Veel huiseigenaren stellen zich de vraag: welke fundering heeft mijn huis? Het is nuttig om dit te weten bij de aankoop van een woning, bij het optreden van problemen of bij verbouwingsplannen. Tijdens een bouwkundige keuring bij aankoop wordt de fundering van de woning doorgaans geïnspecteerd.
Zelf kunt u de fundering van uw huis controleren aan de hand van bouwtekeningen, ook wel archieftekeningen genoemd, die opgeslagen liggen in het gemeentearchief. Om te achterhalen welke fundering uw woning heeft, kunt u de oorspronkelijke bouwtekeningen opvragen bij de afdeling Bouw- en Woningtoezicht.
Soorten funderingen
Er zijn twee hoofdtypen funderingen waarop een woning gebouwd kan worden: een fundering op staal en een fundering op palen. Beide funderingswijzen hebben hun eigen specifieke voor- en nadelen.
Fundering op staal
Een fundering op staal is een methode waarbij de dragende grondlaag zich relatief dicht bij het aardoppervlak bevindt. De term "op staal" heeft hierbij geen betrekking op het materiaal, maar betekent "op de grond". Dit type fundering wordt direct onder het maaiveld geplaatst in een uitgegraven gedeelte. De muren of wanden rusten bij een fundering op staal rechtstreeks op de draagkrachtige bodem. Indien de draagkracht van de ondergrond voldoende is, is een fundering op staal de meest voordelige en geschikte optie. Deze funderingswijze wordt vaak toegepast bij kleinere schuren en woningen op een zandgrond. In het oosten van Nederland wordt vaker gekozen voor een fundering op staal, omdat de dragende grondlaag daar dichter bij het oppervlak ligt.
Fundering op palen
Bij een fundering op palen worden palen, ook wel heipalen genoemd, de grond in gebracht tot de dragende ondergrond is bereikt. Hierdoor wordt het gewicht van de fundering en de daarop rustende constructie (zoals een woning of schuur) direct gedragen door de draagkrachtige bodem. Een fundering op palen wordt met name in de Randstad en het westen van Nederland vaak toegepast, vanwege de ondergrond die daar grotendeels uit klei en veen bestaat.
Waarom is het belangrijk om de fundering van uw huis te kennen?
De fundering is een cruciaal onderdeel van een woning dat door veel mensen over het hoofd wordt gezien. Toch zijn er diverse situaties waarin het type fundering van essentieel belang is.
Bouwplannen en fundering
Bij het plannen van een aanbouw, het plaatsen van een nieuwe schuur of het bouwen van een compleet nieuwe woning, is een solide fundering het startpunt. Hierbij is het belangrijk om de juiste fundering te kiezen zonder onnodige kosten te maken. De keuze tussen een fundering op palen of op staal, en welk type paal, zijn belangrijke overwegingen, aangezien de fundering vaak een van de grootste kostenposten is.
Om te voldoen aan het Bouwbesluit is een constructieberekening van de fundering door een constructeur verplicht, zelfs als u vergunningsvrij mag bouwen. De aannemer gebruikt deze constructieberekening als leidraad voor het plaatsen van de palen of het realiseren van de fundering.
De rol van de constructeur bij een fundering op palen
Voor een fundering op palen is een constructieberekening altijd noodzakelijk. Deze berekening is verplicht voor het verkrijgen van een omgevingsvergunning, waarvoor bouwtekeningen en een constructieberekening moeten worden aangeleverd.
Een constructieberekening biedt diverse voordelen:
- Alle elementen van de constructie worden doorgerekend, waarbij de constructeur kijkt naar de meest geschikte palen voor uw fundering.
- De constructeur kan zoeken naar het goedkoopste alternatief, zodat palen niet onnodig lang of dik worden, wat kosten bespaart op materialen.
- Een efficiënt ontwerp van de fundering kan leiden tot aanzienlijke besparingen, bijvoorbeeld door het aantal benodigde palen te reduceren. Een goede constructeur verdient zichzelf hierdoor vaak terug.
- U bent verzekerd van de juiste paalkeuze en kunt de fundering met zekerheid plaatsen.
Daarnaast draagt het laten maken van een constructieberekening bij aan de veiligheid. Hoewel er fouten gemaakt kunnen worden, draagt u de verantwoordelijkheid voor de fundering over aan de constructeur, die erop toeziet dat de constructie zo veilig mogelijk wordt gebouwd.
Tip van een constructeur: bereken de gehele aanbouw
Bij het plannen van een aan- of uitbouw wordt vaak alleen de fundering door een constructeur berekend. Het is echter raadzaam om de gehele constructie, inclusief de fundering, door één constructeur te laten berekenen. Dit voorkomt discrepanties in de berekeningen en versnelt het proces. Het niet laten berekenen van de constructie is af te raden, ook al is dit voor de aanbouw niet altijd verplicht.
Wanneer kiest u voor een fundering op palen?
De keuze voor een funderingstype hangt primair af van de bodemgesteldheid. Een fundering op palen wordt beschouwd als een zeer stevige fundering, omdat de palen diep de grond in gaan en zo de fundering op sterkere, dieper gelegen grondlagen kunnen plaatsen. Een fundering op staal daarentegen gaat minder diep en wordt vaak in een zandlaag geplaatst.
