Geschiedenis en renovatie van de Lutherse Kerk Arnhem: van religieus pand naar cultureel ontmoetingscentrum

Voorheen een kerk en nu onderdeel van een gezellig uitgaansgebied. Dat is de zogeheten Lutherse kerk. Sinds 1579 was in Arnhem het gereformeerde/calvinistische geloof de enig toegestane godsdienst. Ook de Lutherse geloofsgemeenschap mocht niet openlijk het eigen geloof uitoefenen. Vanaf 1657 stond het stadsbestuur toe dat de lutheranen weer openlijker hun geloof mochten belijden. De Lutherse gemeente kreeg in 1735 toestemming om het inmiddels bouwvallige Bontenburch te slopen en op die plek een nieuwe kerk te bouwen. Het stadsbestuur gaf zelfs een bedrag van fl 175,00 als een bijdrage in de bouwkosten. Twee jaar later, in 1737, kon de zaalkerk in gebruik worden genomen. Dat de voormalige Lutherse kerk een classicistisch bouwwerk is, valt te zien aan o.a. de hoge hardstenen plint en de pilasters. Deze in de muur opgetrokken zuilen worden bekroond met Ionische kapitelen. Daarboven bevindt zich een gepleisterde fries, die wordt afgesloten met een kroonlijst. Dat de kerk vroeger uit één zaal bestond is nog te zien aan de vorm van de boogvensters. Deze vensters waren oorspronkelijk één geheel. Boven de deur is ook een timpaan aangebracht met daarin de afbeelding van een zwaan, het symbool van het lutherse geloof. Dit symbool gaat terug op de Tsjechische kerkhervormer Johannes Hus. Vlak voor zijn terechtstelling als ketter in 1415 sprak hij tot zijn rechters: “Jullie kunnen nu wel een gans (Husa = gans) verbranden, maar na mij zal een zwaan komen”. Tijdens de oorlogshandelingen van 1795 en 1814 bood de kerk onderdak als nachtkwartier voor de soldaten. Het gebouw op de Korenmarkt werd voor fl 19.010,00 gekocht door graanhandelaar Lambert Reijers en ging dienst doen als pakhuis. De graanfamilie Reijers, in het bijzonder Lambert Reijers zelf, bezat naast het gebouw vele andere pakhuizen op en rondom de Korenmarkt.Tot 1951 bleef het een magazijn/pakhuis voor o.a. ‘Van der Wall & Co’. In de voormalige Lutherse kerk vonden achtereenvolgens een bioscoop (Scène 1 en 2), wisselende discotheken (Bubbles) en andere uitgaansgelegenheden (Luther Dance Café, tussen 1997-2002) een plaats in het gebouw. De Evangelisch-Lutherse kerk in Arnhem is een gemeente met leden verspreid tot ver in de regio. Wij zijn een zingende gemeente en we zijn gemeente rond Woord en Sacrament. De leden participeren actief in de dienst. Lector, gastvrouw-/heer, voorzanger, collectanten hebben naast de predikant elk inbreng in de dienst. Avondmaal vieren we in een kring die openstaat voor vriend en vreemde. Elke zondag wordt na de dienst koffie gedronken in de ontmoetingsruimte. WelkomWij zijn een gemeente die openstaat voor iedereen. In 2017 zijn we gaan kerken in het gebouw van de Oud-Katholieke parochie Sint Willibrordus te Arnhem. Schrijf je hieronder in. De erediensten zijn in principe iedere twee weken in de Willibrorduskerk. Alle diensten worden zo snel als mogelijk ook online via het YouTube kanaal beschikbaar gesteld. Wat verbindt Europa met Arnhem en wat heeft Arnhem Europa te bieden? Dat is wat in het Open Monumentenweekend van 7 t/m 9 september centraal staat. Onze ontwerper Ruud Jan Kokke zal op beide dagen om 11:30 uur en om 13:00 uur een rondleiding geven. De Evangelisch Lutherse Kerk is in 1897-1898 gebouwd, nadat het kerkje aan de Korenmarkt (voormalig pakhuis “de Bontenborch”) te klein was geworden. Het ontwerp uit 1896 in neogotische-stijl is van ingenieur A.R. Freem (1853-1921). De kosterswoning vertoont bovendien invloeden van de neorenaissance. De eerste kerkdienst vond plaats op 27 maart 1898. Freem ontwierp in Arnhem ook de inmiddels gesloopte Remonstrantse Kerk aan de Rietgrachtstraat. In de Tweede Wereldoorlog is het zuidelijke gedeelte van de kap, ramen en kerkinventaris vernield en daarna in stijl hersteld. Eind 2018 zal het gebouw aan zijn tweede leven beginnen. De functie van een horecagelegenheid en een kerk lijken in eerste instantie mijlenver uit elkaar te liggen. Niet alleen qua beleving, maar ook qua functie. Toch is er ook voldoende overlap, en daar zit het verbindende element waar binnen het concept van Bizar-Bazar veel belang aan wordt gehecht. De Evangelisch Lutherse Kerk aan de Spoorwegstraat is in 1897-1898 gebouwd, nadat het kerkje aan de Korenmarkt (voormalig pakhuis "de Bontenborch", rijksmonument) te klein was geworden. Het ontwerp uit september 1896 in neogotische-stijl is van ingenieur A.R. FREEM (1853-1921). De kosterswoning vertoont bovendien invloeden van de neorenaissance. Toen echter bekend werd dat de kerkgemeenschap het onderhoud niet meer kon betalen en het gebouw daarom in 2017 uit zijn functie zou worden ontheven, greep de Arnhemse onderneemster Kreger haar kans. De kerk was dé plek voor het horecaconcept waar zij al jaren van droomde. Bovendien zag ze dit cultureel erfgoed als de ultieme ‘stepping stone’ voor het aangrenzende Modekwartier. Met een horeca-hotspot in de voormalige kerk wil ze winkelpubliek van het centrum naar het hippe en multiculturele Modekwartier trekken. Eind 2022 slaan de horeca ondernemers van de HIMplus groep en Bart&Janiek de handen ineen om hun droom waar te maken en van de Lutherse kerk dé hotspot van Arnhem te maken. Voormalige Lutherse kerk. Zaalkerk (gebouwd 1735-1737) met bakstenen gevels, geleed door pilasters van de kolossale orde met Ionische kapitelen. Voorgevel met groot fronton, waarin Lodewijk XIV decoratie, Luthers zwaanreliëf boven ingang. Verbouwd tot pakhuis omstreeks 1900.

Infographic: Tijdlijn van de Lutherse kerk Arnhem

tags: #verbouwing #lutherse #kerk #arnhem