Een naaiproject afwerken eindigt vaak met de laatste steek van de zoom. Een zoom is de verzorgde afwerking van een stofrand, zodat je kleding niet rafelt en mooi valt. Met zorgvuldig meten, persen en de juiste steek is een mooie zoom echt goed te doen. Je ontdekt welke zoom past bij jouw stof en kledingstuk, hoe je de lengte precies bepaalt en welke steken en naalden het mooist resultaat geven.
Welke zoom kies je?
Welke zoom? Voor welke zoom je kiest hangt af van de stofsoort, de vorm van de zoom en het kledingstuk bijv. een sluik vallend jurkje, een strakke broek, een overhemd of een jasje. De meeste zomen kun je zowel machinaal als met de hand maken zoals een rolzoom, een ronde zoom en een rechte niet ingeslagen zoom. Dit hangt af van de stofsoort en wat je zelf mooi vindt. Kies een methode die past bij stof en model, neem de tijd om te rijgen en te strijken, en laat de machine het werk rustig doen.
Benodigdheden en voorbereiding
Handig om klaar te leggen: naaimachine met juiste naald voor de stof en passend garen, zoommaatje of meetlint, spelden, rijggaren en kleermakerskrijt, strijkijzer en eventueel strijkband voor extra stabiliteit. Een goede voorbereiding scheelt later gedoe. Een korte opfrisser over instellingen en naalden helpt bij leren naaien met naaimachine.
Lengte bepalen en markeren
Trek het kledingstuk aan met de schoenen die je erbij draagt. Laat iemand rondom markeren op de gewenste lengte. Reken de zoomtoeslag erbij voordat je knipt. Voor rechte geweven stoffen werkt vaak drie centimeter mooi. Voor een broek twee tot drie centimeter. Voor fijne stoffen of kleine rondingen een smallere zoom van een tot anderhalf centimeter. Markeringen aan de binnenkant van de stof. Teken met kleermakerskrijt (bij voorkeur in een lichte tint i.v.m. vlekken) de zoombreedte en de inslag (indien nodig) op de stof af.
Rijgen en strijken
Vouw de zoom tweemaal om, pers en speld met de kopjes naar buiten. Rijgen maakt het naaien rustiger en het passen veiliger. Rijgen is met een steek van 1 cm grootte de zoom tijdelijk vastzetten. Neem een stuk rijggaren, lengte 1,5x de lengte van het stuk dat je gaat rijgen. Of neem elke 50 cm een nieuw stuk garen, anders raakt de boel in de knoop. Pers elke stap. Eerst de eerste vouw, daarna de tweede. De vouwlijnen worden scherp, de zoom blijft vlak en je stikt rechter.
Rechte zoom naaien met de machine
Stik met een rechte steek langs de binnenkant van de tweede omslag. Ik kies graag een steeklengte van 2,6 tot 3,0 voor geweven stoffen en laat de naald een millimeter van de binnenvouw lopen. Werk rond en laat de laatste centimeters over het begin doorlopen voor een nette aansluiting. Hecht onopvallend af en strijk de zoom vlak. Voor een rechte broekspijp reken je 1,5+2=3,5 cm toeslag. Naai de zoom van de rok of de broekspijp helemaal rond en werk af.
Ronde of gebogen zoom
Bij een cirkelrok of gebogen pand is er meer omtrek aan de rand. Maak dan de omslag smaller, knip kleine knipjes in de naadtoeslag of werk met biaisband. Biais volgt de bocht en geeft een slanke, mooie val. Je stikt het band eerst aan de rand, vouwt naar binnen en stikt in de schaduw van de naad. Dit is mijn favoriete methode voor elegante rokken. Als je een patroon gebruikt waar de ronding onderaan al in zit en je deze moet omzomen om een ronde zoom te krijgen, is het belangrijk dat je de lengte iets aanpast. Er zal waarschijnlijk een stukje van de lengte af moeten.
Rolzoom en fijne stoffen
Rolzoom op je naaimachine of overlockmachine. Deze supersmalle, onopvallende afwerking is mooi voor sjaals, servetten, lingerie, blouses, ruches en hele dunne stoffen. Chiffon en georgette: rolzoom of smalle dubbele omslag 0,5 tot 1 cm. Voor wijde rokken en jurkjes van transparante en lichtgewicht stoffen, zoals batist, chiffon, georgette: 0,5 tot 1 cm.
Zomen in tricot en rekbare stoffen
Zomen in tricotstoffen moeten rekbaar zijn en worden gemaakt met een tweelingnaald op de naaimachine of met een 2-of 3-naalds coverstreek op een covermachine of een combi-overlockmachine. Voor tricot kies ik een tweelingnaald. De bovenkant toont twee parallelle lijnen, de onderkant heeft een zigzag die meebeweegt. Verlaag de bovenspanning een tikje en leg strookjes uitwasbaar stabiliserend vlies of oplosbaar bandje in de zoom om tunneling te voorkomen. Alternatief is een smalle zigzag of coversteek als je die machine hebt.
Blindzoom en onzichtbare afwerking
Wil je de stiklijn nauwelijks zien? Gebruik de blindzoomsteek met de bijbehorende blindzoomvoet. Vouw de zoom klassiek om, pers, en zet de voet zo dat de steek net het vouwrandje pakt. Op effen stoffen en bij nette pantalons oogt dit heel verzorgd. Wil je een onzichtbare zoom afwerking? Tja dat is een les voor een andere keer.
