Vergunningprocedure voor het kappen van bomen: een gedetailleerd overzicht

Het kappen of rooien van een grote boom vereist in de meeste gevallen een vergunning. Dit geldt tevens voor stevig snoeien. Kleine bomen of struiken op uw eigen terrein mogen doorgaans zonder vergunning worden verwijderd. De procedure voor het verkrijgen van een kapvergunning kent twee varianten: de gewone procedure en de uitgebreide procedure.

Verschillende procedures voor kapvergunningen

De gewone procedure is van toepassing op het kappen van een boom waarbij geen groot risico voor de omgeving wordt verwacht. Wanneer het kappen echter een aanzienlijk risico met zich meebrengt voor de omgeving, of wanneer er schadelijke gevolgen kunnen zijn voor beschermde planten- en dierensoorten of natuurgebieden, dan geldt de uitgebreide procedure.

Indien het gaat om een zieke boom op uw eigen terrein, is het raadzaam contact op te nemen met de gemeente. Dit is niet alleen van belang voor het vervoeren of vernietigen van de gekapte boom, maar ook omdat sommige boomziekten, zoals de iepenziekte, zeer besmettelijk zijn.

Voorwaarden en bezwaarprocedures

Soms wordt een vergunning verleend onder de voorwaarde dat u een nieuwe boom plant met een vergelijkbare waarde als de gekapte boom. Het is belangrijk te weten dat anderen bezwaar kunnen maken tegen de kap van een boom.

Termijnen en bezwaar maken

Bij de gewone procedure ontvangt u doorgaans binnen 8 weken een beslissing. De gemeente heeft de mogelijkheid deze termijn eenmaal met 6 weken te verlengen. Bij de uitgebreide procedure bedraagt de beslistermijn 6 maanden, met een mogelijke verlenging van 6 weken.

Indien u bezwaar wilt maken tegen de kap van een boom, verschilt de procedure afhankelijk van de gehanteerde procedure. Bij een gewone procedure dient u uw bezwaar in bij de gemeente. Bij een uitgebreide procedure geeft u uw zienswijze kenbaar over het ontwerpbesluit, binnen een termijn van 6 weken. Bent u het daarna niet eens met de beslissing, dan kunt u in beroep gaan bij de rechtbank.

AVG en belanghebbenden

Wanneer u een aanvraag of melding doet, heeft de gemeente uw persoonsgegevens nodig. Deze worden zorgvuldig behandeld conform de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming). Als er een vergunning is verleend voor de kap, kunnen belanghebbenden hiertegen bezwaar maken. Een bezwaarschrift moet worden gericht aan het college van Burgemeester en Wethouders van de betreffende gemeente en dient duidelijk de redenen voor het bezwaar te vermelden. Alleen bezwaarschriften van belanghebbenden worden in behandeling genomen. U wordt als belanghebbende beschouwd indien u direct in uw eigen belangen bent geschaad door het gemeentelijke besluit. Veel bezwaren worden niet inhoudelijk behandeld omdat de indiener niet als belanghebbende wordt aangemerkt en niet-ontvankelijk wordt verklaard.

Om als belanghebbende te worden beschouwd, dient u doorgaans zicht te hebben op de betreffende bomen vanuit uw woning of op korte afstand te wonen (ongeveer 100 meter). Mensen die verder weg wonen en geen zicht hebben, kunnen hun bezwaarschrift laten medeondertekenen door iemand die wel direct betrokken is.

Inhoud van een bezwaarschrift

De inhoud van een bezwaarschrift is gebonden aan juridische regels en vereist een goede beargumentatie. De gemeente is verplicht alle belangen zorgvuldig af te wegen voorafgaand aan een besluit. In uw bezwaarschrift kunt u aangeven dat de gemeente het belang van de kap heeft overdreven en het belang van behoud van de boom en uw eigen belang heeft onderbelicht. Het gaat hierbij om een evenredige belangenafweging.

Het kappen van een monumentale boom ten behoeve van tijdelijke opslag zal zelden als een zorgvuldig voorbereid besluit worden gezien. Echter, wanneer de boom moet wijken voor de uitbreiding van bijvoorbeeld een bejaardentehuis, kan dit anders liggen, zeker wanneer alternatieve locaties uitvoerig zijn onderzocht en niet haalbaar bleken.

Indien de gemeente een vergunning verleent op basis van een rapport van een boomspecialist, zult u aannemelijk moeten maken dat er gerede twijfels bestaan bij de conclusies van dat rapport. Bij zeer waardevolle bomen kan een second opinion op zijn plaats zijn, of u kunt zelf een second opinion laten uitvoeren.

Wanneer een boom op de gemeentelijke lijst van waardevolle bomen staat, waar in principe geen vergunning voor wordt verleend, zal de gemeente een zwaardere afweging moeten maken en deze goed moeten motiveren. Hierbij kan gekeken worden naar alternatieven, zoals het zwevend aanleggen van een gebouw of weg om de wortels te sparen, of het onderboren van kabels en leidingen. Ook kan het bouwplan of de verkeerssituatie worden aangepast.

