Een mogelijke besmetting met het coronavirus kan ingrijpende gevolgen hebben, vooral wanneer u gedwongen wordt langdurig thuis te blijven. Het leven ziet er dan ineens heel anders uit. Het is daarom van groot belang om goed te letten op zowel uw lichamelijke als mentale gezondheid.
Voorbereiding en contact
Het is raadzaam om u voor te bereiden op de mogelijkheid van quarantaine. Spreek bijvoorbeeld met uw omgeving af wie u kan helpen met het ophalen van medicijnen indien nodig. Om eenzaamheid en psychische isolatie te voorkomen, is het essentieel om regelmatig contact te onderhouden met mensen om u heen. Dit contact kan plaatsvinden via telefoon, online apps, of zelfs via brieven en kaarten, ook al is het anders dan u gewend bent.
Emotionele welzijn
Het is volkomen normaal om u gespannen, angstig of verdrietig te voelen in dergelijke omstandigheden. Het is belangrijk om te leren hoe u deze emoties kunt herkennen, zowel bij uzelf als bij anderen. Signalen kunnen zijn: onrust, slaapproblemen, veranderingen in eetlust, of de behoefte om u terug te trekken. Denk na over wat u kunt doen om deze gevoelens te verminderen.
Praat over uw gevoelens, angsten en zorgen. Bespreek dit met uw naasten of neem contact op met de Rode Kruis Hulplijn op 070-4455 888. Dit kan helpen om de emotionele last te verlichten.
Informatieconsumptie
Doseer de hoeveelheid nieuws die u volgt. Beperk de tijd die u dagelijks besteedt aan het zoeken naar informatie over het coronavirus. Kies één of twee momenten op de dag om uzelf te informeren, in plaats van uw brein constant bloot te stellen aan coronaberichten. Raadpleeg bij het zoeken naar informatie altijd betrouwbare bronnen, zoals het RIVM of het Rode Kruis.
Rust en afleiding
Ontdek wat u helpt om rustig te blijven wanneer u zich gespannen voelt. Actief blijven is bevorderlijk voor zowel uw lichamelijke als geestelijke gezondheid.
Blijf in beweging
Probeer elke dag voldoende lichaamsbeweging te krijgen. Het volgen van een online sportles kan hierbij een uitkomst bieden.
Activiteiten met spullen in huis
Kijk of u aan de slag kunt met dingen die u al in huis heeft. Misschien is er een ongelezen boek, foto's om in te plakken, of kunt u zich vermaken met een puzzel of naaimachine.
Online cursussen
Als u zich gezond voelt, kan een quarantaine een uitgelezen moment zijn om iets nieuws te leren. Online zijn er talloze cursussen beschikbaar over diverse onderwerpen.
Weten wanneer u precies in quarantaine moet? En wat u wel en niet mag doen? U kunt daar ook de quarantainegids downloaden. Heeft u andere vragen of behoefte aan een luisterend oor? Bel dan de Rode Kruis Hulplijn op 070 - 44 55 888 (ma t/m vr, 9.00 - 17.00 uur).
Herkenning en advies bij klachten
Er bestaan verschillende soorten coronavirussen. Het coronavirus dat COVID-19 veroorzaakt, heet officieel SARS-CoV-2. Hiervan bestaan diverse varianten en subvarianten.
Hoe herken ik corona?
Mogelijke klachten bij COVID-19 zijn:
- Verkoudheidsklachten (zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn)
- Hoesten
- Benauwdheid
- Verhoging of koorts
- Plotseling verlies van reuk en/of smaak (zonder neusverstopping)
Mensen met COVID-19 kunnen ook last hebben van:
- Vermoeidheid
- Hoofdpijn
- Spierpijn
- Duizeligheid
- Prikkelbaarheid/verwardheid
- Buikpijn
- Afvallen/verlies van eetlust
- Diarree
- Overgeven / misselijkheid
- Oogpijn
- Oogontsteking
- Huidafwijkingen
- Zich niet lekker voelen
Wat te doen bij klachten?
Heeft u klachten zoals hierboven beschreven? Dan kan het zijn dat u corona of een andere luchtweginfectie heeft. Het is belangrijk om een mogelijke besmetting niet over te dragen aan anderen, aangezien mensen met een kwetsbare gezondheid ernstig ziek kunnen worden.
