Twijfel je tussen een houten bekisting (betonplex) of EPS funderingsbekisting? Hieronder vergelijken we beide opties op snelheid, maatvastheid, isolatie en afval. Een funderingsbekisting wordt al sinds jaar en dag gebruikt voor het storten van beton en heeft in de loop der jaren steeds meer een effectieve, maar ook (kosten)efficiënte manier gevonden om stevigheid te bieden aan uw fundering. Wij hebben verschillende varianten verloren bekisting: dit is een bekisting dat als het ware verwerkt wordt in de grond en achteraf niet meer verwijderd wordt.
Overzicht van verloren bekisting varianten
Waar voorheen vaak een traditionele funderingsbekisting gemaakt werd van hout (betonplex of betontriplex), heeft deze steeds meer plaats gemaakt voor de nieuwe varianten van EPS. Een houten bekisting is een vrij traditionele variant dat toegepast wordt als mal en een veelgebruikte variant voor de doe-het-zelver. Het voordeel bij deze zelfgemaakte bekisting is dat deze, indien deze wel goed geplaatst is, geschikt is voor kleine(re) en middelgrotere klussen.
Wanneer u zelf beton gaat storten, houdt dan wel rekening met de materiaalkeuze en ook dat u meer betonplex en randhout (pikketpaaltjes en schoren) nodig heeft. De draagkracht van betonplex ligt vele malen hoger dan de normale triplex, omdat deze ook voorzien is dan een speciale epoxycoating. Zorg er daarbij wel voor dat alle naden en kieren compleet afgesloten zijn, omdat indien dat niet gebeurt, de bekisting uit elkaar kan vallen en water uit het beton kan lopen wat invloed heeft op de kwaliteit van de eindsterkte.
Heel simpel: u meet de gewenste afmetingen af en daarbij zaagt u de betonplex op maat. Het meest ideale is dat de bekisting vooraf in elkaar is gezet, maar u kunt ook (zeker bij meer lengtes) de "zijwanden" eerst plaatsen en daarna klemmen met piketpalen. De piketpalen plaatst u elke 60 cm om de stevigheid van de bekisting te garanderen tijdens het storten. Een optie is om de "zijwanden" schroeft u daarna aan de bodemplaten vast die u vooraf heeft voorzien van een T200 bouwfolie. Een andere optie is om enkel zijwanden te plaatsen en het binnengedeelte van de plaatbekisting te voorzien van T200 bouwfolie. T100 bouwfolie is te dun en wordt vaak enkel gebruikt voor het afdekken en materialen te beschermen tegen stofvorming.
Voor de zekerheid kunt u de bekisting als het ware in een "molenwiekverband" aan elkaar bevestigen: 4 lange delen rondom één korter deel, maar dit is geen must. Deze methode wordt vaak toegepast bij betonpoeren en kolommen. Om de bouw steeds efficiënter te maken, hebben verschillende fabrikanten de EPS funderingsbekistingen ontworpen. Dit is een veel lichtere variant ten opzichte van de betonplex (multiplex met epoxy coating voor het maken van beton), en is binnen een veel kortere tijd compleet te plaatsen. Dit maakt het bouwen zowel fysiek minder zwaar, maar ook tijd kosteneffectiever en goedkoper qua prijs en meer tijdswinst.
Wij, van Online-bouwmaterialen.nl hebben een ruim assortiment aan systeembekisting. Zo bieden wij voor de paalfunderingen VBI, maar ook Isobouw en De Hoop aan. Het verschil met Isobouw en andere varianten is dat Isobouw losse zijwanden heeft en VBI voornamelijk kant- en klaar is. Echter heeft de VBI funderingsbekisting kant en klare hoeken (90 graden), waar dat u bij Isobouw zelf de hoeken op maat kunt zagen. Isobouw heeft ook mogelijkheden om richels te verwijderen voor het gemakkelijk aanleggen van nutsvoorzieningen.
Houdt voor het plaatsen altijd rekening mee dat u de randen van de bekisting schoon houdt. Zorg voor het plaatsen van de EPS elementen voor de onderbeugels, een stabiel zandbed of zand aan de zijkant bij Isobouw om verplaatsen tegen te gaan (dan wordt zand circa 20 cm aangevuld waardoor de kist op de plaats blijft) en bovenop de bovenbeugels in combinatie met de vuren regels van 50x75. Mocht u andere variant funderingsbekisting nodig hebben, voor bijvoorbeeld fundering op staal of wilt u hier meer informatie over? Bekijk en lees dan eerst deze blog over verschillende varianten. Voor offertes kunt u uiteraard vrijblijvend contact opnemen en kunnen wij voor u een voorstel maken geheel naar wens.