Specifieke situaties en procedures

In sommige gevallen kan tegen een omgevingsvergunning voor het vellen van houtopstand geen bezwaar worden ingesteld, maar alleen beroep bij de rechtbank. Dit is het geval wanneer de uniforme openbare voorbereidingsprocedure van toepassing is. Om in deze situaties een ontvankelijk beroep in te stellen, is het noodzakelijk tijdig een zienswijze in te dienen tegen de ontwerpvergunning. Iedereen mag een zienswijze indienen, ongeacht of men belanghebbende is.

Als een vergunning wordt verleend ondanks de ingediende zienswijzen, kunnen alleen belanghebbenden in beroep gaan bij de rechtbank.

Belang van tijdig reageren

In een gewone procedure heeft u 6 weken de tijd om een bezwaarschrift in te dienen nadat het besluit is genomen. Te late indiening kan leiden tot niet-ontvankelijkheid van uw bezwaar. De termijn begint te lopen de dag na de dag waarop de vergunning aan de vergunninghouder is verzonden.

Het bezwaarschrift wordt doorgaans behandeld door een bezwaar- en beroepscommissie, die een advies uitbrengt aan het college van B&W. Hoewel het college het advies meestal overneemt, kan er gemotiveerd van worden afgeweken.

Wanneer het bezwaar ongegrond wordt verklaard, bestaat de mogelijkheid om in beroep te gaan bij de rechtbank. Het is raadzaam juridisch advies in te winnen om de zinvolheid van een dergelijk beroep te beoordelen.

Schorsende werking en voorlopige voorziening

Het indienen van een bezwaarschrift of beroepschrift heeft meestal geen schorsende werking. Dit betekent dat de vergunninghouder na afloop van de bezwaar- of beroepstermijn de boom kan kappen, tenzij de gemeente de vergunning schorst bij aanhangige procedure. Om dit te voorkomen, kunt u, naast het indienen van een bezwaar- of beroepschrift, een verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening indienen bij de rechtbank. Dit is alleen mogelijk indien u reeds een bezwaar- of beroepschrift heeft ingediend.

Monumentale bomen en specifieke situaties

Een bekend voorbeeld is de dikste wilg van Zuid-Holland, die ondanks enige hinder voor nabijgelegen appartementen, behouden bleef. De gemeente had oorspronkelijk een kapvergunning verleend, maar trok deze in na bezwaar van de Bomenstichting, die de boom als monumentaal bestempelde. Na beroep en hoger beroep bevestigde de Raad van State het oordeel dat de monumentale wilg niet gekapt hoefde te worden, omdat het minder goed verkoopbaar zijn van de appartementen onvoldoende bewezen was, terwijl de waarde van de boom evident was.

Voor het kappen of stevig snoeien van een boom is een kapvergunning doorgaans niet nodig, tenzij het betreft:

• Een boom op een perceel met een monument.
• Een boom die is opgenomen op de monumentale bomenlijst van de Bomenstichting.
• Een boom die is geplaatst op de gemeentelijke lijst van waardevolle bomen.

Om een omgevingsvergunning te verkrijgen voor het kappen van een monumentale of waardevolle boom, moet u zwaarwegende redenen kunnen aantonen, zoals bewezen risico op schade of ongelukken door de boom, vastgesteld door deskundigen.

Aanvragen van een omgevingsvergunning

Bij het aanvragen van een omgevingsvergunning dient u de volgende gegevens te verstrekken:

• Een omschrijving van de boom (omvang en type).
• De exacte locatie van de boom (adres en duidelijke situatieschets).
• De reden voor de kap.
• Eventueel de schriftelijke toestemming van de eigenaar van de boom.

De beslissing over een gewone omgevingsvergunning wordt binnen 8 weken genomen, met een mogelijke verlenging van 6 weken. Bij een aanvraag met een groot risico voor de omgeving geldt de uitgebreide procedure met een beslistermijn van 6 maanden, eveneens met een mogelijke verlenging van 6 weken.

Bezwaar en beroep bij de omgevingsvergunning

Bij de omgevingsvergunning zijn twee procedures van toepassing: de gewone (reguliere) en de uitgebreide procedure.

• Gewone procedure: Eerst maakt u bezwaar bij de instantie die de aanvraag heeft afgewezen, binnen 6 weken. Bent u het niet eens met de uitspraak op het bezwaarschrift, dan tekent u beroep aan bij de rechtbank. Eventueel kunt u in hoger beroep gaan bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.
• Uitgebreide procedure: Eerst geeft u uw mening over het ontwerpbesluit (zienswijze) binnen 6 weken. Daarna kunt u in beroep gaan bij de rechtbank, en eventueel in hoger beroep bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Indien er niet binnen de beroepstermijn van 6 weken wordt gereageerd, is de vergunning definitief.