Machinaal gemaakte zomen - overzicht
De zoomtechnieken die vrijwel altijd machinaal worden gemaakt zijn: zomen in tricotstoffen met tweelingnaald of coversteken, rolzoom op je naaimachine of overlockmachine, en andere smalle afwerkingen. Werk de onderrand van het kledingstuk af met een lock-of zigzagsteek voordat je de uiteindelijke zoom vastzet.
Handgemaakte zomen
Handgemaakte zomen vragen om precisie en geduld. Een goede handgemaakte gemaakte zoom is de kers op de taart van je zelfgemaakte kledingstuk. Speld en rijg de zoom in de onderrand. Zet de vouwrand met kleine steekjes op de panden vast; neem steeds één à twee weefdraden van de stof op, zodat de steek aan de goede kant onzichtbaar wordt. Bij rekbare stoffen worden naden en zomen vaak met een tweelingnaald doorgestikt. Bij dit stiksel knapt de draad minder snel.
Zoombreedtes per kledingstuk
De breedte van een zoom is belangrijk. Het geeft vorm aan je kledingstuk en voegt stevigheid toe. Soms wordt er een tussenvoering zoals vlieseline, crinolineband of visdraad toegevoegd voor extra stevigheid of een speciaal effect.
| Stof of kleding | Aanbevolen zoom | Breedte |
|---|---|---|
| Jasjes, rokken, jurkjes (linnen, wol, middelzwaar) | Dubbele omslag | 3 à 4 cm |
| Wijde rokken, transparante lichte stoffen | Rolzoom of smalle omslag | 0,5 tot 1 cm |
| Shirts en topjes (lichte katoen, linnen) | Dubbele omslag | 1 tot 1,5 cm |
| Jersey topjes, rekbare dunne stoffen | Tweelingnaald of cover | 2 tot 3 cm |
| Broeken (linnen, wol, katoen) | Dubbele omslag, stevige steek | 2 tot 3 cm |
| Denim en zware stoffen | Dubbele omslag, stevige naald | 3 tot 4 cm |
Veelvoorkomende problemen en oplossingen
Golvende zoom: verlaag druk op de persvoet, gebruik stabilisatie of kies een langere steek. Trekkende naden: controleer draadrichting, herverdeel de spanning en stik met de draadeinden naar achteren getrokken. Dikkere stoflagen zoals denim: gebruik een jeansnaald en begin met een hulpplaatje onder de voet zodat de voet vlak blijft. Leg je voor- en achterpand op elkaar, naai/lock de schoudernaden en daarna de mouwen. Als de stof dik is, wordt de naad uitgedund. Om te zorgen dat alle naden mooi plat blijven moeten deze worden doorgepit of gestikt.
Praktische stap-voor-stap (rechte rok of broekspijp)
- Meet de lengte die je wilt. Doe het kledingstuk aan en laat iemand markeringen rondom geven.
- Teken de zoomtoeslag met een uitwasbare stift of kleermakerskrijt. Voor een rechte broekspijp reken je 1,5+2=3,5 cm toeslag.
- Vouw de stof op 1,5 cm of 2 cm om en speld ze vast. Vouw daarna nogmaals de toeslag om.
- Rijg met lange steken de zoom tijdelijk vast en pas opnieuw.
- Naai met een rechte steek op de breedte van het tweede omgeslagen deel stof, net 1-2 mm smaller om zeker te zijn.
- Haal het rijgdraad eruit met een tornmesje en strijk de zoom vlak.
Ronde zoom met beleg (voor shirts en rokken)
Sinds ik ronde zomen met een beleg afwerk in plaats van het enkel om te zomen, is het resultaat zoveel netter. We beginnen met de goede kanten van de strook (dit wordt je beleg) en de goede kant van je achterpand op elkaar te leggen. Zorg dat je strook onder ligt en je achterpand boven. Meet de zoomwaarde nu af op 3 cm. Trek nu een vloeiende lijn over de stippellijn, zodat er een gelijke lijn ontstaat ten opzichte van de onderste lijn. Knip het belegdeel uit en leg deze met de goede kant op de goede kant van je achterpand. Speld vervolgens het belegdeel vast. Let erop dat je de zijkanten niet vastzet, enkel de onderste rand. Vouw nu het belegdeel terug zodat het gelijk komt te liggen met de zijkant van je panden. Naai of lock nu de zijnaden van je shirt. Speld je beleg voor de ronde zoom vast.
4. Het hoekje aan de onderkant van het pand & beleg omvouwen
Oefenen en verder leren
Oefen desnoods eerst op een restje van dezelfde stof. Videolessen over zomen en zoomtechnieken bekijken bij Mode Maken Doe Je Zo? Leuk! Kijk gerust eens of je kunt vinden wat je zoekt! Als je een patroon gebruikt waar de ronding onderaan al in zit en je deze moet omzomen om een ronde zoom te krijgen, is het belangrijk dat je de lengte iets aanpast. Kijk even in de instructies van je patroon hoe je de lengte kunt aanpassen. Met deze uitleg heb je een zichtbare stevige zoom gemaakt. Ik hoop dat je met deze uitleg zelf je broek of rok kunt afwerken of inkorten.