Alle stappen in het proces mogen alleen door daarvoor gecertificeerde bedrijven worden uitgevoerd. U mag niet zelf aan de slag of een willekeurige bouwondernemer deze verwijderingsklus laten uitvoeren. Dit is strafbaar en u brengt uzelf en derden hiermee in gevaar. De gemeente en de Nederlandse Arbeidsinspectie controleren hier streng op. In een zeer beperkt aantal gevallen mag een particulier of een niet-gecertificeerd bedrijf bepaalde toepassingen verwijderen. De hieronder beschreven stappen zijn niet bedoeld voor die situaties. Het wetsvoorstel dat een verbod op asbestdaken mogelijk moest maken (2024), is door de Eerste Kamer verworpen. Dit betekent dat er voor asbestdaken geen wettelijke verwijderplicht geldt.
Als u sloop- of renovatieplannen heeft kan een asbestinventarisatie vaststellen of het toegepaste asbest verweerd is en of medewerkers blootgesteld kunnen worden aan asbestvezels. Als de toepassing niet makkelijk beschadigt, is het meestal veilig genoeg. Het verwijderen van asbest bestaat uit 3 stappen. Stap 1 is altijd een asbestinventarisatie. Daarna vindt de verwijdering plaats (inclusief afvoer en stort). En tot slot is er een eindcontrole. U moet altijd een officiële asbestinventarisatie laten uitvoeren door een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf. Een inventarisatie van een bedrijf zonder dit certificaat is voor de verwijdering ongeschikt en niet toegestaan.
U (of uw aannemer) bent vrij om elk bedrijf te kiezen zolang dit maar over een certificaat beschikt. Uiteraard kunnen er (grote) prijsverschillen zijn tussen deze bedrijven. U moet het asbestinventarisatierapport bij uw sloopmelding voegen. Het verwijderingsbedrijf heeft dit rapport nodig om de verwijdering uit te mogen voeren. Verwijderingsbedrijven die aanbieden zonder inventarisatierapport te verwijderen, zijn strafbaar. Dit geldt dan ook voor u als opdrachtgever. Het is handig om de verplichte meldingen bij asbestverwijdering door het asbestverwijderingsbedrijf te laten uitvoeren. Op basis van het Besluit bouwwerken leefomgeving moet er minimaal 4 weken voor de aanvang van de verwijderingswerkzaamheden melding gedaan worden bij de gemeente.
Wanneer u beschikt over een asbestinventarisatierapport, kunt u een asbestverwijderingsbedrijf opdracht geven om het asbest te verwijderen. Maak afspraken over welke asbest er precies verwijderd wordt en hoe. Tijdens een inventarisatie zal er vaak op meerdere plekken asbest gevonden worden. U bent meestal niet verplicht om alle aangetroffen asbest te laten verwijderen. Dit is natuurlijk wel de meest voor de hand liggende optie. U kunt er voor kiezen om sommige toepassingen beheersbaar achter te laten blijven. Beheersbaar wil zeggen dat er geen asbestvezels (meer) vrij kunnen komen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als er sprake is van hechtgebonden asbest in goede toestand op een plek waar het niet makkelijk beschadigd kan worden. Ook kan asbest afgedekt worden met bijvoorbeeld een wand.
- Het behoort tot de werkzaamheden van de saneerder om het asbestbevattende afval af te voeren en naar een stortplaats te vervoeren. Ook hier gelden strenge voorschriften voor. Zo moet alle asbest luchtdicht en dubbel verpakt worden, voordat het buiten het saneringsgebied komt. De saneerder, of een hiervoor geselecteerd bedrijf, voert het afval af.
- Startmelding: Het asbestverwijderingsbedrijf doet dit via een melding in het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS).
- Na een sanering moet een eindcontrole worden uitgevoerd. Bij een buitensanering bestaat deze eindcontrole uit een visuele inspectie door een bedrijf dat hiervoor geaccrediteerd is. Bij een visuele inspectie vindt de controle 'op het oog' plaats en worden er bijvoorbeeld geen luchtmonsters genomen.
De eindcontrole is voor u een garantie dat de sanering zorgvuldig is uitgevoerd. Een eindcontrole hoeft trouwens niet te betekenen dat alle asbest is verwijderd. De eindcontrole ziet dan ook alleen toe op het gesaneerde gebied of gebouwdeel. De eindcontrole is belangrijk. Zonder eindcontrole is de sanering nog niet afgerond. Ook dient de saneerder op de eerste werkdag na de beëindiging van de werkzaamheden de gemeente hiervan in kennis te stellen. Vervolgens moet het eindinspectielaboratorium de resultaten van de eindmeting melden.
