Richtlijnen helpen bij knelpunten waar jij in jouw werk mee te maken krijgt. Ze zijn gebaseerd op wetenschappelijke kennis. En minstens zo belangrijk: op ervaringen en expertise uit de praktijk. Richtlijnen helpen jou om keuzes te maken voor de juiste zorg. Richtlijnen worden ontwikkeld vóór en dóór (zorg)professionals. Een aantal richtlijnen zijn voor en door V&VN zelf ontwikkeld. Er is ook een groot aantal richtlijnen dat ontwikkeld wordt door andere partijen, maar waar V&VN wel bij betrokken is. De achterban van V&VN wordt hierbij betrokken omdat er verpleegkundige kennis en expertise nodig is voor de ontwikkeling van de richtlijn. Ook jij kunt een bijdrage leveren!
Wij zijn regelmatig op zoek naar verpleegkundigen en verzorgenden die willen meehelpen. Ben je geïnteresseerd? Samen maken we de zorg beter. Wij zijn de verpleegkundigen, verzorgenden IG en verpleegkundig specialisten van Nederland. Verenigd in V&VN zetten we ons in voor (kennis)ontwikkeling en het versterken en positioneren van onze beroepen. Wil jij zeggenschap over jouw vak? Sluit je dan bij V&VN aan! Met 100.000 leden vormen we één krachtige stem.
maart 2023richtlijnHuisartsenzorg, Verzorging, Verpleging, Thuiszorg en Jeugdgezondheidszorg, ZiekenhuisBij acute verwardheid en/of een veranderd bewustzijn kan er sprake zijn van een delier. Als verpleegkundige, verzorgende of verpleegkundig specialist in een verpleeghuis of de thuiszorg speel je een belangrijke rol in het herkennen van een delier. Daarnaast is jouw begeleiding van essentieel belang voor de zorgvrager en de naasten. Dit helpt langdurige klachten voorkomen en draagt bij aan de vroegtijdige herkenning van een mogelijk volgend delier.
De V&VN-richtlijn ‘Delier’ biedt handvatten voor het verlenen van de juiste zorg, vóór, tijdens en na een delier. Overweeg basiszorg waarin interventies van het Bundled HELP Programma voorkomen. Noteer alle gemaakte afspraken in het individuele zorgleefplan. Meer weten over goede verslaglegging? Overweeg de inzet van tijdelijke blokzorg. Om een delier vroegtijdig te herkennen is het belangrijk om proactief problemen en risico’s bij (kwetsbare) ouderen op te sporen. Ook is het belangrijk om aandacht te hebben voor de naasten en/of mantelzorger. Observeer zelf of vraag aan de naasten en/of de mantelzorger of er sprake is van een plotselinge verandering in het gedrag. Door een overlap van symptomen is het onderscheid tussen delier, dementie en depressie lastig. De hoofdbehandelaar stelt de diagnose. Overweeg het ophalen van extra informatie bij naasten en/of mantelzorger. Beschrijf een delier en de bijbehorende cognitieve problemen van de zorgvrager in de verpleegkundige rapportage. Betrek, in overleg met de huisarts, een extra zorgmedewerker.
Vaak verdwijnt de aandacht vanuit zorgverleners en naasten voor een delier, zodra de acute fase voorbij is. Dit is onterecht, omdat de zorgvrager tot zes maanden na ontslag uit het ziekenhuis nog negatieve effecten kan ervaren. Dit zie je vaak terug in de algemene dagelijkse levensverrichtingen, het verlies van cognitieve vaardigheden of een overbelasting van naasten en/of mantelzorger. Besteed in het post-delier gesprek aandacht aan de mogelijke langdurige gevolgen van een delier en de herkenning van een volgend delier. Uw naaste heeft een delier. Dat betekent dat diegene ineens in de war is en zich anders gedraagt dan u gewend bent. U kunt hiervan schrikken. Deze informatie is allereerst bedoeld voor de naasten van iemand die een delier heeft. Wat is een delier?Iemand met een delier raakt opeens in de war. De verwardheid kan tijdens een delier binnen een paar uur tot een paar dagen ontstaan. Meestal komt het door een ziekte, een operatie of medicijnen. Als de oorzaak duidelijk is en behandeld wordt, kan een delier binnen een paar dagen verbeteren. Soms kan het ook een paar weken duren. Door een delier kan uw naaste verschillende klachten krijgen. De klachten verschillen per persoon en per moment. Sommige mensen hebben een grotere kans op een delier. Zoals ouderen van 70 jaar of ouder, mensen met dementie of met meerdere gezondheids-problemen. De klachten van een delier en dementie lijken veel op elkaar. Misschien bent u bang dat uw naaste ineens dement wordt.
