Riet is een van de oudste typen dakbedekkingen en wordt, anders dan stro, houtspaanders en plaggen, nog steeds op beperkte schaal toegepast. Dit type dak ziet men steeds vaker bij recreatie woningen en villa's waar het goed kan concurreren met de luxere dakpannen en leien. Riet heeft door zijn holle stengel een goede isolerende en warmte reflecterende werking. Het brengt dus koelte in de zomer en warmte in de winter. Daarmee past een rieten kap prima in de tendens om zuinig om te springen met energie. Een rieten dak is dan ook de ideale toevoeging aan energiezuinige huizen. In Nederland is het aantal rietdekkers al jarenlang stabiel, met de laatste jaren zelfs een kleine toename in aantal. Nederland kent ongeveer 325 rietdekbedrijven met in totaal 750 medewerkers. Riet is een natuurproduct. Het riet dat wij gebruiken komt allemaal uit Nederland, voornamelijk uit de kop van Overijssel en het onderste puntje van Friesland (het natuurgebied de Weerribben-Wieden). Aan het einde van de levensduur wordt het riet van het dak gehaald en kan het eenvoudig hergebruikt worden als meststof of als brandstof in energiecentrales. Een waardevolle kringloop dus, die naadloos aansluit bij ‘het cradle to cradle-denken’ en perfect past bij ‘het nieuwe denken’ binnen de woningbouw. Investeren in een rieten dak geeft uw woning een natuurlijke en nostalgische uitstraling. Naast deze esthetische voordelen is het ook economisch gezien een waardevolle investering. Een rieten dak verlaagt immers uw energiekosten en verhoogt tegelijkertijd de waarde van uw woning. De keuze voor een rieten dak is een keuze voor duurzaam natuurlijk materiaal met een authentiek karakter. Riet heeft door zijn holle stengel een goede isolerende en warmte reflecterende werking. Het maakt dus koelte in de zomer en warmte in de winter. Om aan de brandveiligheidseisen te voldoen, worden bijna alle nieuwe rieten daken op een dichte onderconstructie geschroefd. Oude rieten daken hebben veelal een open constructie. Bij de renovatie kunt u ervoor kiezen deze in stand te houden of te kiezen voor een schroefdak (dichte dakconstructie). De constructie bij het oude laten en louter het riet vervangen is op korte termijn de goedkoopste optie. Wordt er echter onder de ruimte gewoond, dan zijn de kosten op langere termijn hoger door aanzienlijke kosten van de brandverzekering en het verlies aan energie, doordat de warmte betrekkelijk vlot door het dak verloren gaat. Bij een schroefdak verbetert het leefklimaat in de woning dus aanzienlijk. De Rietdekkerij maakt gebruik van de hoogste kwaliteit hout, namelijk de Unilin / Spano vochtwerende spaanplaten van 80% gerecycled hout. Een rieten dak op een dichte onderconstructie heeft een isolatiewaarde van 1,35 Rc, waarmee ook wordt voldaan aan het bouwbesluit voor bestaande woningen. De teksten benadrukken bovendien dat rietlokale productie en recycling bevorderlijk zijn voor de duurzaamheid van het dak. Een rieten dak kan een prachtige en karakteristieke uitstraling geven aan een woning. Dit type dak zien we met name vaak bij landelijk villa’s. Er zijn een aantal zaken waar je rekening mee moet houden wanneer je overweegt om een rietgedekte villa te bouwen. Ben je, nu je de voor- en nadelen tegen elkaar hebt afgewogen, geïnteresseerd in een rieten dak? Ga dan op zoek naar een ervaren en gecertificeerde rietdekker, om ervoor te zorgen dat het gebruikte riet van goede kwaliteit is en op de juiste manier gelegd wordt. Zorg voor brandveiligheid door te kiezen voor riet met een goede brandveiligheidsklasse en door het dak te voorzien van voldoende brandwerende materialen. Riet is waarschijnlijk het oudste nog in gebruik zijnde dakbedekkingssysteem in Nederland. Het rieten dak heeft deze positie kunnen behouden dankzij een groot aantal aanpassingen over de loop der jaren. Niet langer wordt het riet gebonden met hazelnoot gaarden en wilgen tenen. In plaats daarvan wordt gebruik gemaakt van gegalvaniseerd ijzer- en roestvrij staaldraad. Ook de klantenkring is aan het verschuiven. De rietdekkerijen zetten steeds vaker in op schroefdaken en gesloten constructies vanwege betere brandveiligheid en isolatiegraad.
Constructies en types rieten daken
Er zijn twee hoofdconstructies: de traditionele open constructie, het riet wordt op latten gebonden; en de gesloten constructie (het schroefdak), het riet wordt geschroefd op een gesloten onderconstructie. Beide constructies kunnen van isolatie en betimmering worden voorzien. De traditionele constructie heeft als voordelen: zeer beproefde methode (meer dan 600 jaar ervaring); zeer lichte constructie; optimale ventilatie zonder condensvorming. Nadelen zijn onder andere energieverlies in verwarmde ruimtes boven en het feit dat het haast niet stofvrij te krijgen is en het relatief brandgevaarlijk is. De gesloten constructie biedt: uitstekende isolatiewaarde (Rc=2,5 en hoger); hoge brandveiligheid; binnenzijde keurig afgewerkt; mogelijkheid voor grote overspanningen bij toepassing op schroef-panelen. Nadelen zijn langere droogtijd, waardoor mos- en algengroei sneller kan optreden en het duurder kan zijn in uitvoering. De gesloten constructie is ook te realiseren op panlatten, zodat de droogduur korter is.