Bedrijven die inventariseren, mogen geen asbest verwijderen en bedrijven die asbest verwijderen mogen zelf niet inventariseren. Zo wordt een zekere onpartijdigheid gewaarborgd. Tip: Het loont om van tevoren onderzoek te doen naar de bedrijven die u het best passen. Er zijn ook bedrijven die u het hele proces uit handen nemen. Ook in dat geval blijft gelden dat er verschillende bedrijven ingehuurd worden om de afzonderlijke stappen van het verwijderingsproces uit te voeren. Vaak regelt een verwijderingsbedrijf ook het bedrijf wat de inventarisatie doet en het laboratorium. Als u het asbest niet zelf wil of mag verwijderen, dan moet u hiervoor een erkend asbetsaneringsbedrijf inschakelen. Deze vindt u op ascert.nl.
Als u werkzaamheden doet aan een pand dat voor 1 januari 1994 is gebouwd, moet u hiervoor eerst een asbestinventarisatieonderzoek laten uitvoeren. Als uit het asbestinventarisatierapport blijkt dat er asbest aanwezig is, moet dit door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf worden verwijderd. Hiervoor moet u een sloopmelding doen bij uw gemeente. Overleg met het asbestverwijderingsbedrijf of u zelf de sloopmelding doet, of dat u dit door hen laat doen. De sloopmelding doet u via het Omgevingsloket. In deze sloopmelding noemt u uw adresgegevens en de datum van de sloop. Voeg daarnaast ook een tekening en het asbestinventarisatierapport toe. Het rapport moet geschikt zijn voor de werkzaamheden die u laat uitvoeren. Als er bij uw werkzaamheden meer dan 10 m3 bouw- en sloopafval vrijkomt, dan moet u in de sloopmelding ook het vak “Slopen” aanvinken. Een sloopmelding doen is gratis, tenzij het om speciale gevallen gaat. Dat is bijvoorbeeld een monument of beschermd stadsgezicht. In die gevallen heeft u ook een Omgevingsvergunning nodig. U mag pas asbest verwijderen en/of slopen als u deze Omgevingsvergunning heeft gekregen. De meeste gemeenten beoordelen het sloopgedeelte van de sloopmelding. De Omgevingsdienst verwerkt deze beoordeling in de eindbrief. Het asbestgedeelte van de sloopmelding wordt door de Omgevingsdienst beoordeeld. Binnen 28 dagen nadat u de sloopmelding heeft ingediend, krijgt u (of het bedrijf dat u heeft ingeschakeld) een brief. Hierin staat of de sloopmelding goedgekeurd is.
De Omgevingsdienst controleert of de verwijdering van het asbest op de juiste manier wordt gedaan. Op dit moment is er geen subsidieregeling voor het verwijderen van asbest. De verwijdering van een asbestdak kan echter een mooie kans zijn om energiebesparende maatregelen te treffen, zoals zonnepanelen. Verschillende gemeenten in de regio hebben een fonds waar u subsidie of een lening kunt aanvragen voor duurzame maatregelen. Wilt u weten of uw gemeente een duurzaamheidsfonds heeft?
Als u als particulier asbest aantreft mag u dit meestal niet zelf verwijderen. Dat moet u laten doen door een erkend asbestsaneringsbedrijf. Deze vindt u op ascert.nl. Als u gaat werken met een erkend asbestsaneerder, dan moet er vooraf een inventarisatierapport opgesteld worden door een asbestinventarisatiebedrijf. Er zijn een paar uitzonderingen: u kunt in sommige gevallen afwijken van de standaard meldingen of werkplan wanneer bepaalde omstandigheden dit vereisen. De sloopmelding bevat ook toelichting over wie welke stappen uitvoert en wanneer.
Technieken en controles tijdens de sanering
De inhoud van een eventuele dakgoot kunt u samen met de golfplaten inpakken en afvoeren. Ook is het verstandig om de dakgoot met een vochtige doek schoon te maken. Ook het gereedschap dat u gebruikt kunt u met een vochtige doek schoonmaken. Eventuele balken of latjes, waarop het asbest bevestigd zat, kunt u ook met een vochtige doek afnemen. De couveusezakmethode is een methode waarbij bepaalde asbesthoudende materialen met behulp van een couveusezak kunnen worden verwijderd uit een hermetisch afgesloten zone. Hierbij wordt een speciale zak hermetisch rond het af te voeren materiaal aangebracht. De couveusezak moet worden aangebracht zonder dat er asbestvezels vrijkomen. Tot slot wordt het asbest met glasvezel of een asbeststofzuiger verwijderd uit de zone en afgevoerd.
