, al naar gelang hun eigen woonwensen, kiezen voor een ‘open’ plattegrond of juist voor een plattegrond met aparte kamers.

De wijk is een van de eerste tuindorpen van Amsterdam met zijn dorpse jaren ’20 architectuur. Architect Jan Ernst van der Pek ontwierp de stedenbouwkundige en architectonische opzet in 1916. Het tuindorp is tussen 1918 en 1926 gebouwd. Bepalend in het straatbeeld zijn de rode bakstenen muren, de geglazuurde gele bakstenen banden en de portieken die uit de gevels springen.

Als onderdeel van de gehele renovatie van de Van der Pekbuurt zijn in deze fase zeven bouwblokken gerenoveerd bestaande uit 94 woningen, 64 koopwoningen in opdracht van Dura Vermeer en 30 sociale huurwoningen in opdracht van Ymere. De woningen zijn hoogwaardig gerenoveerd, energiezuinig (A-label) en technisch voorbereid op het warmtenet van Amsterdam. De historische uitstraling van de woningen is in ere hersteld. De woonblokken herbergen een grote variatie aan woningen. De buitenzijde van de woningen zijn in oude luister hersteld en van binnen gemoderniseerd, de indelingen zijn volledig nieuw. Alleen dragende bouwmuren en trappen zijn zoveel mogelijk behouden.

De renovatie van de buitenzijde van de bouwblokken is gebeurd aan de hand van de Richtlijn Buitenschil en in overleg met BMA (Bureau Monumenten & Archeologie) van Amsterdam. In de Richtlijn Buitenschil is per onderdeel aangegeven waaraan bij herstel, vervanging of vernieuwing van dat onderdeel moet worden voldaan. De woningen zijn nu energiezuinig en duurzaam verwarmd (Energie-Index gemiddeld 0,9. Label A). Verwarming en warmwater gaan straks geleverd worden door een aansluiting op het stadswarmtenet. Daarnaast zijn een groot aantal andere duurzame maatregelen getroffen, waaronder isolatie van de buitenmuren van binnenuit, een nieuw dak, nieuwe kozijnen (FSC-hout), mechanisch ventilatiesysteem en HR++ glas.

Ymere wil de woningen in de Van der Pekbuurt bloksgewijs renoveren, waarbij alle huurcontracten ontbonden worden. Bewoners kunnen daarbij niet terug keren naar de huidige woning, wel naar een andere gerenoveerde woning in de buurt. De huur daarvan is veel hoger, vaak ook met huurtoeslag. Veel bewoners kunnen de hogere huur na renovatie niet betalen. Als deze plannen doorgaan, worden veel bewoners daardoor hun huis en de buurt uit gedreven.

Zowel uit de bewonersenquête in 2005 van het comité, als uit het woonwensen onderzoek in 2006 van Ymere, bleek dan ook dat er geen draagvlak was voor deze plannen: driekwart van de bewoners wilde in de huidige woning blijven wonen. Ymere heeft toen toegegeven dat het draagvlak ontbrak. In het sociaal plan in 2007 is daarom vastgelegd dat verhuizen vrijwillig is. Ymere zou in een deel van de buurt, het onderzoeksgebied, leeggekomen panden renoveren. Na evaluatie zou bekeken worden of deze aanpak een vervolg krijgt in de buurt. Najaar 2008 waren er 43 panden in het onderzoeksgebied leeggekomen, waar Ymere kon beginnen met renoveren, maar dat deed Ymere niet.

Vanaf het voorjaar 2008 tot januari 2009 kreeg het Bewonerscomité geen informatie van Ymere. In januari 2009 bleek dat Ymere een nieuwe ploeg mensen had aangesteld. Bovendien bleek dat Ymere begin 2008 (vlak na het tot stand komen van het sociaal plan in 2007) nieuwe bouwtechnische onderzoeken had gedaan. Daaruit kwam o.a. dat de fundering tenminste 25 jaar mee kan maar geen 50 jaar. Vervolgens stelt Ymere nu dat de kosten voor renovatie zo hoog zijn dat zij deze over een periode van 50 jaar wil afschrijven. Daarom moet de fundering vervangen worden en daarvoor moeten alle bewoners hun huis uit. Verder wil Ymere ook de zwamvorming in een aantal woningen in de Van der Pekbuurt bloksgewijs aanpakken. Het Bewonerscomité is ervan overtuigd dat dit pandsgewijs kan en vaak te maken heeft met achterstallig onderhoud. Zwam heeft vocht, hout en stilstaande lucht nodig om te kunnen overleven. Wanneer deze omstandigheden er niet zijn, komt er geen zwam.

Tijdens het bezoek aan 3 zwamwoningen(film) bleek dat de oorzaak bij alle 3 een langdurige lekkage was met slechte ventilatie. In woningen waar zwam is, bestrijdt Ymere dit op dit moment pandsgewijs. Door deze gang van zaken krijgt het Bewonerscomité de indruk dat Ymere met haar nieuwe bouwtechnische onderzoeken, zoekt naar mogelijkheden om het sociaal plan te ontbinden.

