Het Europees Hof van Justitie heeft in augustus 2025 oordelende dat titaniumdioxide niet langer als verdacht kankerverwekkend bij inademing mag worden geclassificeerd. Dit besluit volgt op eerdere classificaties en wettelijke discussies rond TiO2, een veelgebruikte witte kleurstof met toepassingen in verf- en coatingsindustrie, kunststoffen, cosmetica, voeding en farmacie.
Wat is titaniumdioxide en waar wordt het gebruikt?
Titaniumdioxide wordt vaak gebruikt als witte kleurstof of UV-filter in producten. Je vindt het bijvoorbeeld in latexverf en zonnebrandcrème. Titaniumdioxide wordt ook gebruikt in cosmetica, verf, farmaceutische capsules en als vulmiddel in medicijnen. Het kan voorkomen in nanodeeltjes, wat een andere werking en veiligheidsoverwegingen oplevert. Daarnaast levert TiO2 antibacteriële werking bij toepassing in drinkwaterbehandeling en dient het als UV-filter in textiel en zonnebrandproducten.
TiO2 en schellak: waarom wordt het ingezet?
Schellak is een natuurlijk filmvormend materiaal dat vaak wordt toegepast als afwerklaag of coatinglaag. TiO2 kan in schellakdragers of coatings worden toegevoegd om dekkende witheid en UV-bestendigheid te verbeteren. Dankzij de witmakende eigenschappen zorgt TiO2 voor een heldere, uniforme afwerking en verhoogt het de stabiliteit van de coating onder zonlicht en slijtage. In poedervorm kan TiO2 delen bevatten die kleiner zijn dan 10 μm, wat bij verantwoorde toepassingen relevant is voor stofvorming en inhalatiegevaar.
Regelgeving: van verdacht kankerverwekkend naar herziening
In 2020 besloot de Europese Commissie dat ti taandioxide in poedervorm met een bepaald aandeel zeer kleine deeltjes mogelijk kankerverwekkend kon zijn bij inademing. Fabrikanten moesten hun etikettering en communicatie aanpassen. In 2025 oordeelde het Hof van Justitie dat de classificatie als verdacht kankerverwekkend bij inademing onterecht is geweest omdat niet alle relevante informatie was meegenomen. Dit leidt tot een heroverweging van etikettering en regels omtrent TiO2 in verschillende producten, waaronder verf en coatings.
Voedingsmiddelen en TiO2 (E171)
TiO2 werd in het verleden als voedingsadditief gebruikt onder de naam E171 om een witte kleur te geven. Vanaf 2022 is het gebruik van E171 in EU-voedingsmiddelen verboden vanwege onzekerheden over mogelijke genotoxische effecten en DNA-schade bij nanodeeltjes. Fabrikanten moesten alternatieven zoeken, en winkels mochten oudere voorraden nog verkopen tot de houdbaarheidsdata verliepen. EFSA benadrukte dat het stuk voor stuk evalueren van veiligheid en blootstellingsroutes essentieel blijft. Het verbod op voedseladditieven kan gevolgen hebben voor geneesmiddelen en cosmetica waar TiO2 op sommige verpakkingen nog als ingrediënt wordt genoemd.
TiO2 in sprays en nano-deeltjes
In spuitbussen en sprays wordt TiO2 [nano] vaak vermeden vanwege inhalatierisico’s. Nanodeeltjes zijn kleurloos maar fungeren als UV-filter; ze kunnen door inademing ernstigere gezondheidseffecten veroorzaken. Daarom geldt: geen TiO2 [nano] in sprays. Voor andere toepassingen, zoals in haarlak of crèmes, kunnen TiO2-nanodeeltjes aanwezig zijn afhankelijk van het producttype en veiligheidsevaluatie.
Veiligheidsaspecten: inhalatie, inslikken en huidcontact
De veiligheid van TiO2 hangt af van de vorm en blootstellingsroute. De huid neemt TiO2 over het algemeen niet op, maar inademing of inslikken van nanodeeltjes kan gezondheidsrisico’s opleveren. In voedsel en medicijnen kan TiO2 nog vragen oproepen rond genotoxiciteit en DNA-schade, wat heeft geleid tot het Europese uitfaseren van E171 in voedingsmiddelen. Voor cosmetica en huidproducten blijft TiO2 doorgaans toegestaan zolang inademingsgevaar wordt vermeden en producten niet bedoeld zijn om te worden ingeslikt.
