De eerste Moving Floor van Nederland ligt op Stadsboerderij Hushoven in het Limburgse Weert. De zelfreinigende vloer verwijdert de mest van vleesvarkens snel uit de stal. ‘Dit Zweedse systeem zorgt ervoor dat de vloer beweegt, waardoor de mest met een vijzel naar buiten wordt gedraaid. Eigenaren Math en Petra Lemmers van Stadsboerderij Hushoven verwachten een ammoniakreductie van minimaal 75 procent. Hushoven fungeert als demonstratiebedrijf voor het Zweedse Moving-Floor concept. Deze week kwamen Nederlandse en Belgische boeren kijken naar het systeem.
Elke keer schuift de rubberen vloer een klein stukje op als een lopende band, zodat mest snel uit de stal wordt getransporteerd en ammoniakwinst wordt behaald. Math Lemmers: ‘Het aantal centimeters kun je per keer instellen. Als de varkens ’s nachts slapen, loopt de band niet. Op dit moment wordt onderzoek gedaan naar verschillende types strooisel. ‘We hebben stro, zaagsel en turf. We onderzoeken nu wat de beste reductie geeft en waar de varkens goed op reageren’, vertelt Lemmers, die verwacht dat dit in de toekomst ook financieel uit kan. Het is nu zaak om de varkens achterin te laten mesten, zodat de mest ook zo snel mogelijk van de band afvalt. ‘Dat is nu de truc’, aldus Lemmers. Boeren bekijken de eerste Moving Floor in Nederland. “Het stalconcept van Moving Floor Concept zorgt voor emissiereductie, beter dierwelzijn, besparing op water en op arbeid.”
Peg Söderberg, CEO van het Zweedse familiebedrijf dat het systeem bedacht, legt uit dat de demostal laat zien hoe de bewegende vloer de mest naar een centrale mestgang transporteert. Europese landbouwjournalisten kregen begin februari een kijkje in de demostal van Moving Floor Concept in Västerås. De demostal maakt deel uit van Mycklinge Skarsvad Grid AB, het varkensbedrijf van Tobias Pettersson, Vicky en Johan Eriksson en Tina en Lef Sjödin. Het bedrijf levert jaarlijks 8.000 vleesvarkens af. Op de hoofdlocatie is het stalconcept toegepast in een kraamafdeling, in een gespeende biggenafdeling en in een vleesvarkensafdeling. Elke afdeling heeft twaalf hokken met een bewegende vloer. Een gerenoveerde stal twee kilometer verderop heeft 26 vleesvarkenshokken. In elk hok zitten tien vleesvarkens op 11,5 vierkante meter.
Het Moving Floor Concept is op Mycklinge Skarsvad Grid AB nu ruim een jaar in bedrijf. In een stal met Moving Floor verblijven de varkens op een kunststof vloer die op gezette tijden een stukje beweegt, waardoor de mest wordt afgevoerd. Het is als het ware een lopende band die af en toe een klein stukje beweegt. In de demostal in Västerås zien we de vloer af en toe zes centimeter opschuiven. “Hoe vaak je de vloer wilt laten draaien, kun je zelf instellen. Het is afhankelijk van hoeveel ammoniakemissie je wilt verminderen”, aldus Söderberg. Het bewegen van de vloer gebeurt volledig computergestuurd.
In de demostal zien we door het raam rechts de vleesvarkens op de kunststof bewegende vloer. Links zien we de kraamstal met twaalf vrijloopkraamhokken. Gedachte achter de bewegende vloer is dat de mest zo snel mogelijk de stal uitgaat. Als de vloer beweegt, verwijdert een schraper op het eind de mest van de vloer. De mest valt in een mestgang onder de loopgang tussen de hokken. Daar wordt het met een schraper naar een centrale mestgang getransporteerd. Vandaaruit verwijdert een schraper de mest uit de stal. Het grootste deel gaat naar de mestopslag. Hoe korter de mest in de stal blijft, hoe minder de emissie van onder meer ammoniak.
Söderberg meldt gecertificeerde sensormetingen en een emissiereductie van 85 procent, vergeleken met gemiddelde uitstoot op Nederlandse varkensbedrijven. “Hoeveel reductie je wilt halen, hangt af van hoe vaak de vloer een stukje opschuift.” Het systeem is volledig computergestuurd en de demostal toont een mechanisme waarbij de mest via een nette route buiten de stal komt. Een instrooirobot strooit afwisselend zaagsel en stro, wat afleiding biedt voor de dieren en rust in het hok bevordert. Bijtgedrag wordt gezien als afgenomen.
In de kraamstal wordt de vloer stilgezet als de zeug werpt. De demostal beschikt over vrijloopkraamhokken. Söderberg vertelt dat de bewegende vloer ook prima te gebruiken is bij conventionele kraamhokken. “Dan regelen we het zo dat de vloer opschuift op het moment dat de zeug staat.” Na het spenen blijft de zeug een paar dagen bij de biggen. In de vleesvarkensafdeling heerst rust; de gemiddelde groei per dag bedraagt 1.020 gram. Söderberg denkt dat deze resultaten vooral te maken hebben met de betere diergezondheid die het Moving Floor-concept oplevert. De hogere gezondheid is volgens haar een van de belangrijkste redenen achter de interesse in dit systeem, omdat de sector streeft naar minder antibiotica door gezondere dieren. Hygiëne is cruciaal en men zoekt naar manieren om hokken met zo min mogelijk arbeid schoon te houden.