U kunt niet voorkomen dat u een luchtweginfectie krijgt, maar met de volgende algemene adviezen kunt u de kans op verspreiding verkleinen:
- Bent u ziek? Blijf thuis.
- Bent u niet ziek, maar heeft u wel klachten? Werk thuis als dat kan. Overleg indien nodig met uw werkgever.
- Hoest en nies in uw elleboog.
- Houd afstand tot anderen.
- Vermijd contact met mensen die ernstig ziek kunnen worden van een luchtweginfectie.
- Is contact toch nodig (bijvoorbeeld bij mantelzorg)? Draag een mondneusmasker.
Goede hygiëne helpt om verspreiding te beperken en kan helpen voorkomen dat u zelf ziek wordt. Mensen van 60 jaar of ouder, mensen met onderliggende aandoeningen en mensen met een immuunstoornis lopen meer risico om ernstig ziek te worden van COVID-19, ook als zij eerder gevaccineerd zijn of corona hebben gehad. De afweer die zij hebben tegen het virus neemt na verloop van tijd af.
Besmetting en preventie
Hoe krijg ik corona?
Het coronavirus wordt verspreid door druppeltjes, bijvoorbeeld door hoesten, niezen, zingen of praten. Als andere mensen deze druppeltjes inademen, kunnen zij besmet raken. Dit kan ook gebeuren als ze de druppeltjes via de handen in de mond, neus of ogen krijgen. U bent al besmettelijk 1 à 2 dagen voordat u klachten krijgt. De eerste dagen nadat u klachten heeft gekregen, bent u het meest besmettelijk. Dit neemt snel af en na 5 dagen bent u meestal niet meer besmettelijk. Bij hoesten en niezen bent u besmettelijker dan zonder deze klachten.
Hoe voorkom ik corona?
Goede hygiëne helpt om de verspreiding van corona tegen te gaan en uzelf te beschermen. Was daarom vaak en goed uw handen met water en zeep en ventileer binnenruimtes.
Er bestaat een vaccin tegen corona. Deze coronaprik beschermt niet volledig tegen het krijgen van een infectie, maar beschermt wel goed tegen ernstig ziek worden. Daarom is de coronaprik beschikbaar voor mensen die erg ziek kunnen worden van het virus. De prik verkleint ook de kans dat u het virus doorgeeft aan een ander. Meer informatie over de coronaprik vindt u op coronaprik.
Wat als je nooit je handen wast?
Zelf testen en behandeling
Test of u corona heeft met een corona-zelftest
Denkt u dat u corona heeft? Dan kunt u een corona-zelftest doen. Dit is niet verplicht. Corona-zelftesten zijn te koop bij bijvoorbeeld de drogist of apotheek. Controleer de houdbaarheidsdatum op de verpakking; een zelftest die over de datum is, is minder betrouwbaar.
De corona-zelftest meet het virus dat op dat moment in uw neus aanwezig is. Soms kan het virus nog in kleine hoeveelheden aanwezig zijn, waardoor u nog steeds besmettelijk kunt zijn, ook al geeft de test een negatief resultaat. Het is daarom belangrijk om niet alleen op de testuitslag te vertrouwen, maar ook te letten op hoe u zich voelt. Houd u, zolang u nog klachten heeft, aan de adviezen bij luchtwegklachten om onbedoelde besmetting van anderen te voorkomen.
Is corona te behandelen?
Patiënten die erg ziek zijn, kunnen in het ziekenhuis behandeld worden en medicijnen krijgen die werken tegen het virus, ontstekingen of bloedklonten. Er bestaan nog geen medicijnen die iemand zeer snel kunnen genezen van corona; het lichaam moet dit vooral zelf doen, waarbij medicijnen ondersteuning kunnen bieden.
Herstel na corona
Hoe lang duurt het voordat ik beter ben na corona?
Het herstel na corona kan per persoon verschillen. Sommige mensen herstellen binnen enkele dagen, terwijl het bij anderen langer duurt. Mensen die in het ziekenhuis hebben gelegen, hebben meestal meer tijd nodig om te herstellen. Het herstel is ook afhankelijk van de verdere gezondheid.