Zorg voor een rustige omgeving. Laat diegene niet alleen. Zorg overdag voor genoeg daglicht en zet ’s nachts alleen een klein lampje aan. Probeer niet boos of ongeduldig te worden. Zeg niet dat iets onzin is als uw naaste dingen hoort of ziet die er niet zijn. U heeft een delier gehad. Misschien zijn u en uw omgeving daar erg van geschrokken. Hier leest u wat u kunt doen om te herstellen. Deze informatie is geschreven voor mensen die een delier hebben gehad. Het delier zelf is meestal na een paar dagen tot een paar weken voorbij. Daarna kunt u nog wel een tijd lang klachten houden. Het is niet raar als u na een half jaar nog steeds klachten ervaart. Soms blijft uw geheugen minder goed dan voor het delier. Als u ouder bent heeft u hier meer kans op. De adviezen die uw naaste heeft gekregen om u te helpen tijdens het delier, kunnen u ook nu nog helpen. Zorg bijvoorbeeld voor regelmaat in uw dag, eet en drink genoeg, blijf in beweging en neem genoeg rust. Een delier kan terugkomen. Praat erover.
Het is goed om een paar maanden na het delier nog eens met een zorgverlener te gaan praten. Dat kan een wijkverpleegkundige zijn, de huisarts, de verpleegkundig specialist, een praktijkondersteuner van de huisarts of bijvoorbeeld een casemanager. Het is goed als ook uw familie of andere naaste bij zo’n gesprek aanwezig is. U bespreekt dan samen hoe het met u gaat, waar u nog last van heeft en wat nodig is om zo goed mogelijk te herstellen. Moet u naar het ziekenhuis voor een operatie? Of wordt u opgenomen door ziekte? Vertel dan dat u eerder een delier heeft gehad. Raakt u weer meer in de war? Of bent u ongerust? Praat er over met uw naasten. Merken die ook dat u opeens meer in de war bent? Of bijvoorbeeld dat u heel onrustig wordt, of juist heel stil? Vertel dat dan aan de (wijk)verpleegkundige. Heeft u of uw naaste na het lezen van deze informatie nog vragen? Of heeft u meer hulp nodig? Praat er dan over met de zorgverlener van wie u deze informatie heeft gekregen.
In de VR-training Delier verdiep je je kennis over het omgaan met zorgvragers die mogelijk een delier hebben. Je oefent in een veilige en interactieve virtuele omgeving waarin je, als zorgprofessional, samen met een collega zorgt voor 2 bewoners van een verzorgingshuis. Beide bewoners vertonen afwijkend gedrag. Je collega vermoedt dat dit gedrag wordt veroorzaakt door een delier. Je observeert het gedrag van de zorgvragers en voert kleine testjes uit om een beter beeld te krijgen van de situatie. Eerst zelf aan de slag?Met de mobiele versie van de VR-training Delier kun je de training eenvoudig volgen, waar en wanneer het jou uitkomt. Je hebt geen VR-bril nodig - alles wat je nodig hebt is je telefoon. Liever samen met je team oefenen?Wil je samen met jouw team de kennis en vaardigheden op het gebied van delier versterken? Meld je aan voor onze geaccrediteerde VR-training Delier. De training start met een korte theoretische uitleg. Daarna oefen je met echte VR-brillen onder begeleiding van een trainer. Zo kun je samen met je team in een veilige, virtuele omgeving leren en reflecteren op je handelen. Na afloop van de training krijg je waardevolle feedback. Ook heb je mogelijkheid je ervaringen met collega’s te bespreken. De VR-training en het huren van de VR-brillen gaat via de VR Bieb (gratis voor zorgorganisaties met een abonnement). Wil je deze VR-training binnen jouw zorgorganisatie gebruiken? Meld je aan via de onderstaande knop. Heb je nog vragen?
