In oudere woningen, zoals die uit de jaren '50, is een houten vloer op balken met een plankenvloer niet ongebruikelijk. Recentelijk ingebouwde CV-ketels, waarbij leidingen in de vloer zijn weggewerkt, kunnen leiden tot ingrepen in de vloerconstructie. Hoewel deze netjes zijn uitgevoerd, kunnen kieren en kraken hierdoor verergeren, wat de bestaande geluidsoverlast kan versterken.
Wanneer de vloer toch openligt, is dit een uitgelezen moment om zowel de geluidsproblematiek als de algehele stijfheid van de vloer aan te pakken. Een veelbesproken oplossing hiervoor is het aanbrengen van een extra laag, zoals underlayment, om de vloer te verstevigen en geluid te dempen.
Mogelijke oplossingen voor een krakende en trillende vloer
Er zijn diverse benaderingen mogelijk om de vloerconstructie te verbeteren, variërend in budget en complexiteit. Een populaire methode is het aanbrengen van underlayment platen.
Optie 1: Underlayment direct op de bestaande plankenvloer
Een relatief eenvoudige methode is het vol verschroeven van underlayment platen op de bestaande plankenvloer. Dit creëert één geheel en verhoogt de stabiliteit van de vloer aanzienlijk.
Optie 2: Vervangen van de bestaande vloerdelen
Een meer ingrijpende, maar potentieel effectievere aanpak, is het verwijderen van de bestaande plankenvloer en daarvoor in de plaats underlayment te leggen. Een alternatief hiervoor zijn Fermacell vloerplaten.
Optie 3: Fixeren van de bestaande vloerdelen
Het kraken van de vloer wordt vaak veroorzaakt door onderlinge beweging van de vloerdelen. In plaats van direct lagen toe te voegen, kan het effectiever zijn om de bestaande vloerdelen beter te fixeren op de balken. Dit kan door de oude spijkers te verwijderen en de planken stevig vast te schroeven met lange schroeven in de oorspronkelijke gaten. Een andere methode is om nieuwe gaatjes voor te boren en de planken met schroeven direct tegen de balken te trekken, waarbij elke plank op elke balk met een schroef wordt vastgezet.
Een voorbeeld van deze aanpak is het vastzetten van de planken met 70mm lange schroeven, waarna een dunne ondervloer en de afwerkvloer worden aangebracht. Dit kan leiden tot een aanzienlijke vermindering van het piepen, al kan de vloer hierdoor wel gehoriger worden voor geluiden van boven.
Optie 4: Combinatie van fixeren en aanvullende lagen
Een meer geavanceerde methode combineert het fixeren van de bestaande vloer met het toevoegen van extra lagen. Dit kan bijvoorbeeld door aan de onderzijde van de vloerdelen stroken underlayment te schroeven en lijmen, met klossen ertussen die in de vloerbalken worden geschroefd. De ruimte tussen deze klossen kan vervolgens worden opgevuld met minerale wol voor extra geluidsisolatie.
De rol van Underlayment in vloerconstructies
Underlayment wordt veelvuldig gebruikt als vloerplaat vanwege de stevigheid en relatief lage kosten. Het materiaal, bestaande uit meerdere kruislings verlijmde fineerlagen, biedt voldoende draagkracht en stabiliteit.
Kwaliteitsnormering van Underlayment
De kwaliteit van underlayment wordt aangeduid met de EN 314-2 normering, met klasse-aanduidingen die de geschiktheid voor verschillende omstandigheden aangeven:
- Klasse 1: Alleen geschikt voor interieur gebruik.
- Klasse 2: Kan enigszins beschermd buiten gebruikt worden.
- Klasse 3: Kan buiten onbeschermd gebruikt worden.
Soorten en diktes van Underlayment vloerplaten
De meest gebruikte diktes voor vloerplaten zijn 18mm en 21mm. Deze diktes zijn zeer geschikt voor constructieve doeleinden en zijn vaak verkrijgbaar in varianten met tong en groef, wat zorgt voor een naadloze aansluiting tussen de platen.
De kwaliteit van underlayment kan variëren afhankelijk van de houtsoort (bijvoorbeeld Braziliaanse Pine, Fins Vuren of Radiata Pine), de hardheid van de fineerlagen, het foutenpercentage en de algemene stijfheid van de plaat.
Het leggen van een Underlayment vloer
Het proces van het leggen van een underlayment vloer kan in de volgende stappen worden onderverdeeld:
- Isolatie aanbrengen: Optioneel kan isolatiemateriaal (zoals minerale wol) tussen de balken worden aangebracht voordat de underlayment platen worden bevestigd.
- Uitmeten van de ruimte: Nauwkeurig uitzetten van de te leggen platen, rekening houdend met deuren en muren. Er dient enige ruimte te worden gelaten bij de muren om uitzetting op te vangen.