Een deel van de mensen blijft langdurig klachten houden na een coronabesmetting. Dit heet post-COVID of Long COVID en deze klachten kunnen weken, maanden of zelfs jaren aanhouden.
Kan ik meerdere keren corona krijgen?
Ja, u kunt meerdere keren corona krijgen. Mensen die opnieuw besmet raken, lijken meestal minder ernstig ziek te worden, maar kunnen anderen nog wel besmetten. Hoewel de meeste mensen na een besmetting afweer opbouwen, weten we nog niet precies hoe lang en hoe goed zij beschermd zijn tegen verschillende varianten van het coronavirus.
Gevolgen van ziekenhuisopname na corona
Patiënten die zijn opgenomen vanwege het coronavirus kunnen na herstel van de infectie nog langdurig uiteenlopende naklachten ervaren. Het herstel na een opname kan geruime tijd duren en is niet altijd volledig, wat kan leiden tot restklachten en/of beperkingen in het dagelijks leven.
Lichamelijke klachten
Veel patiënten hebben na hun opname nog last van lichamelijke klachten, zoals:
1. Afname van spierkracht
Zowel door de ziekte zelf als door langdurige inactiviteit verliezen patiënten veel spierkracht en spiermassa. Het is daarom belangrijk om, zodra het kan, te gaan bewegen. Dit kan echter in het begin spier- en gewrichtspijn opleveren, en eenvoudige activiteiten kunnen als zwaar worden ervaren.
- Advies: Luister naar uw lichaam, neem voldoende rustpauzes, eet gezond en gevarieerd met voldoende eiwitten, en blijf de oefeningen doen die een fysiotherapeut heeft geadviseerd.
- Behandeling: Fysiotherapie kan helpen om kracht en bewegingsvaardigheden op te bouwen.
2. Kortademigheid en benauwdheid
Het coronavirus kan leiden tot ernstige longontsteking en longschade, wat langdurige kortademigheid en benauwdheid kan veroorzaken, zelfs na het verdwijnen van de infectie. Dit kan beangstigend zijn. Het Longfonds biedt hierover veel informatie.
- Behandeling: Fysiotherapie kan ondersteuning bieden bij het opbouwen van kracht en bewegingsvaardigheden.
3. Vermoeidheid, beperkte belastbaarheid, verminderd uithoudingsvermogen
Na een ziekenhuisopname kunt u sneller vermoeid zijn en kunnen normale dagelijkse dingen meer energie kosten. Dit is normaal.
- Advies: Luister naar uw lichaam, neem voldoende rust, wissel denk- en doe-activiteiten af, verdeel activiteiten, plan voldoende rustmomenten, maak dagelijkse handelingen gemakkelijker, vraag hulp indien mogelijk, behoud uw dag-nachtritme en zorg voor een goede nachtrust.
- Behandeling: Medische fitness onder begeleiding van een fysiotherapeut kan helpen kracht en conditie te verbeteren. Een ergotherapeut kan advies geven over het opbouwen van dagelijkse activiteiten zonder overbelasting.
Eet-, slik-, stem- en spraakklachten
Na een ziekenhuisopname kunt u nog last hebben van problemen met eten, slikken, uw stem en/of spreken.
1. Eten
Ondanks optimale voeding in het ziekenhuis, kunnen patiënten ondervoed raken en spiermassa verliezen. Goede voeding met voldoende eiwitten is cruciaal voor herstel.
- Advies: Gebruik ten minste 6 maaltijden per dag, kies voor eiwitrijke voedingsmiddelen, kies voor dubbel beleg en een grotere portie bij maaltijden. Gebruik vloeibare voeding indien vaste voeding tegenstaat.
- Behandeling: Bij blijvende voedingsproblemen en/of gewichtsverlies is begeleiding van een diëtist aan te raden.
2. Slikken
Door ademhalings- en/of conditieproblemen kunt u moeite hebben met slikken. Slikproblemen kunnen zich uiten in verslikken, speekselvloed, het gevoel dat eten blijft steken, of een borrelige stem na eten/drinken.
- Advies: Zit rechtop tijdens het eten en drinken, draag indien aanwezig uw gebitsprothese, houd uw hoofd rechtop of iets naar voren gebogen, en vermijd afleiding en praten tijdens het eten.
