Risicoanalyseformulier en veiligheidsinstructies bij het leggen van breedplaatvloeren

Breedplaatvloeren van De Hoop Pekso zijn vloeren met talloze mogelijkheden. De in het werk te storten druklaag biedt veel ruimte voor kanalen en leidingen, maar ook in de breedplaatschil zijn meerdere instortvoorzieningen mogelijk.

Bouwbedrijven besteden steeds meer aandacht aan veiligheid, ook bij het leggen van breedplaatvloeren, zo merkt De Hoop Pekso. “Bouwbedrijven zoeken manieren om breedplaatvloeren veilig aan te pikken en te plaatsen”, constateert Nick Lodder van de productieplanning en technische buitendienst van De Hoop Pekso.

Instortvoorzieningen en randbeveiliging

Wat wij zelf aanbieden is het instorten van een speciale stalen huls in de betonschil. Bouwbedrijven maken op verschillende manieren gebruik van deze instortvoorzieningen. “We zien projectteams die kiezen om deze instortvoorzieningen rondom een plaat aan te brengen. Zo kan op de vrachtwagen al de eerste plaat aan alle zijden worden voorzien van hekwerk, waardoor er vanaf het eerste moment veilig op de gelegde vloer kan worden gewerkt.

Ondertussen experimenteren diverse bouwbedrijven ook met eigen systemen voor randbeveiliging. “Zo storten we voor een vaste afnemer van onze breedplaat extra beugels in de betonschil die net boven de vloer uitsteken. Dan heb je een oog waar je een speciaal opzetstuk met een schroefverbinding op vast kunt klemmen. In dat opzetstuk kan het hek worden geplaatst. Daarbij wordt ook gekeken naar de manier van lossen van vrachtwagens. “Zo zien we allerlei oplossingen, vooral bedacht vanuit de praktijk.

Een andere mogelijkheid om het werken op hoogte veiliger en makkelijker te maken is het gebruik van een stalen randbekisting. “De stalen randbekisting kunnen we in de fabriek aanbrengen op iedere gewenste positie langs de buitenrand van de breedplaten. Zo zijn er bij De Hoop Pekso nog diverse andere instortvoorzieningen mogelijk. Elke breedplaat is maatwerk en wordt projectspecifiek geëngineerd. Er is dus geen sprake van standaardoplossingen.

Logistiek, levering en opslag

Om maximale zekerheid te garanderen dat elke plaat op de juiste plek terecht komt, biedt De Hoop Pekso een logistieke service waarbij de vloeren op de vrachtwagen worden gestapeld volgens legvolgorde op de bouw. Ook just in time leveringen zijn mogelijk en bijlegwapening kan direct met de breedplaten meegeleverd worden. Daarbij worden onze breedplaten uitgevoerd met schuine vellingkanten. De ene zijde loopt op, de andere zijde loopt af.

De aanvoer van de breedplaatvloeren gebeurt bij voorkeur met volle vrachten voor het werk op de verharde weg. De vloerplaten worden in het algemeen rechtstreeks vanaf de vrachtwagen in het werk gemonteerd. Er is geen tussenopslag noodzakelijk. Bij die losplaats moet rekening worden gehouden met het bereik van de kraan. Om stagnering in het lossen van de breedplaatvloeren te voorkomen, moet de aan- en afvoerroute vrij toegankelijk zijn.

Productie en technische kenmerken

De Hoop Pekso produceert de breedplaatvloer op tafels met een lengte tot 16 meter en een breedte van 2,4 m. De betonnen schil is 50, 60 of 70 millimeter dik en wordt projectspecifiek voorzien van wapening en tralieliggers. Na het plaatsen van de breedplaten volgt in het werk de installatiefase en vervolgens wordt de druklaag gestort.