Brandveiligheid en onderhoud
Bent u eigenaar van een woning met een traditionele rietendakconstructie en wilt u weten of dit voor u interessant is? Sepatec kan de brandveiligheid van iedere traditionele dakconstructie dat is voorzien van riet enorm verbeteren. Sepatec levert hiervoor een zelfontwikkeld folie dat onder het riet wordt aangebracht. Het blijft cruciaal dat het rietendak brandveilig is, ongeacht welk rietsoort er gebruikt is. Preventief onderhoud is voor een rieten dak altijd goed. Dat wil zeggen, het dak bijhouden om te zorgen dat het echte onderhoud zo lang mogelijk kan worden uitgesteld. Een periodieke inspectie en een onderhoudsbeurt door de rietdekker is beslist noodzakelijk om de levensduur te maximaliseren. Als er storm- of vogelschade optreedt, kan dit in eerste instantie met beperkte bedragen worden hersteld.
Isolatie en energiebesparing
Elk geisoleerd rieten dak, zowel een schroefdak als een aanvullend geisoleerd traditioneel dak, moet voorzien zijn van een volledig gesloten dampdichte laag, die aan de binnenzijde van de constructie moet zitten. De dampremmer voorkomt dat vocht uit de woning in de constructie kan trekken en daar kan condenseren. De totale isolatiewaarde van een rieten dak hangt af van de opbouw van de constructie. De gemiddelde warmteweerstand van een rieten schroefdak zonder aanvullende isolatie over een periode van 30 jaar bedraagt 4,0 m²K/W. Mocht er nog aanvullend geisoleerd worden, kan de Rc-waarde verhoogd worden met geïnstalleerde materialen zoals Isovlas, mits de constructie correct is opgebouwd en dampremmende lagen correct zijn aangebracht. Een combinatie van factoren bepaalt uiteindelijk de duurzaamheid en energieke eigenschappen van het dak.
Oogst, kwaliteit en transport van riet
De kwaliteit van riet wordt onder meer bepaald door de behandeling vanaf oogst tot verwerking. Dekriet moet blank van kleur, hard, dun, recht en eenjarig zijn. Het riet wordt gesneden in de winter, tussen december en april en liefst na een vorstperiode. Dekriet bestaat uit ongeveer twee meter lange stengels; korter dekriet wordt molenriet genoemd. De riettelers sorteren het riet en binden het op bossen. De kwaliteit en herkomst van riet wordt steeds crucialer, vooral bij buitenlandse riet. Het rijksbeleid richt zich op milieuvriendelijke producten en bij voorkeur Nederlands riet uit natuurgebieden. Transportafstanden moeten zo kort mogelijk blijven om vochtverlies en schade te beperken. Het zoutgehalte en ligninegehalte zijn belangrijke parameters bij kwaliteitsbeoordeling, maar niet altijd visueel waarneembaar.
Onderhoud en tochtdichting
Bij open constructies is het dak stoffig en tochtig en het sluiten van de ruimte kan door dampdiffusie veel besparing opleveren. Het binnenspouw wordt afgedicht met dampremmende lagen en isolatie, waarbij de spouw rondom riet wordt betrokken. Voorbeelden van aanvullende materialen zijn meerlaagse folies die dampremmend en isolerend werken. De spouw tussen riet en onderconstructie moet ongeveer 5 cm bedragen zodat de rietdekker met zijn gereedschap nog onder de lat kan komen. Een vochtregulerende isolatie zoals Isovlas kan geschikt zijn voor binnenisolatie van rietdaken.
Kosten, verzekeringen en markttrends
De rieten dakbedekking is over het algemeen duurder om te bouwen en te onderhouden dan traditionele materialen. Met de introductie van de gesloten constructie (schroefdak) is het brandrisico aanzienlijk verminderd, waardoor sommige verzekeraars premies verlagen tot die van pannendaken. Een rieten dak wordt vaak gezien als luxeproduct, maar kan bij juiste onderhoud en moderne constructies jarenlang plezier geven. De keuze voor een rieten dak hangt af van meerdere factoren zoals hellingshoek, onderconstructie, ligging en onderhoud.
Samenvattend overzicht
- Rietdaken bieden esthetiek, isolatie en duurzaamheid bij juiste verzorging.
- Open constructie vs. schroefdak: voor- en nadelen qua ventilatie, isolatie en onderhoud.
- Brandveiligheid verhoogd door gebruik van folie onder riet en bijschroefdak.
- Kwaliteit van riet en korte transportafstanden zijn cruciaal voor duurzaamheid.
- Preventief onderhoud verlengt de levensduur significant.