- Behandeling: Een logopedist kan het slikken beoordelen en oefeningen en adviezen geven.
3. Stem
Door zwakte en (keel-)ontsteking kunt u moeite hebben met spreken. Uw stem kan anders klinken, spreken kan meer energie kosten, en u kunt moeite hebben met articuleren.
- Advies: Spreek niet te lang achter elkaar, vermijd gillen, schreeuwen, fluisteren en keelschrapen. Spreek in een rustige omgeving. Vaak herstelt de stem en woordvinding vanzelf. Bij aanhoudende problemen contacteer uw huisarts.
- Behandeling: Een logopedist kan uw stem beoordelen en adviezen geven voor stemtraining en communicatie.
4. Spreken
Na een langdurige ziekte kunt u moeilijker op de juiste woorden komen, zeker als u moe bent.
- Advies: Woordvindproblemen herstellen vaak vanzelf met verbetering van de vermoeidheid. Bij aanhoudende problemen contacteer uw huisarts.
- Behandeling: Een logopedist kan onderzoeken welke vorm van woordvindproblemen u heeft en adviezen geven voor communicatie en oefening.
Psychische of emotionele klachten
Na een ingrijpende gebeurtenis zoals een coronabesmetting, kunnen mensen last hebben van psychische en/of emotionele klachten zoals angst, somberheid, paniek, prikkelbaarheid, slaapproblemen en nachtmerries. Soms kunnen patiënten een post-traumatische stress stoornis (PTSS) ontwikkelen, of een stemmingsstoornis.
- Advies: Bespreek deze klachten met uw naasten, gun uzelf de tijd om gebeurtenissen te verwerken, probeer een vast ritme in uw leven te krijgen, schrijf uw gedachten op, vraag anderen om hulp bij het signaleren van stress, en blijf lichamelijk actief indien mogelijk.
- Behandeling: Psychologen kunnen helpen bij het in kaart brengen en behandelen van deze klachten. Bij PTSS kan EMDR worden toegepast.
Cognitieve klachten
Dit zijn klachten van het geheugen, de denksnelheid, de aandacht en het uitvoeren van taken. Vrijwel altijd herstellen cognitieve klachten zich vanzelf in enkele maanden. Ook na een delier (verwardheid door infectie) herstelt dit zich in de loop van de tijd.
- Advies: Zorg voor voldoende rust en neem pauzes, werk in een rustige omgeving, compenseer lichte geheugenklachten door afspraken op te schrijven, en laat taken controleren. Behandeling van vermoeidheid en psychische klachten is hierbij belangrijk.
- Behandeling: Meestal knappen cognitieve klachten vanzelf weer op. Een ergotherapeut kan helpen bij aanhoudende klachten.
Sociaal (partner, werk, hobby's)
Na een coronabesmetting kunnen ook naasten last hebben van psychische of emotionele klachten. Het is belangrijk om na verloop van tijd uw hobby's en werk weer op te pakken.
1. Partner/Naasten
Naasten kunnen gevoelens van angst, paniek, verdriet, prikkelbaarheid of slaapproblemen ervaren.
- Advies: Bespreek deze klachten met elkaar, weet dat deze klachten vaak voorkomen, en gun elkaar de tijd om gebeurtenissen te verwerken.
- Behandeling: Als klachten aanhouden, kan de huisarts doorverwijzen naar bijvoorbeeld de POH-GGZ of een psycholoog.
2. Hobby's
Na een ziekteperiode kan het fijn zijn om uw hobby's weer op te pakken. Houd hierbij rekening met vermoeidheid en belastbaarheid.
- Advies: Luister naar uw lichaam, neem voldoende rust, wissel activiteiten af, verdeel taken, plan rustmomenten, behoud uw dag-nachtritme, en maak dagelijkse handelingen gemakkelijker om energie over te houden voor hobby's.
- Behandeling: Medische fitness kan helpen bij het trainen van kracht en conditie.