De mogelijke instortvoorzieningen zijn overigens niet alleen centraaldozen en leidingdoorvoeren, maar bijvoorbeeld ook boxen voor ledverlichting of luidsprekers. ‘Sparingen kunnen we uitvoeren met EPS of met cellenbeton. Cellenbeton wordt vooral gebruikt om gemakkelijker doorheen te boren voor een leidingdoorvoer. EPS gaat er in zijn totaliteit uit en wordt veel gebruikt voor grotere, ronde sparingen. Steeds vaker worden deze instortvoorzieningen en veiligheidsvoorzieningen vooraf uitgetekend in BIM.

Hijsen en verantwoordelijkheden

De taken en verantwoordelijkheden met betrekking tot het hijsen van breedplaatvloeren hebben wij uitgelegd in de richtlijn hijsen. Aannemer is verantwoordelijk. Doelstelling van deze richtlijn is het voorkomen van ongevallen en het bevorderen van de veiligheid bij het aanpikken en het leggen van de breedplaatvloeren. De aannemer blijft eindverantwoordelijk en moet op de hoogte zijn van de juiste hijsinstructies. De informatie en richtlijn zijn op te vragen bij de leveranciers van de breedplaatvloeren en moeten door de aannemer worden verstrekt aan de mensen die de breedplaatvloeren aanpikken en monteren.

Het lossen geschiedt door en onder volledige verantwoordelijkheid van de opdrachtgever. De opdrachtgever is verantwoordelijk voor het aanpikken en monteren van de breedplaatvloeren en moet zich laten informeren over de hijsinstructies bij zijn leverancier. Het is van groot belang dat de door de toeleveranciers meegeleverde richtlijn door de hijsbegeleiders en machinist wordt gelezen en nauwgezet wordt opgevolgd.

• Het is ten strengste verboden om de breedplaatvloer als transportmiddel te gebruiken om materiaal zoals wapeningsstaal op de verdiepingsvloeren te krijgen.
• Het is ten strengste verboden voor de aanpikker, na het aanpikken van de breedplaatvloer, op de vrachtwagen te blijven staan.
• Het is ten strengste verboden om tijdens het hijsen zich onder de breedplaatvloer te begeven. Hijs niet over personen of ruimten waar personen zich in kunnen bevinden (o.a. bouw- of schaftkeet).
• Als de bewegingen van de breedplaatvloer niet meer goed te zien zijn, mag men de nodige bewegingen van de breedplaatvloer en/of de kraan alleen uitvoeren aan de hand van de gebruikelijke seinen. Volg alleen de seinen op van de daarvoor aangestelde personen.
• Laat de breedplaatvloer nooit langer in de kraan hangen dan strikt noodzakelijk is.

Veiligheidsstrategie en handreiking

Bij het leggen van prefab-betonnen kanaal- en breedplaatvloeren blijven de veiligheidsmaatregelen vaak beperkt tot persoonlijke beschermingsmiddelen, terwijl er jaarlijks veel ongevallen plaatsvinden bij werken op hoogte. Bovendien zegt de Arbowet: collectieve maatregelen als minimale norm. Daarom hebben Aboma, Governance Code Veiligheid in de Bouw, Bouwend Nederland en Transport en Logistiek Nederland een handreiking met mogelijke maatregelen ontwikkeld.

Op langere termijn willen ze toe naar het wegnemen van de veiligheidsrisico’s, door menselijke handelingen zoveel mogelijk te vermijden. De ontwikkelde handreikingen geven je, volgens de laatste stand van de techniek, inzicht of je op een hoger niveau veiligheidsmaatregelen kunt nemen. De maatregelen zijn gewaardeerd op de arbeidshygiënische ladder. Ons advies: maak op korte termijn minstens de stap naar niveau 3 van de arbeidshygiënische strategie, individuele maatregelen. Houd op middellange termijn rekening met collectieve maatregelen (niveau 2). Voor de langere termijn streven we naar een bronaanpak (niveau 1), dus menselijke handelingen zoveel mogelijk vermijden.