Woningcorporatie Ymere wil haar woningen in de Amsterdamse Van der Pekbuurt vernieuwen. Omdat de buurt met haar ruim 1400 woningen te groot is om ineens te vernieuwen, vindt dit in meerdere fases plaats die vervolgens in 12 verschillende clusters van ongeveer 100 á 200 woningen uiteenvallen. Elk cluster krijgt een eigen projectplan, dat gebaseerd is op de uitgangspunten van het Algemeen Plan. Dat Algemeen Plan is in de afgelopen twee jaar opgesteld na uitvoerig overleg met de Huurdersvereniging Van der Pek. Deze huurdersvereniging zet zich in voor de belangen van de buurt als geheel. De uitwerking per cluster maakt Ymere in samenspraak met een project- of bewonerscommissie die bestaat uit vaste huurders uit het betreffende cluster, aangevuld met een of twee vertegenwoordigers uit de Huurdersvereniging Van der Pek. Zowel de Huurdersvereniging Van der Pek, als de bewonerscommissies per cluster krijgen ondersteuning van !WOON.

De renovatieplannen worden per cluster uitgewerkt op basis van de technische kwaliteit van de woningen. In zijn algemeenheid kan daarover worden aangegeven dat de woningen van binnenuit geïsoleerd worden (naar minimaal energielabel B), de indeling van de woningen in veel gevallen wijzigt, waar nodig funderingsherstel plaatsvindt en dat de woningen worden aangesloten op een alternatieve warmtevoorziening. Voor de eerste twee clusters heeft stadswarmte daarbij de voorkeur van Ymere.

De 330 woningen in het zuidelijke deel van de van der Pekbuurt zijn aangepakt in 2015. Ymere heeft dit grotendeels zelf uitgevoerd, maar ook een deel (116 woningen) door eigenaar-bewoners laten doen aan wie ze de woningen verkocht hebben. In de loop van 2021 zijn de laatste 70 woningen gerenoveerd. Het noordelijke deel bestaat uit 1123 woningen en 42 bedrijfspanden (voornamelijk winkels). Deze woningen worden in de komende jaren gerenoveerd. Momenteel is het tweede cluster, Projectcommissie Paars, aan de beurt. De gehele renovatie van het noordelijke deel van de Van der Pekbuurt zou in 2036 kunnen zijn afgerond.

Cluster Paars

Momenteel is cluster paars aan de beurt. Dit betreft de adressen Hagedoornweg 55 tot en met 61 oneven, Lavendelstraat 2, Malvastraat 1 tot en met 15 oneven, Sleutelbloemstraat 12 tot en met 34 even, Sleutelbloemstraat 31 tot en met 53 oneven en Van der Pekstraat 104 tot en met 136 even. Het opstellen van de plannen zit in de zogenaamde ontwikkelfase, waarbij de uitgangspunten uit het Algemeen Plan verder worden uitgewerkt. Dit jaar staan ook bewonersavonden, een bewonersraadpleging en een zwaarwegend advies (gekwalificeerd advies) van de projectcommissie op de agenda. Duidelijk is dat de renovatie niet in bewoonde staat kan plaatsvinden.

Historisch karakter en pilotproject

Charmante renovatie in de Van der Pekbuurt in Amsterdam. Een historische buurt behoudt haar karakter. Als trotse ketenpartner van woningcorporatie Ymere zijn we betrokken bij een omvangrijk renovatieproject in een van de meest karakteristieke wijken van Amsterdam: de Van der Pekbuurt. Deze buurt, met woningen oorspronkelijk ontworpen in 1926 door architect Jan Ernst van der Pek voor arbeidersgezinnen, staat bekend om haar beschermde stadszicht.

Bijna een eeuw later kampen deze woningen met diverse problemen: te kleine en verouderde keukens, gebrek aan adequate douchefaciliteiten, en verouderde elektra en verwarmingssystemen die niet alleen inefficiënt, maar ook onveilig zijn. We zijn gestart met een pilot van twaalf proefwoningen, waarbij de gevels intact zijn gelaten, maar essentiële elementen zoals kozijnen, voegwerk en dakpannen zijn vervangen. Ook de funderingen zijn versterkt.

Samenwerking en toewijding aan historische waarden. In samenwerking met Bureau Monumentenzorg is een gedetailleerd Programma van Eisen ontwikkeld voor de buitenkant van de woningen. Dit programma garandeert dat de renovaties de kwaliteit van de woningen aanzienlijk verbeteren, terwijl de oorspronkelijke uitstraling behouden blijft.

Maak meer carrièrestappen. Bekijk onze openstaande vacatures of lees meer over onze projecten.

tags: #van #der #pek #renovatie #planning