Het systeem werd in meerdere landen toegepast en in Nederland kan het als demonstratiemodel dienen. De installatie is relatief eenvoudig in bestaande stallen. Onderhoudskosten worden als redelijk genoemd, ruwweg tien tot vijftien euro per hok per jaar. Het concept wordt wereldwijd uitgerold met verschillende regionale behoeftes: in Azië bespaart het water, in veel landen arbeidsbesparing, en in Nederland/België vooral ammoniakemissie. Instellingen zoals Boerenbond, ILVO, UGent, WUR en het Nederlands Centrum voor Mestverwaarding tonen interesse in Moving Floor als emissiereductie- en diergezondheidsoplossing.
Belangrijke aanvullende ontwikkelingen: krulstaarten, welzijn en Beter Leven
Naast Moving Floor spelen ook andere ontwikkelingen een grote rol in diervriendelijk varkensbeheer. Onder het Beter Leven keurmerk krijgen varkens meer ruimte en verrijkingsmateriaal; 2- en 3-sterren bedrijven hebben uitlopen naar buiten. Biologisch houden garandeert automatische 3 sterren, mits dieren verdoofd zijn bij slacht. Een kritieke kwestie blijft staartbijten; veel varkens worden op traditionele wijze gecastreerd en staartknippen is verboden in sommige scenario’s. Binnen 1 ster Beter Leven zijn er nog beperkingen en richtlijnen voor staartlengte en -behoud, afhankelijk van risicofactoren en bedrijfsvoering. Het streven naar krulstaarten wordt in Europa gestimuleerd richting 2030, met stappen die per land verschillen.
De EU heeft in 2013 groepshuisvesting van zeugen verplicht gesteld en het toegenomen ruimte- en verrijkingsmateriaal is essentieel om stress te verminderen en bijtgedrag tegen te gaan. Staartbehandeling blijft onderwerp van discussie; de Dierenbescherming promoot grotere hokruimtes en uitlopen, terwijl regelgeving stappen zet richting minder couperen. De Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op naleving van welzijnsregels, met sancties bij overtredingen. Transportzorg en -wijze zijn eveneens cruciale aandachtspunten wanneer het welzijn van varkens wordt gewaarborgd tijdens verplaatsingen tussen bedrijven en naar slachthuizen.
Coatings voor varkensstallen worden genoemd als een aanvullende technologische oplossing voor betere hygiëne en onderhoudsgemak. Coatingvloeren, zoals MS Floorcoat-7001, bieden 100% naadloze oppervlakken, waardoor vloeistoffen beter worden afgevoerd en minder besmetting mogelijk is. Deze coatings zijn chemisch bestendig, slijtagebestendig en bieden anti-slip mogelijkheden via toevoegingen zoals granulaat. Partners zoals Indufast bieden verschillende coatingoplossingen aan voor roosters, wanden en akoestische of structurele aanpassingen. Een hygiënische stal vertaalt zich direct naar hogere productiviteit en minder reinigingstijd.
Praktische richtlijnen en welzijnsstrategieën
- Bewust kiezen van verrijkingsmateriaal: stro, hooi, kuilvoer en luzerne dragen bij aan kauw- en wroetgedrag, wat staartbijten vermindert en stress verlaagt.
- Drinkplaatsen en waterkwaliteit: minimaal twee drinkpunten per hok en betrouwbare drinkwatersystemen voorkomen gezondheids- en groeiverlies door ondervoeding of verminderde weerstand.
- Voldoende licht en rust: zachtere belichting en afleidingsmateriaal dragen bij aan rust en betere groei.
- Transparante gezondheids- en behandelplannen met vaste dierenarts en reductie van antibiotica door betere gezondheid en hygiëne.
- Belang van regelmatige controles: periodieke keuringen en naleving van EU- en nationale voorschriften voor welzijn en transport.
Tot slot weerspiegelen de praktijkvoorbeelden uit de demostallen in Västerås en de ervaringen van Nederlandse boerderijen met Moving Floor een veelbelovend pad naar diervriendelijker en duurzamer varkensbeheer. De combinatie van emissiereductie, betere diergezondheid en arbeidsefficiëntie biedt een holistische bijdrage aan een toekomstbestendige varkenshouderij.
Topical overview en dataverantwoording
In het gesprek over varkenswelzijn en krulstaarten spelen meerdere bouwstenen een rol: ruimte, verrijking, water, voeding en klimaatbeheersing. De discussie over staartverzorging en -lengte verplaatst zich richting een toekomst waarin lange staarten mogelijk zijn bij voldoende welzijnsmaatregelen en economische haalbaarheid. Het onderzoek naar mestverwijderingstechnieken, zoals Moving Floor, en de integratie van coatings als onderhoudsoplossing dragen bij aan betere hygiëne en lagere ziektebelasting.
Samenvattende cijfers en observaties uit de tekst
- Ammoniakreductie Moving Floor: tot 85% mogelijk volgens metingen in demostallen.
- Gemiddelde dagelijkse groei vleesvarkens: ongeveer 1.020 gram.
- Kostenefficiëntie: circa 430 euro per vleesvarkensplaats voor Moving Floor in vergelijking met ~1000 euro bij conventionele bouwen.
- Onderhoudskosten Moving Floor: ongeveer 10-15 euro per hok per jaar.
- Beschikbare verrijkingsmaterialen: stro, hooi, kuilvoer, luzerne; belangrijke rol in preventie van verveling en staartbijten.
tags: #varkens #vriendelijke #vloer