Risicoanalyse bij kritische naden: achtergrond en stappen

Naar aanleiding van de instorting van de parkeergarage Eindhoven Airport moeten diverse andere gebouwen worden beoordeeld. Met een risicoanalyse kunnen constructeurs daarbij tot een gewogen oordeel komen. In dit artikel worden ervaringen met dergelijke analyses gedeeld. In oktober 2017 kwam de notitie ‘Onderzoek constructieve veiligheid breedplaatvloeren in bestaande bouwwerken opgeleverd na 1999’ (het ‘informatiedocument’) uit en in december van dat jaar volgde de ‘Toelichting op informatiedocument beoordeling constructieve veiligheid breedplaatvloeren’. Belangrijk onderdeel in deze notities is een stappenplan.

Aan de hand van het uitgevoerde legplan en bijbehorende berekening is in stap 2 te beoordelen of er positieve momenten ter plaatse van de naden aanwezig zijn. De volgende belangrijke stap is het beoordelen van de productie van de breedplaatvloer. Hierbij moet een antwoord worden gegeven op de vraag of de breedplaatvloer is geproduceerd met zelfverdichtend beton zonder opruwen. Veel situaties met in één richting overspannende breedplaatvloeren zullen in stap 2 worden ingedeeld in het groene vak, ‘Geen maatregelen noodzakelijk’.

In stap 5 van het stroomschema begint het werk voor de constructeur pas echt. In deze stap moet de schuifspanning ter plaatse van de naden worden bepaald. Hiervoor wordt in de toelichting op het informatiedocument achtergrondinformatie gegeven hoe deze spanningen zijn te bepalen. Aan de hand van deze toelichting hebben wij op basis van de wapeningsdiameter een spreadsheet gerealiseerd, waarmee de grenswaarden kunnen worden bepaald.

Belangrijke overwegingen bij de beoordeling

Bij het beoordelen van het vloersysteem waarbij gewichtsbesparende elementen worden gebruikt, is het van belang te weten hoeveel procent van de brutodoorsnede van het afschuifvlak wordt ingenomen door de gewichtsbesparende elementen. In situaties waar de gewichtsbesparende elementen kort langs de rand van de breedplaatschil voorkomen, ontstaat snel een situatie waarmee het bruto-oppervlak meer wordt gereduceerd dan 20%. In die situaties reduceren wij de toelaatbare schuifspanning recht evenredig met het verminderde brutovloeroppervlak.

Voor de controle van de maximaal toelaatbare schuifspanning kunnen de gegevens van de deelconstructeur van de breedplaatvloeren worden gebruikt. Vanuit die detailberekeningen zijn de figuren met de berekende wapeningsbenodigdheden te gebruiken.

Uitvoering van de risicoanalyse (stap 6): tien beoordelingspunten

In stap 6, de risicoanalyse, wordt het risico van de te hoge schuifspanning op de voeg beoordeeld volgens een aantal in het informatiedocument voorgeschreven punten.

1. Het eerste punt is de quasi-permanente belastingscombinatie, waarbij nogmaals de schuifspanning van de naad wordt uitrekenend. Daarbij is het van belang dat de constructeur de vloer heeft aanschouwd en weet welke belasting er gemiddeld genomen aanwezig is.
2. Bij het tweede punt wordt door de constructeur een oordeel geveld over de aard van de belasting. Is de aanwezige belasting een dynamische of statische belasting? De verhouding tussen veranderlijke en permante belasting is hierbij wezenlijk van belang.
3. De belastingshistorie zegt veel over de capaciteit van de vloer. Zo kan worden nagegaan aan de hand van bijvoorbeeld foto’s hoe de ondersteuning onder de vloer heeft gestaan en hoeveel bovenliggende vloeren deze vloer ten tijde van de bouwfase heeft gedragen.
4. De ruwheid en het betonmengsel van de vloer is een wegingspunt voor het beoordelen van de vloerconstructie. Alleen bij onderbouwing met foto’s en dergelijke dat de vloer en de bewuste naad zijn opgeruwd, kan dit punt enige verlichting geven.
5. Het vijfde punt in de risicoanalyse is de mogelijke herverdeling van de belasting. Dit punt kan worden meegenomen om de capaciteit van de vloer te onderbouwen. De constructeur moet een rekenkundige onderbouwing maken, waarbij met de aanwezige bovenwapening van de vloer de belasting kan worden herverdeeld.
6. Het zesde punt van de risicoanalyse is het nagaan of het een kopnaad of een langsnaad betreft.
7. Het zevende punt is het beoordelen van eventuele delaminatie van de vloer. Hierbij zal de vloer op locatie moeten worden beschouwd en worden afgeklopt om te horen of er delaminatie aanwezig is.
8. Regelmatige inspectie (achtste punt) is een beheeronderdeel dat alleen wordt ingezet voor kortere perioden. Deze inspecties, waarbij frequent de kritische situaties moeten worden beoordeeld, zijn arbeidsintensief.
9. Het doen van een proefbelasting is een onderdeel van de risicoanalyse om aan te tonen dat de kritische naad en vloerconstructie in staat zijn de belastingen te kunnen dragen/afvoeren. Tijdens het proefbelasten is het van belang aanvullende maatregelen te nemen om bij bezwijken van de voeg de schade te beperken.
10. Het laatste punt van de risicoanalyse is het voorspellen van het gedrag van de constructie bij het uitvallen/bezwijken van de kritische naad. Dit kan door middel van een rekenexercitie.