Asbest saneren in een containment is de methode waarbij vezelemissie het best beheerst kan worden. Om de bron heen wordt met behulp van speciale folie een gecontroleerde ruimte gebouwd. Met behulp van een speciale onderdrukmachine wordt in de ruimte een onderdruk opgebouwd. Na afloop van de werkzaamheden is het verplicht om luchtmetingen uit te voeren en om het containment vrij te geven. Een afgebakende zone is een werkzone die ontoegankelijk is gemaakt voor het publiek en voor personen die niet betrokken zijn bij de werf voor asbestverwijdering of - inkapseling. De demontage van de zone mag pas in deze fase gebeuren na de eindcontrole en vrijgave.
Vrijgave en eindmetingen
Voordat de zone wordt vrijgegeven, moet er een visuele inspectie plaatsvinden om te controleren of alle behandelde plaatsen vrij zijn van zichtbare sporen van asbest. Een erkend laboratorium verricht ten minste één meting voor vrijgave van de lucht. Afhankelijk van de vergunning kan ook een luchtonafhankelijk meetmerk vereist zijn. De eindinspectie dient als bewijsmateriaal dat de sanering conform het werkplan is uitgevoerd en dat de zone zuiver is en vrij van zichtbare resten.
Hoe asbestsanering werkt | This Old House
Documentatie en kwaliteitswaarborging
De SMA-rt-tool (Stoffen Manager Asbest Risico Techniek) helpt bij het bepalen van de risicoklasse van verwijdering en moet in het asbestinventarisatierapport aanwezig zijn. Een DIA (Deskundig Inventariseerder Asbest) neemt monsters en laat deze onderzoeken in een daartoe geaccrediteerd laboratorium. De resultaten worden opgenomen in een asbestinventarisatierapport en toegevoegd aan het LAVS-systeem. Bedrijven die inventariseren, mogen geen asbest verwijderen en omgekeerd om onpartijdigheid te waarborgen.
Verwijdering van asbest vereist vaak een sloopmelding en mogelijk een Omgevingsvergunning, afhankelijk van de omvang en specifieke omstandigheden. De Omgevingsdienst beoordeelt zowel het sloopgedeelte als het asbestgedeelte van de melding en geeft binnen 28 dagen een beslissing. Er zijn ook uitzonderingen en afwijkingen mogelijk als speciale omstandigheden dit vereisen, mits deze gemotiveerd zijn in het werkplan en aan speciale voorwaarden voldoen.
Praktische richtlijnen en tips
Tip: Het loont om van tevoren onderzoek te doen naar de bedrijven die u het best passen. Er bestaan ook bedrijven die het gehele proces uit handen nemen, maar waaronder nog steeds meerdere bedrijven voor elk onderdeel ingehuurd moeten worden. Houd er rekening mee dat er geen algemene subsidieregeling bestaat voor asbestverwijdering, maar sommige gemeenten hebben fondsen voor duurzame maatregelen die mogelijk subsidies of leningen bieden.
Bij werken aan panden gebouwd voor 1994 is een asbestinventarisatie verplicht voorafgaand aan sloop of renovatie. De draagwijdte van de inventarisatie en de opvolging in beheersplannen zijn afhankelijk van de staat en locatie van het asbest. Draag zorg voor correcte PBM's en verpak en verwijder asbestafval volgens de wettelijke vereisten. Een erkend asbestverwijderingsbedrijf is altijd vereist als u het materiaal niet zelf wilt of mag verwijderen.
Samenvattend
In het proces van vrijgavemeting en asbestverwijdering staan drie hoofdonderdelen centraal: inventarisatie, verwijdering inclusief afvoer, en eindcontrole. Voor elke stap zijn specifieke keurmerken, rapportages en meldingen verplicht. De uiteindelijke vrijgave van de zone gebeurt na een visuele inspectie en eventuele luchtmetingen door een erkend laboratorium. De opdrachtgever moet zorgen voor juiste documentatie en naleving van wettelijke vereisten voor een veilige en verantwoorde sanering.