Bovenstaande V&VN-richtlijnmodules zijn een aanvulling op de multidisciplinaire richtlijn. Deze richtlijn richt zich op de huidige maatstaven voor passende zorg om verspreiding van infectieziekten of (potentieel) pathogene micro-organismen zoveel mogelijk te voorkomen. In deze richtlijn worden contactisolatie, druppelisolatie en aerogene isolatie beschreven. De term strikte isolatie komt te vervallen. Een isolatiekamer is een eenpersoons patiëntenkamer met eigen sanitair, voorzien van een sluis en specifieke luchtbeheersing (ventilatie, drukhiërarchie en positie luchttoevoer- en luchtretourroosters). Een eenpersoonskamer is een eenpersoons patiëntenkamer, al dan niet met eigen sanitair, al dan niet met sluis en zonder additionele luchtbeheersing. Wanneer u een besmettelijke bacterie of virus bij u draagt, worden er extra voorzorgsmaatregelen bij u getroffen. Het ligt aan de bacterie of virus op welke manier deze verspreid kan worden. Dit kan via contact met handen, grote of kleine druppels via hoesten, of niezen en/of via besmette oppervlakken. Door extra maatregelen te treffen wordt het risico dat u andere patiënten of zorgmedewerkers kunt besmetten zoveel mogelijk voorkomen. In deze richtlijn wordt beschreven wanneer deze maatregelen genomen moeten worden en welke maatregelen dit zijn. De richtlijn betreft de herziening van de WIP-richtlijnen ‘Indicaties voor isolatie’, ‘Bouw- en inrichtingseisen: Ventilatie isolatiekamers’, ‘Aerogene isolatie’, ‘Aerogene isolatie kinderen’, ‘Contactisolatie’, ‘Contactisolatie kinderen’, ‘Druppelisolatie’, ‘Druppelisolatie kinderen’, ‘Strikte isolatie’, ‘Strikte isolatie kinderen’, ‘Onderzoek en behandeling van geïsoleerde patiënten’ en ‘Waterpokken’. De richtlijn is in eerste instantie generiek opgesteld door een multidisciplinaire werkgroep met vertegenwoordigers uit de relevante domeinen, afkomstig van de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM), de Nederlandse Vereniging van Internist-Infectiologen (NIV/NVII), het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), de Vereniging voor Hygiëne & Infectiepreventie in de Gezondheidszorg (VHIG), Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN), Verenso, de Nederlandse Vereniging Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) en de Nederlandse Vereniging voor Arbeidshygiëne (NVvA). Hierbij heeft de vertegenwoordiger van Verenso afgestemd met de NVAVG om zo beide partijen te vertegenwoordigen. Tijdens de commentaarfase is de richtlijn voorgelegd aan onder andere de Patiëntenfederatie Nederland (PFNL), de koepelorganisaties van ziekenhuizen en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Op 1 juli 2025 is de richtlijn vervolgens gespecificeerd voor de medisch specialistische zorg. Hierbij zijn uitsluitend tekstuele aanpassingen gedaan (dus geen inhoudelijke wijzigingen), zodat alleen de aanbevelingen en adviezen relevant voor ziekenhuizen zijn opgenomen. Elk domein maakt deze vertaalslag afzonderlijk. De Federatie Medisch Specialisten heeft namens het SRI de leidende rol gehad bij de richtlijnontwikkeling. De richtlijnontwikkeling is ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten en werd gefinancierd door het ministerie van VWS (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport).