Het belang van een zandlaag voor fundering
Zand is een korrelig materiaal dat water goed tegenhoudt en nauwelijks opneemt. Dit in tegenstelling tot klei of veen, dat water goed vasthoudt. Grond die veel water vasthoudt, wordt zwakker en kan samengedrukt worden. Hoewel dit samendrukken de grond tijdelijk sterker kan maken (zoals bij een zandkasteel van nat zand), leidt het bij klei of veen, dat langer water vasthoudt, tot aanzienlijke verzakking over langere perioden, omdat het volume van de grond verkleint en het water wordt uitgedrukt.
Daarom is het essentieel om de fundering op een zandlaag te plaatsen en niet op een klei- of veenlaag.
Wanneer zijn palen noodzakelijk?
Wanneer de draagkrachtige zandlaag dieper dan ongeveer 3 meter ligt, is een fundering op palen doorgaans noodzakelijk.
Op basis waarvan worden palen gekozen?
Er zijn diverse soorten palen die gebruikt kunnen worden voor een paalfundering. De juiste paal wordt gekozen op basis van de inbrengtechniek, aangezien de wijze van inbrengen de draagkracht en het vervormingsgedrag van de palen aanzienlijk beïnvloedt. Het inbrengen van palen verandert de oorspronkelijke bodemstructuur, wat kan leiden tot grondverdichting (een positief effect, waardoor de grond sterker wordt) of grondontspanning (door grondverwijdering).
De palen worden ingedeeld in drie categorieën op basis van de inbrengmethode:
- A. Inbrengmethode met grondverdringing
- B. Inbrengmethode met geen of geringe grondverdringing
- C. Inbrengmethode met grondverwijdering
Voor elke categorie is er een specifieke groep palen beschikbaar.
Daarnaast wordt er rekening gehouden met de omgeving, met name de hinder die kan optreden, zoals trillingen en geluidsoverlast. Vooral trillingen kunnen schade veroorzaken aan nabijgelegen bouwwerken. Bij een groot risico op trillingen kan gekozen worden voor een trillingsvrij systeem. Bij een beperkt risico kunnen trillingsarme systemen worden toegepast, of kunnen er trillingsmeters worden geplaatst om direct in te grijpen bij te grote trillingen. Hieraan zijn strenge eisen gesteld.
Via een constructieberekening wordt uit de beschikbare paaltypes de meest economisch gunstige paal geselecteerd.
Constructieberekening paalfundering laten maken
Constructiebureaus zoals ConstructieShop.nl specialiseren zich in het maken van constructieberekeningen voor verbouwingen van particulieren. Met meer dan 2.000 geholpen particulieren per jaar, leveren zij een constructieberekening die dient als bouwhandleiding voor de aannemer en als document voor de verzekering. Tevens wordt gegarandeerd dat de vergunning hiermee verkregen wordt. Constructieberekeningen kunnen al binnen 48 uur geleverd worden.
Verschillende soorten funderingen op palen
De markt voor palen wordt momenteel gevormd door vijf typen:
- Houten palen
- Geheide, geprefabriceerde betonpalen
- Geheide, in de grond gevormde palen
- Geschroefde, in de grond gevormde palen
- Avegaarpalen
Houten palen
Houten palen zijn relatief snel te leveren en vereisen een eenvoudige heimachine voor installatie. Een potentieel gevaar bij houten palen is houtaantasting, wat kan ontstaan door een daling van het grondwaterniveau. Wanneer delen van de paal boven het grondwater uitsteken, worden ze blootgesteld aan zuurstof, wat rotting kan veroorzaken. Dit kan worden voorkomen door een betonnen opzetter of oplanger te plaatsen. Dit hulpstuk bovenop de heipalen zorgt ervoor dat de houten palen tot onder de laagste grondwaterstand geslagen kunnen worden, waardoor het hout beschermd blijft tegen rot.
Geheide, geprefabriceerde palen
Deze palen, ook wel prefab betonpalen genoemd, zijn gladde betonpalen en behoren tot de meest gebruikte heipalen in Nederland. Het voordeel van een prefab paal is dat deze in zijn geheel de grond in geslagen kan worden. De maximale lengte van deze palen is ongeveer 35 meter, waarbij de paallengte niet groter mag zijn dan 70 maal de diameter van de paalschacht. Deze berekeningen worden door de constructeur uitgevoerd.
Geheide, in de grond gevormde palen
Bij dit type fundering wordt eerst een gat in de grond gemaakt. Vervolgens wordt een stalen wapeningsbuis tot op de vaste grondslag de grond in geheid. Daarna wordt de stalen buis volgestort met beton. Het voordeel hiervan is dat de paallengte tijdens de bouw aangepast kan worden, wat handig is wanneer de diepte van de vaste grondslag sterk varieert.
Geschroefde, in de grond gevormde paal
Een alternatief voor het heien is het gebruik van een boor met schroefdraad aan de punt. Deze boor heeft een holle binnenkant die, eenmaal op de gewenste diepte, volgestort wordt met beton. Het grote voordeel van de geschroefde paal is dat deze geluidsarm en trillingsvrij is, omdat er niets de grond in geslagen wordt. Een voorbeeld hiervan is de avegaarpaal.
Hoe weet u of de fundering op palen goed geplaatst is?
Dit is relevant voor zowel recent geplaatste funderingen als voor woningen die u van plan bent te kopen. Controleer of er een constructieberekening van de fundering is gemaakt en of deze nog beschikbaar is. Bij een recent geplaatste fundering is dit eenvoudig te achterhalen. Bij de aankoop van een woning kan dit lastiger zijn. De constructieberekening kan vervolgens worden gecontroleerd. Het is met name bij de aankoop van een woning belangrijk om dit te doen, aangezien eventuele extra kosten door verzakking van de fundering bij een correct uitgevoerde berekening voor rekening van de constructeur komen.