Praktische implicaties voor bedrijven en producten
Met de herziening van de classificatie zullen informatie op etiketten en verpakkingen zich aanpasssen. Verf- en coatingproducenten moeten beoordelen of TiO2 in hun producten nog verplicht als kankerverwekkende stof moet worden vermeld, en of alternatieven of andere vormen (zonder inhalatiegevaar) nodig zijn. In voedingsmiddelen is het van belang het aanbod van witte kleurstoffen te herzien en alternatieven te kiezen. In persoonlijke verzorgingsproducten zoals zonnebrandcrème blijft TiO2 mogelijk toegestaan, mits het niet in een vorm voorkomt die inhalatie bevordert. Fabrikanten en importeurs worden aangemoedigd om stappen te zetten richting ‘one substance - one assessment’ en informatie beter te delen voor een gestroomlijnde risicobeoordeling.
Overige gerelateerde aspecten en toekomstige ontwikkelingen
Er bestaat nog onzekerheid over de exacte veiligheid bij inslikken en blootstelling via inhalatie, vooral bij nanodeeltjes. De Europese Commissie onderzoekt verdere afstemming tussen verschillende beoordelingssystemen voor TiO2 in voeding, cosmetica, geneesmiddelen en speelgoed. Daarnaast worden de veiligheidsnormen voor TiO2 in sprays en textiel opnieuw beoordeeld, met aandacht voor mogelijke alternatieven en substituties die dezelfde functionele eigenschappen leveren zonder gezondheidsrisico’s. RIVM, EMA en EFSA blijven betrokken bij evaluaties en het monitoren van nieuwe onderzoeksresultaten.
How We Test TiO₂ Quality in the Lab 🔬 | Liangjiang Behind the Scenes #titaniumdioxide #tio2
Samenvatting van toepassingen en veiligheidsaspecten
TiO2 blijft een veelgebruikt ingrediënt met meerdere functionele rollen: witmakende kleurstof, UV-filter, stabilisator en in sommige toepassingen deel van een antibacteriële werking. De recente regelgeving benadrukt voorzichtigheid en onderstreept de noodzaak van duidelijke informatie op verpakkingen en betere risicobeoordelingen per productcategorie. Toekomstige ontwikkelingen zullen waarschijnlijk gericht zijn op harmonisatie van beoordelingen en meer transparantie in de veiligheidsdocumentatie.
| Toepassing | Reden voor gebruik | Veiligheidsaspecten |
|---|---|---|
| Verf en coatings | Witte dekkende kleur, UV-stabiliteit | Inhalatiegevaar bij poedervorm; etikettering aangepast na classificatie |
| Cosmetica | De dekking en UV-bescherming | Overwegend huidcontact; geen inhalatie bij gebruik in crèmes |
| Zonnebrandcrème | UV-filter; nano-versie is kleurloos | Nano-deeltjes in sprays niet toegestaan vanwege inhalatiegevaar |
| Voeding (E171) | Witte kleur en uitstraling | Verbod op EU-niveau sinds 2022; genotoxische onzekerheden |
| Geneesmiddelen | Consistente witte kleur van tabletten en capsules | Onderzocht op vervanging om beschikbaarheid te behouden |
Belangrijke termen en verschillen
- Titaniumdioxide is een wit pigment met UV-filterfuncties en behoort tot meerdere productgroepen.
- Titaniumdioxide [nano] verwijst naar nanodeeltjes die kleurloos zijn maar UV-filterend werken.
- ETIKETTERING: Voedingsmiddelen dragen vaak het E-nummer E171; cosmetica gebruiken “titanium dioxide” of CI 77891 op de ingrediëntenlijst.
- Sprays en inhalatie: TiO2 [nano] is verboden in sprays vanwege inhalatiegevaar.
tags: #waarom #voegen #sommige #fabrikanten #ook #titaniumoxide