- Underlayment bevestigen op balken: De platen dienen dwars op de balken te worden aangebracht. Bij platen zonder tong en groef is het belangrijk dat de naden op de balken komen te liggen. Het halfsteens leggen van de platen zorgt voor extra stevigheid. Het gebruik van spaanplaatschroeven wordt aanbevolen vanwege hun schroefdraad die tot aan de kop loopt.
- Underlayment vloer lakken of beitsen: Om de levensduur te verlengen, is het aan te raden de vloer te behandelen met lak of beits, bij voorkeur in meerdere lagen.
Underlayment op beton
Underlayment kan ook direct op een betonnen vloer worden gelegd. Hierbij is het aanbrengen van een dampdichte folie aan te raden om optrekkend vocht te voorkomen.
Underlayment versus OSB vloerplaten
OSB (Oriented Strand Board) platen zijn een goed alternatief voor underlayment, vaak met een gunstigere prijs en een betere ecologische voetafdruk door het gebruik van samengeperste houtschilfers. Echter, underlayment biedt doorgaans een duidelijkere houtstructuur en is beter bestand tegen vochtige omstandigheden.
OSB wordt vaker toegepast in combinatie met betonconstructies, zoals wanden, die vervolgens worden afgewerkt met gipsplaten en behang.
Andere toepassingen van Underlayment
Naast ondervloeren kent underlayment diverse andere toepassingen:
- Dakbeschot
- Muren
- Bouwschuttingen
- Meubelstukken (met name Fins Vuren voor een minimalistische uitstraling)
Voor een langere levensduur is behandeling met beits of verf aan te raden.
Verstevigen van vloeren voor specifieke belastingen (bv. wasmachine)
Trillende wasmachines op houten vloeren kunnen leiden tot resonantie, geluidsoverlast en zelfs schade. Om dit te voorkomen, zijn er specifieke maatregelen te nemen:
Beoordeling van de vloerconstructie
Een cruciale eerste stap is het beoordelen van de bestaande vloerconstructie. Hierbij wordt gekeken naar de balkmaat, de hart-op-hart afstand van de balken, de overspanning en de algemene staat van de vloerplaten. Een houten vloer onder woonlast zou weinig voelbaar mogen doorveren, idealiter niet meer dan circa L/400.
Controleer op scheluwte, krakende naden en of leidingen de balken hebben verzwakt. Bij twijfel over de dimensionering van de balken kan het nodig zijn extra balken te plaatsen of bestaande balken te verstevigen door ze te koppelen of dwarsribben en raveeldragers aan te brengen.
Verhogen van de stijfheid en massa
Een stijve, doorlopende plaatvloer verlaagt de vervorming en pakt resonantie bij de bron aan. Dit kan bereikt worden door:
- Verdubbelen van de plaatvloer: Het aanbrengen van twee lagen underlayment of multiplex, kruislings verlijmd en geschroefd, met verspringende naden.
- Extra massa toevoegen: Met behulp van Lewisplaten met zandcement of betontegels in een stabiele plaatopbouw.
Positionering van de machine
De wasmachine dient bij voorkeur dicht bij een dragende wand te worden geplaatst om de krachten efficiënt af te voeren. Een wasmachinekast kan de krachten beter verdelen, het apparaat fixeren en resttrillingen reduceren. Dit is echter een aanvulling op, en geen vervanging van, bouwkundige versteviging.
Waterbestendigheid en ontkoppeling
De vloer rondom de opstelplaats moet waterbestendig worden gemaakt, bijvoorbeeld door naden af te werken met kimband en afdichtpasta of door PE-folie onder de afwerkvloer aan te brengen. Een lekbak met afvoer is eveneens aan te raden.
Pas na het verstevigen van de vloer kunnen trillingsdempers of antislip cups worden toegepast voor extra stabiliteit en grip, mits de ondergrond stijf en vlak is.
Specifieke overwegingen voor houten vloerconstructies
Bij een oude woning met een verdiepingsvloer van balken (bijvoorbeeld 70x200 mm) zijn er verschillende opties om de geluidsoverlast en de stijfheid te verbeteren:
Optie 1: Underlayment over bestaande planken
Het simpelweg over de bestaande planken vloer schroeven van underlayment platen kan de stijfheid verhogen.
Optie 2 & 3: Liggende of staande balkjes met underlayment
Het aanbrengen van extra balkjes, liggend of staand, met daarop een underlayment vloer, is minder effectief omdat dit vaak geen ontkoppeling biedt. Optie 3, met de balkjes in de lengte, lijkt iets beter, maar de algemene balklaag kan ondermaats zijn.
Optie 4: Estrich-elementen
De beste resultaten worden vaak behaald met estrich-elementen, wat vergelijkbaar is met een opbouw met extra balken, maar dan professioneler uitgevoerd.
Belangrijk: Indien de balklaag significant ondermaats is, is het aanbrengen van extra balken op de vloer waarschijnlijk niet de meest effectieve oplossing. Versteviging aan de onderzijde van de balklaag is vaak een betere aanpak.
tags: #vloer #verstevigen #underlayment