Gezond leven na corona
Gezond leven helpt uw lichaam om te herstellen. De meeste mensen krijgen weinig klachten door corona en zijn snel weer beter. Na corona is het extra belangrijk om gezond te leven, met voldoende calorieën en eiwitten. Beweeg elke dag, doe wat u fijn vindt en wat bij u past. Zorg dat u niet lang moe blijft nadat u iets gedaan heeft. Blijft u lang moe of merkt u dat u minder fit bent? Begin dan langzaam en rustig, en ga steeds iets meer bewegen als dat lukt.
Neem tijd om te ontspannen, bijvoorbeeld door naar muziek te luisteren, te lezen of te wandelen. Rookt u? Overweeg te stoppen.
Werkhervatting na corona
De meeste mensen kunnen snel weer werken na corona. Luister goed naar uw lichaam en neem voldoende pauzes. Voelt werken zwaar? Misschien helpt het om eerst alleen makkelijke taken te doen, of niet meer dan één ding tegelijk. Bedenk wat voor u prettig is en wat u helpt.
Als u al enkele weken niet heeft gewerkt, krijgt u meestal een gesprek met de bedrijfsarts. Als u zelfstandig werkt, kunt u een gesprek vragen met een verzekeringsarts.
Uw (huis)arts kijkt samen met u welke hulp goed kan zijn als u lang klachten heeft na corona en deze niet verminderen met de adviezen.
Wetenschappelijke inzichten rondom besmettelijkheid en isolatie
De timing van het corona-vrij verklaren van patiënten in isolatie is een belangrijk aandachtspunt. Een te korte isolatie kan leiden tot besmettingsrisico's, terwijl een te lange isolatie nadelige gevolgen kan hebben voor de patiënt. Onderzoekers werken aan algoritmes om isolatiemaatregelen op een veilige manier te kunnen stoppen.
De duur van besmettelijkheid en dus de duur van quarantaine tijdens opname (isolatie) is cruciaal. Als een patiënt te vroeg uit isolatie wordt gehaald, kan overdracht van het virus plaatsvinden. Nu er meer bekend is over het virus, wordt aangenomen dat de isolatieperiode korter kan zijn, omdat langdurige isolatie negatieve psychische gevolgen kan hebben en de inzet van middelen minder effectief maakt.
Studies tonen aan dat de meeste mensen het meest besmettelijk zijn in de dagen vóór en na de eerste symptomen. Ongeveer 20% van de mensen kan na 7 dagen nog kleine hoeveelheden virus uitscheiden, waarvan de besmettelijkheid niet volledig uit te sluiten is. Het is daarom raadzaam om na de isolatieperiode extra voorzichtig te zijn, bijvoorbeeld door een masker te dragen en kwetsbare personen te mijden.
Het is belangrijk dat het lichaam goed hersteld is na een besmetting voordat men weer intensief gaat sporten. Bij goed herstel kan sporten, maar wees in de eerste dagen nog voorzichtig met contacten.
Voor het beëindigen van isolatie is het meten van koorts een duidelijke indicator (minimaal drie dagen koortsvrij). Andere symptomen zoals hoesten of vermoeidheid kunnen langer aanhouden en hoeven niet altijd reden te zijn om de isolatie te verlengen.
Het Covid Safe Ticket (CST) wordt aangepast aan de duur van de isolatie. Mensen die zich na een positieve zelftest niet "officieel" laten testen, wordt afgeraden, omdat dit kan leiden tot onduidelijkheid over de besmettelijkheid.
Na een besmetting is het niet gegarandeerd dat men niet opnieuw besmet kan raken, zeker met nieuwe varianten. In de weken en maanden na een besmetting is voorzichtigheid geboden bij hoogrisicocontacten. Bij symptomen na een eerdere besmetting wordt geadviseerd een zelftest te doen in plaats van een PCR-test.
Het uitstellen van een boosterprik na een besmetting wordt niet aangeraden. Het is belangrijk om de immuniteit zo hoog mogelijk te houden, vooral bij veel viruscirculatie. Een boosterprik kan 14 dagen na genezing of een positieve test worden gezet.
Het lichaam reguleert de aanmaak van antilichamen. Een boosterprik kan helpen tegen herbesmetting door de hoeveelheid antistoffen in neus en keel te verhogen.
De timing van de piek van virusgolven kan variëren. Bij snellere virusvarianten zoals Omikron volgen besmettingen elkaar sneller op, wat kan leiden tot een snellere piek.
