XPS is een isolatiemateriaal dat vooral geschikt is voor toepassingen waar vocht en druk een grote rol spelen. Denk bijvoorbeeld aan de buitenkant van een dak, kelders, vloeren, zwembaden en sauna’s. Juist door de samenstelling is XPS goed toepasbaar in vochtige omstandigheden. In deze blog lees je wat XPS isolatie precies is, waar je het voor gebruikt en wat de belangrijkste eigenschappen en nadelen zijn.
Wat is XPS?
XPS staat voor geëxtrudeerd polystyreen. Polystyreen is een kunststof van petrochemische oorsprong. XPS heeft een gesloten celstructuur en een hogere toelaatbare druksterkte dan bijvoorbeeld EPS. Door die gesloten celstructuur neemt het materiaal nauwelijks vocht op. Daardoor is XPS geschikt voor toepassingen waar isolatie in aanraking kan komen met vocht of een hogere belasting moet kunnen dragen.
Toepassing van XPS isolatieplaten
XPS is verkrijgbaar als hardschuim isolatieplaat, met of zonder tand en groef. De platen kunnen onder meer worden gebruikt voor:
- dakisolatie volgens het Sarking-systeem
- betonvloeren en andere vloerconstructies
- muurisolatie
- het bekleden van koudebruggen
- spouwmuurisolatie
- kelderisolatie
- perimeterisolatie
Met name BASF platen worden veel gebruikt als perimeterisolatie. Dat is isolatie aan de buitenzijde van bouwdelen die direct in contact staan met vochtige grond.
Eigenschappen van XPS isolatie
XPS isolatie heeft een aantal duidelijke technische en praktische eigenschappen:
- isoleert thermisch goed
- waterafstotend en geschikt voor vochtige omstandigheden
- drukvast en heeft een hoge mechanische druksterkte
- licht van gewicht
- makkelijk op maat te snijden of te zagen
- voorkomt huidirritatie bij bewerking
- bestand tegen schimmels en micro-organismen
- makkelijk en snel te verwerken
Technische eigenschappen:
- Isolatiewaarde: 0.032 tot 0.035 W/mK
- Warmteopslagcapaciteit c: 1.500 J/kgK
- Volumemassa: 15 tot 30 kg/m3
- Difussieweerstand: 150-300
- Brandklasse: E
Voordelen van XPS isolatie
- uitstekende vocht- en waterbestendigheid door gesloten cellen
- hoge druksterkte, dus geschikt voor zware belasting zoals vloeren
- licht en makkelijk te verwerken met tand- en groefsysteem
- snelle plaatsing en efficiënte montage, waardoor arbeidskosten dalen
- geschikt voor diverse toepassingen: dak, kelder, muren en vloeren
Nadelen van XPS isolatie
- brandbaar en kan bij direct contact met vuur rook ontwikkelen
- duurder dan EPS, hoewel soms goedkoper dan PIR/PUR
- kan vervormen bij temperaturen boven 80°C, wat het minder geschikt maakt voor sommige daktoepassingen
- op basis van aardolie, dus niet altijd de meest milieuvriendelijke keuze
Hoe herken je XPS platen?
XPS isolatieplaten zijn te herkennen aan hun gesloten schuimstructuur en verkrijgbaar in verschillende kleuren. EPS platen lijken erop, maar hebben een bolletjesstructuur en zijn minder drukvast en minder geschikt voor vochtige ruimtes dan XPS.
Wanneer kies je voor XPS?
Kies XPS als vochtbestendigheid en drukvastheid belangrijk zijn. Voor projecten zoals dak-, kelder-, benedenvloer- en muurisolatie raden vakmannen vaak XPS aan. Deze blauwe isolatieplaten zijn bijzonder geschikt voor vochtige omgevingen en kunnen goed tegen belasting.
Prijs en offertes
Totale prijs hangt af van dikte en uitvoering (met tand- en groefsysteem of niet). Je kunt rekenen op ongeveer 30 tot 60 euro per m² (excl. btw en incl. plaatsing). Vraag altijd meerdere offertes aan bij vakmannen in de buurt om prijzen en uitvoering te vergelijken. Als je zelf wilt plaatsen kun je arbeidskosten besparen, maar vaak is samenwerken met een erkende specialist financieel voordeliger door premies en btw-regelingen.
XPS vs EPS vs PUR
EPS is ook polystyreen, maar niet geëxtrudeerd en heeft een lagere drukvastheid en vochtbestendigheid dan XPS. PUR-isolatie heeft een betere isolatiewaarde (laag lambda) maar is minder vochtbestendig en minder drukvast dan XPS. De keuze hangt af van project en budget.
Toepassingsmethodes en voorbeelden
- Dakisolatie: plat dak buitenkant (warm dak) of omgekeerd dak met ballastlaag; hellend dak langs buiten bij renovatie.
- Vloerisolatie: langs onder of langs boven; XPS is drukvast en direct beloopbaar; bij kruipruimte- of keldertoepassingen.
- Muurisolatie: buitenmuur, spouwmuur (voor nieuwbouw) of binnenmuren via voorzetwand; XPS plaatst men tegen het gewenste oppervlak.
- Kelderisolatie: zowel wand als plafond mogelijk; bij nieuwbouw langs buiten, bij renovatie langs binnen.
Installatie en bevestiging
XPS platen kunnen worden bevestigd door lijmen en/of mechanische bevestiging. Voor kelderwanden kan zowel lijmen als mechanisch bevestigen mogelijk zijn; voor vloerisolatie kan lijmen voldoende zijn, afhankelijk van de situatie. Het tand- en groefsysteem zorgt voor een goede aansluiting en vermindert koudebruggen.
Speciale vormen en varianten
De plaatdiktes variëren afhankelijk van benodigde isolatiewaarde (RD/RC). Er bestaan platen met tapsnaad of rechte hoeken, en sommige modellen hebben extra afwerkingslagen waardoor direct gestuct of betegeld kan worden. Voor hogere belastingen zijn er XPS platen met hogere drukssterkte (bv. 500 of 700 kPa).
Subsidies, btw en financieel voordeel
Premies kunnen de kosten drukken wanneer isolatie wordt uitgevoerd door een vakman. Als de woning ouder dan twee jaar is, geldt vaak 9% btw op de arbeidskosten. Offertes van meerdere vakmannen leveren vaak financieel voordeel op.
Samenvatting van kenmerken
- Vochtbestendig en drukvast door gesloten celstructuur
- Licht en gemakkelijk te verwerken
- Toepassingen: dak, kelder, vloeren en muren
- Nadelen: brandbaarheid, prijs, temperatuursgevoeligheid bij extreem hoge temperaturen
Extra opmerkingen
XPS is een populair isolatiemateriaal vanwege zijn veelzijdigheid en betrouwbaarheid in vochtige en belaste omstandigheden. Voor specifieke projecten is het verstandig offertes te vergelijken en advies op maat te vragen bij erkende isolatiespecialisten.