Gemeentelijk bomenbeleid en regelgeving

Gemeenten hebben al eeuwenlang regelingen ter bescherming van bomen, vaak met een verbod op vellen zonder omgevingsvergunning. Er is een tendens waarbij gemeenten kiezen voor een systeem met minder vergunningplichtige bomen, bijvoorbeeld door een lijst met beschermde bomen te hanteren. Bomen buiten deze lijst mogen dan vergunningsvrij gekapt worden. Sommige gemeenten beperken de diameter van vergunningsvrije bomen of maken specifieke boomsoorten vergunningsvrij.

Onder de Omgevingswet heet een kapvergunning een “omgevingsvergunning voor de activiteit vellen”. De gemeente kan bepalen dat de vergunninghouder maximaal vier weken moet wachten alvorens te kappen. Veel gemeenten leggen hun visie op bomen vast in een bomenbeleidsplan, waarin waarden en functies van bomen worden benoemd die leiden tot bescherming. De lokale regelgeving biedt gemeenten de vrijheid om hun kapbeleid zelf vorm te geven, waardoor de voorwaarden voor kap per gemeente aanzienlijk kunnen verschillen.

De Hoge Raad heeft in 1992 geoordeeld dat rigoureus snoeien in sommige gevallen gelijkgesteld moet worden met vellen, waardoor ook voor snoeien een omgevingsvergunning nodig kan zijn.

Het belang van een zorgvuldige voorbereiding en belangenafweging

Een gemeentelijk besluit dient zorgvuldig te zijn voorbereid, met kloppende feiten en een deugdelijke motivering. Alle belangen moeten evenwichtig worden afgewogen. Belanghebbenden kunnen bezwaar (of beroep) aantekenen tegen een verleende omgevingsvergunning. Er zal dan een nieuw besluit op bezwaar moeten worden genomen.

Iemand wordt als belanghebbende beschouwd indien hij globaal binnen 100 meter van de boom woont, of binnen 200 meter woont én de boom vanuit zijn huis kan zien. Ook stichtingen en verenigingen, zoals de Bomenstichting, kunnen belanghebbend zijn.

Tegen het nieuwe besluit op bezwaar kan beroep worden aangetekend bij de rechtbank, en tegen de uitspraak van de rechtbank kan geappelleerd worden bij de Raad van State.

Praktische informatie en juridische stappen

Een omgevingsvergunning voor het kappen van bomen vraagt u aan via het Omgevingsloket. Nodig bij uw aanvraag zijn onder andere een situatietekening, foto's van de boom/bomen, een motivatie voor de kap en eventueel een voorstel voor herbeplanting. In uw vergunning staat vrijwel altijd een verplichting tot herbeplanting.

Maastricht hanteert een streng kapbeleid vanwege het relatief lage aantal bomen per inwoner. Tijdelijke overlast zoals bladeren, schaduw of luizen zijn hierbij geen redenen voor snoei of kap.

De Wet Natuurbescherming is per 1 januari 2024 overgegaan in de Omgevingswet. Voor alle bomen en heesters geldt dat u rekening moet houden met de verbodsbepalingen uit deze wet, zoals het niet verstoren van broedende vogels en hun nesten.

Wanneer een boom te groot wordt, verslechtert of veel overlast veroorzaakt, kan kap overwogen worden. Het proces van kapvergunningaanvraag duurt ongeveer 8 weken, afhankelijk van het type boom, formaat, locatie en natuurwaarde. Klachten over bomen nemen vaak toe na een storm.

Als buurtbewoners bezwaar hebben, kunnen zij een zienswijze indienen tijdens het vergunningaanvraagproces. Bomen mogen soms vergunningvrij gekapt worden indien ze minder dan 30cm in omvang zijn. In dergelijke gevallen ontstaat echter ook wel protest.

Het beleid rondom kapvergunningen kan per gemeente sterk verschillen. Een centralisatie van richtlijnen zou in de toekomst kunnen leiden tot een duidelijker en uniformer beleid.

Via het Omgevingsloket kunt u controleren of u een vergunning nodig heeft of een melding moet doen. Bij de aanvraag kan bewijs zoals een rapport van een boomdeskundige worden meegestuurd, zeker bij zieke bomen of veroorzaakte schade.

De gemeente kan extra voorwaarden stellen, zoals herplantingsplicht. U kunt als omwonende belanghebbende zijn en de aanvraag van uw buren inzien. U kunt dan een zienswijze indienen. Als u het niet eens bent met een verleende kapvergunning, kunt u bezwaar maken.

Als de gemeente te laat beslist op uw aanvraag, heeft u soms recht op een dwangsom. Bij aanhoudende vertraging kunt u naar de rechter stappen ('in beroep gaan').

tags: #wanneer #zienswijze #maken #bij #aanvragen #verbouwing