De glijbekisting is wellicht wat minder bekend en wordt daarom ook niet zo vaak gebruikt. Er worden op deze manier meerdere dunne(re) lagen beton aangebracht waardoor het beton sneller uithardt. In dit geval is het belangrijk dat de beton hechting heeft aan de vorige laag om zo de stevigheid van de fundering te behouden. Zelf EPS bekisting maken kan natuurlijk ook, maar wordt steeds vaker kant-en-klaar besteld. Voor dezelfde toepassing als de systeembekisting wordt bijvoorbeeld Tempex EPS gebruikt: te verkrijgen in verschillende druksterktes, namelijk EPS100, EPS200, EPS300, EPS400. De druksterkte wil aangeven hoeveel drukkracht het EPS aankan. Dit wordt in de natuurkundige theorie aangegeven in kPa (kiloPascal) met de wiskundige formule 1kPa = 1 kN/m² = 100 kg/m².
Voor EPS 100 kan langdurig 100 kPa aan (ongeveer 10.000 kg/m²), EPS200 kan langdurig 200 kPa aan (ongeveer 20.000 kg/m²), EPS300 kan langdurig 300 kPa aan (ongeveer 30.000 kg/m²) en EPS400 kan langdurig ongeveer 400 kPa aan (ongeveer 40.000 kg/m²). Officieel gezien mag dit niet omschreven worden als 100 kg/m² benoemd worden, omdat dit natuurkundig niet helemaal juist is, maar geeft dit wel een ruwe schatting aan drukkracht voordat EPS materiaal maximaal 10% mag vervormen conform de NEN-EN 826:2013 normeringen. Verschillende druksterktes worden toegepast onder bijvoorbeeld vloeren die een hogere drukkracht hebben zoals garages. Mocht u twijfelen welke druksterkte u nodig heeft, neem dan contact op met een constructeur. Zij maken de juiste berekeningen waarbij de meest geschikte variant wordt gehanteerd.
wapening, afmetingen en bevestiging
Verder heeft u uiteraard ook bouwstaal/wapeningsstaal nodig voor in de bekisting om zo de fundering te voorzien van wapening. Beton zelf vangt voornamelijk de drukkrachten van het bouwwerk op, maar de wapening (betonwapening, bouwstaal of wapeningsstaal) zorgt voor het opvangen van de trekkrachten. Op deze manier is het betonwerk stevig en zal deze niet (mits onvoorziene omstandigheden zoals natuurverschijnselen zoals aardverschuiving of andere extreme omstandigheden) scheuren. Te weinig bouwstaal in beton kan ervoor zorgen dat de fundering in de loop der tijd zal scheuren met alle gevolgen van dien. Voor de maten van wapeningskorven kunt u bij systeembekisting dezelfde maat aanhouden (u bestelt namelijk EPS funderingsbekisting op binnenmaat). Dat betekent dat u als u VBI- of Isobouw funderingsbekisting bestelt in de maat 300x400 mm (of 30x40 cm) u daarbij ook wapeningskorven van 300x400 mm (of 30x40 cm) kunt aanhouden.
Wilt u meer informatie, of heeft u hulp nodig in uw situatie? Wij denken graag met u mee voor een passende oplossing. Als u een bouwtekening of schets heeft, dan kunnen we voor u een offerte opstellen of eventueel gratis advies geven voor de juiste toepassing.
Praktische inzichten uit de praktijk
Veel discussie en ervaringen uit de praktijk tonen aan dat EPS- en Tempex-systemen vooral eenmaal geïnstalleerd veel tijd en arbeid besparen, terwijl houten bekistingen vooral geschikt blijven voor kleinere klussen of doe-het-zelf projecten. Een veelgehoorde tip is om piketpalen consequent te plaatsen en de zijwanden stevig te koppelen, zodat de bekisting niet uitrekt tijdens het storten. In de praktijk blijkt ook dat een combinatie van EPS-elementen met zandbed en vuren regels een stabiele ondergrond biedt voor onderbeugels en bovenbeugels.
