Amsterdam ArenA, nu officieel Johan Cruijff ArenA, is een multifunctioneel stadion in Amsterdam aan de noordwestkant van de Johan Cruijff Boulevard, op bijna 200 meter ten westen van Station Amsterdam Bijlmer ArenA. Het is met 56.120 plaatsen het grootste voetbalstadion van Nederland en kan voor muziekconcerten een capaciteit tot 71.000 bezoekers aannemen.
Ontwikkeling en opening
In het verleden ontwikkelde Ajax al plannen voor een nieuw stadion vanaf 1974. Destijds werd gedacht aan een stadion samen met FC Amsterdam, maar door de hoge kosten ging dit niet door. De Amsterdam ArenA werd op 14 augustus 1996 officieel geopend door koningin Beatrix, met een groot doek dat het stadion indroogte en met een hymne De zee van Trijntje Oosterhuis. De eerste officiële wedstrijd in het stadion was Ajax vriendschappelijk tegen Milan, waarbij Ajax met 0-3 verloor; het eerste doelpunt werd gemaakt door Dejan Savićević.
architectuur en ontwerp
Architect Rob Schuurman werkte samen met co-architect Sjoerd Soeters van PPHP aan het ontwerp, waarbij een ontwerpfase van tien jaar aan vooraf ging. Het stadion heeft het aanzien van een vliegende schotel bij kunstlicht; de diagonaal verbonden trappenhuizen roepen het beeld op van veters in voetbalschoenen. Grote ronde gaten in de kopse kanten van het stadion herinneren aan een spelletje waarbij een bal door gaten geschoten moet worden.
Technische kenmerken en vernieuwingen
Het dak van de ArenA kan bij slecht weer worden dichtgeschoven en de onderkant bevindt zich 8,40 meter boven maaiveld. De grasmat kampte lange tijd met problemen; aanvankelijk werd voor een verrijdbare grasmat gekozen, maar dit bleek niet haalbaar in het uiteindelijke ontwerp. Inmiddels worden lampen na elke wedstrijd geplaatst om de grasmat te laten groeien en herstellen; de grasmat wordt jaarlijks vervangen.
Uitbreidingen en capaciteitsvergrotingen
De eerste significante capaciteitsuitbreiding vond plaats in aanloop naar Euro 2000, met een verhoging naar 52.140 zitplaatsen door extra stoelen in de grachten, een uitbreiding van tribunes en de toevoeging van skyboxen en lounges. In 2003 werd een rolstoelplatform gerealiseerd; in 2013 en 2015 werden permanente tribunes aan de west- en oostkant voltooid. De capaciteit steeg in 2013-2015 van 53.052 naar 53.346 plaatsen.
In 2015 werd een demontabele tribune aan de noordkant opgeleverd en in 2017 werd de vernieuwde tribune op de eerste ring Zuid in gebruik genomen, met een uitbreiding van 402 plaatsen in de grachten. De totale capaciteit groeide daardoor naar 54.033 plaatsen. In de voorbereiding op Euro 2020 werden vier wangen uitgebouwd met extra tribunes, maar een volledige uitbreiding tot duizend plaatsen werd als maximum genoemd.
Aanstaande naamsverandering en EK-impact
Hoewel de naamsverandering naar Johan Cruijff ArenA aanvankelijk in 1996 werd tegengehouden door het gemeentebestuur, werd na Cruijffs overlijden in maart 2016 hernieuwd aangedrongen op vernoeming. Op 25 april 2017 werd een intentieverklaring getekend voor een officiële naamswijziging. Op 9 augustus 2017 werd aangekondigd dat de naamswijziging op 25 oktober 2017 zou plaatsvinden, met aanpassingen in aandelenverhoudingen tussen gemeente Amsterdam en Ajax. Voor het EK 2020 werd een grootschalige renovatie gepland ter waarde van circa 50 miljoen euro, met sponsor Deelname; de familie Cruijff bleef betrokken bij eventuele naamsverkoop en inspraak, maar hoefde er niet rechtstreeks aan te verdienen. In oktober 2017 werd de datum voor de definitieve naamswijziging uitgesteld, maar eind 2017 werd bevestigd dat Johan Cruijff ArenA de officiële naam was.
Johan Cruijff ArenA onthult 'Iconen van Amsterdam'
Evenementen en multifunctionaliteit
Naast Ajax-wedstrijden, wordt de ArenA ook gebruikt voor de nationale voetbalwedstrijden van het Nederlands elftal, de Johan Cruijff Schaal en andere belangrijke wedstrijden. In 1998 werd de Champions League-finale in Amsterdam Arena gespeeld en in 2013 de Europa League-finale. Het stadion is tevens een populaire locatie voor popconcerten; bekende artiesten zoals Tina Turner en Michael Jackson hebben hier opgetreden. Hoewel de geluidskwaliteit bij concerten vaak kritiek opleverde, werd gewerkt aan verbeteringen door middel van doeken in de dakconstructie.
Omgevings en infrastructuur
Direct naast het stadion ligt ArenaPark, en de Arena diende als een belangrijk knooppunt voor vervoer met de Transferium Amsterdam Arena. Het complex heeft in de loop der jaren ook gereageerd op maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de overgang naar duurzame energie en betere faciliteiten voor bezoekers, waaronder horecapunten en sanitaire voorzieningen.
Sport- en clubgeschiedenis
AFC Ajax heeft sinds de opening in 1996 de ArenA als thuisbasis; de club nam een prominente rol in de ontwikkeling van het stadion en heeft sindsdien meerdere uitbreidingen meegemaakt. Daarnaast trad Ajax Vrouwen op in de ArenA en werd de coure van het Nederlands elftal gedurende decennia uitgebreid met internationale toernooien en interlands.
tags: #verbouwing #johancruijff #arena