Na het beoordelen van deze tien punten van de risicoanalyse is het voor de constructeur mogelijk een weging te maken van het aanwezige risico van de kritische naad. Deze risicoanalyse moet worden uitgevoerd per locatie waar een overschrijding van de spanning in stap 5 aanwezig is.

Praktische overwegingen en omgang met uitkomst risicoanalyse

Een risicoanalyse is een middel om na te gaan in hoeverre de constructieve veiligheid van de vloerconstructie in gevaar komt. De afweging is een subjectief oordeel van een constructeur. Het is geen berekening, maar een handvat om een oordeel te kunnen afwegen. Het is daarbij van belang teksten zo te formuleren dat een niet-bouwkundige begrijpt waar het over gaat en de juiste conclusies hieruit overneemt.

De gevolgen van de risicoanalyse moeten niet het direct ontruimen en sluiten van een geheel gebouw zijn, maar bijvoorbeeld rondom de kritische naden beperkingen opleggen en aanvullend maatregelen vaststellen met gebouweigenaren en gebruikers. In goed overleg met elkaar moeten er vervolgstappen worden geformuleerd en de situatie worden beheerst.

Praktijkervaringen en communicatie

We begonnen met het in kaart brengen van gebouwen in onze regio waar breedplaatvloeren waren verwerkt. Dit deden we door archiefonderzoek en het inzetten van de geoviewer. Van alle gebouwen bleven er 42 over die breedplaatvloeren bleken te hebben. Bij de meeste gebouwen bleek er geen risico te zijn. Maar bij 10 gebouwen was dat nog niet duidelijk.

In 2019 startte fase 2 van het project. Het ministerie gaf opdracht om op basis van nieuwe inzichten opnieuw onderzoek te doen. Onze taak was te controleren of eigenaren dit onderzoek uitvoerden. In onze regio ging het vooral om CC2-gebouwen, panden met gemiddeld risico. Hoewel het onderzoek pas in 2025 afgerond hoefde te zijn, besloten onze betrokken collega’s om niet te wachten. Elke week zaten zij bij elkaar om alles door te spreken. Zo hielden ze de interne communicatie op orde. Ook bezochten ze zelf verschillende locaties. Hierdoor begrepen ze beter waar eigenaren tegenaan liepen en konden ze meedenken over passende oplossingen.

Heldere communicatie was een rode draad in het project. Geen moeilijke brieven, maar duidelijke uitleg over het waarom van de onderzoeken. Inmiddels is het project afgerond, op één gebouw na. Deze hopen we binnenkort af te ronden. Onze betrokken collega’s zijn trots. “Door duidelijke communicatie en samenwerking met eigenaren hebben we veiligheid geborgd.

tags: #voorbeeld #taak #risico #analyse #formulier #breedplaatvloer