Naast de systemen zijn er ook niche-opties zoals glijbekistingen voor verticale wanden die snelheden van uitharding kunnen bevorderen bij speciale bouwkuipen (bijv. liftschachten of wegen). Verloren bekistingen blijven achter in de constructie en dienen vaak voor projecten met beperkte toegang of waar ontkisten lastig is. Tempex EPS wordt daarbij vaak gekozen vanwege isolatie-eigenschappen en gewichtsbesparing, wat bij broodjesvloeren en combinatie met wapeningen extra voordelen oplevert.
Belangrijke factoren bij de keuze
- Omvang en repetitie van de fundering: grotere projecten gunnen vaak systeem- of projectbekistingen vanwege snelheid en herbruikbaarheid.
- Druksterkte en belasting: EPS-varianten met verschillende drukken (EPS100/200/300/400) bepalen de toepasbaarheid onder vloeren, garages en zware lasten.
- Isolatie: EPS-bekisting biedt extra isolatie en kan zo bijdragen aan thermische onderbreking.
- Veiligheid: schoren, randbeveiliging en toegang tot het bordes; centerpennen en verankeringen vereisen aandacht voor veiligheid.
- Wapening: juiste maatvaart (wapeningskorven op binnenmaat) en correcte plaatsing beïnvloeden duurzaamheid en sterkte.
Toepassingsvoorbeelden en leveranciers
Wij bieden diverse opties voor paalfunderingen en funderingen op staal, waaronder VBI, Isobouw en De Hoop. Isobouw biedt losse zijwanden en ruimer mogelijke richels verwijderen voor nutsvoorzieningen, terwijl VBI kant-en-klare hoeken levert en daardoor sneller te plaatsen is. Tempex EPS wordt veelvuldig toegepast als verloren bekisting bij funderingen, met het voordeel van minder beton en betere isolatie. Voor offerten en maatwerkadvies staan wij klaar om samen met u een passende oplossing te kiezen.
Een veelgenoemde praktijkafweging is de combinatie van kosten, arbeid en tijd. Traditionele houten bekistingen blijven betaalbaar voor kleine projecten, maar bij grotere of herhaalde inzetten is een systeembekisting vaak voordeliger over de hele linie. Voor detaillering en uitvoering is het verstandig om contact op te nemen met een constructeur of specialist die de juiste druksterkte en wapening kan berekenen voor uw situatie.
Specifieke voorbeelden: randvoorwaarden en ontwerpkeuzes
Rondom afmetingen en materialen bestaan er uiteenlopende mogelijkheden. Voor een fundering op staal is vaak een combinatie van EPS onderlaag en beton nodig, terwijl voor paalfunderingen EPS-elementen zorgen voor isolatie en wrijving in combinatie met wapening. In brug- en wegenbouw wordt polystyreen van bekistingskwaliteit gebruikt voor minder betonverbruik en snelle bouw. De Neopor-elementen leveren isolatie en bekisting tegelijk op als legostenen die samen met vulbeton in elkaar passen. Voor de wandconstructies kunnen holle wanden met wapening voorzien worden tot een monoliete constructie, waarna de holle wand wordt volgestort.
Ook zijn er praktijkverhalen en discussies over materiaalkeuzes zoals betonplex versus OSB of underlayment. Veel kopers kiezen voor betonplex voor hogere sterkte en waterafsluiting, terwijl anderen OSB of underlayment gebruiken voor een goedkope oplossing. Een belangrijke tip uit de praktijk: beton droogt niet, beton hardt uit; betonplex houdt water vast en helpt de hechting van de volgende lagen te bewaren.
Samenvatting van belangrijkste keuzes
- Kies EPS funderingsbekisting voor lichte tot middelzware structuren waar snel bouwen en isolatie welkom is.
- Kies houten bekisting voor kleine tot middelgrote projecten met beperkte repetitie.
- Overweeg project- of paneelkistingssystemen bij grote aantallen of hergebruik.
- Plan wapening en bekistingskorven op binnenmaat afmetingen voor correcte passagemanagement.
- Laat een constructeur berekenen welke druksterkte en systeem de beste optie is voor uw situatie.
Heeft u een bouwtekening of schets? Dan kunnen wij voor u een offerte opstellen of gratis advies geven voor de juiste toepassing. Voor offertes kunt u uiteraard vrijblijvend contact opnemen en kunnen wij voor u een voorstel maken geheel naar wens.